'Goodwill is het vreemdste element van de boekhouding'

Boekhouden is een stoffig vak. Maar nu de Amerikaanse boekhoudregels per 1 januari weer gaan veranderen, staat het ineens weer in de schijnwerpers....

Automatiseerder Getronics wacht misschien een soortgelijk lot, maar financieel directeur Jan Docter maakt zich meer zorgen over een algemeen probleem: de groeiende complexiteit van de boekhoudregels. 'De wetgevers schieten te ver door in technische discussies. Doordat boekhoudregels zo ingewikkeld zijn, kan de doorsnee-belegger bedrijven niet meer te doorgronden.' Dat Docter zich daaraan stoort, is begrijpelijk. Het aandeel Getronics staat op een historisch dieptepunt.

De discussie over het boeken van goodwill is voor Docter een typisch voorbeeld van priegelwerk. 'Goodwill is een interessant fenomeen', begint de rekenmeester zijn uitleg, 'maar op de bedrijfsbalans hoort het niet thuis.' Volgens Docter - die zelf bij de overname van de Amerikaanse automatiseerder Wang door Getronics, 2,4 miljard euro goodwill bij de bezittingen van Getronics moest bijschrijven - zijn de wetgevende instanties daarmee de fout in gegaan. 'Het is krom om goodwill als bezit te boeken. De overnamesom is toch al lang betaald.'

Omdat de goodwill als bezit wordt geboekt, moet het - net als machines en gebouwen - jaarlijks worden afgeschreven. Die praktijk vindt de financieel directeur 'volstrekt onlogisch'. 'Als de overname een succes is, zou je juist verwachten dat de goodwill in waarde groeit. Bovendien drukt de jaarlijkse goodwill-afschrijving nog jaren de resultaten. Dat schept een verkeerd beeld van de prestaties van het bedrijf.'

De nieuwste boekhoudregels van de Amerikaanse Financial Accounting Standards Board (FASB) vindt Docter een stapje in de goede richting. De Amerikanen willen dat bedrijven vanaf 1 januari ieder jaar de waarde van hun goodwill evalueren. Het domweg afschrijven is daarmee voorbij, maar een ander probleem doemt op: hoe waardeer je een bedrijf dat twee jaar geleden is overgenomen en volledig is geïntegreerd?

Docter breekt zich daarover het hoofd. 'We hebben de activiteiten van Wang bij de onze ingeschoven. Wang waarderen is daardoor ongelooflijk lastig. Ondanks de beste bedoelingen is het nu al een arbitraire benadering. Kun je nagaan hoe moeilijk dat over twintig jaar wordt. Mijn opvolger kan straks niets anders doen dan schijninformatie creëeren.'

Als goodwill niet op de balans komt, dan lijkt het of de overnamepremie - het geld van de aandeelhouder - in rook is opgegaan. 'Niet per se', vindt Docter. 'De kosten van een overname komen altijd in de resultaten van de onderneming terug. Als er contant is betaald, heeft het bedrijf dat geld moeten lenen en komen de kosten terug in de rentelasten. Is de overname in aandelen afgerekend, dan daalt de winst per aandeel door de uitgifte van extra aandelen.

Maar als accountants nu de goodwill uit de bedrijfsbalansen zouden slopen, dan wordt voor veel bedrijven het bezit kleiner dan de schuld, met een negatief eigen vermogen als gevolg.

Docter: 'Ja, dat geldt ook voor ons. Maar een negatief eigen vermogen hoeft geen ramp te zijn. Je komt alleen op het strafbankje van de beurs. Een bankier geeft niet om een negatief eigen vermogen, zolang de kasstroom maar groot genoeg is. Het pleidooi dat ik houd, betekent impliciet dat ook de spelregels voor beursuitsluiting moeten worden aangepast.'

Maar hoe moeten bedrijven dan wel hun goodwill verantwoorden? 'We moeten de aandeelhouder informeren over drie zaken', vindt Getronics' financieel directeur. 'Allereerst de financiële positie, dus de balans van bezittingen en schulden, zonder de goodwill. Verder een weergave van de prestaties in het boekjaar, zonder de resultaten te verwarren met arbitraire goodwill-afschrijvingen. Tenslotte moeten overnames separaat worden verantwoord.'

'Door die drie zaken uit elkaar te trekken, wordt de boekhouding minder gekunsteld. En zouden we de beleggers een beter beeld van ons bedrijf kunnen geven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden