Good Bye Lenin?

Beeld Foto HH

Good Bye, Lenin? Voor het land dat vroeger de DDR heette kun je die vraag anno 2014 bevestigend beantwoorden. Vrijwel overal waar voor de val van de Muur beelden van de Russische revolutionair stonden, zijn die na 1991 uit het straatbeeld verdwenen. Alleen in Schwerin staat de man die geboren werd als Vladimir Iljitsj Oeljanov (1870-1924) nog stoer te zijn - met de handen in de zakken.

Een kleine 25 jaar hoefde de 3,50 meter hoge Lenin zich geen zorgen te maken. Nu zijn er toch burgers in de hoofdstad van de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern die hem met de sloophamer te lijf willen. 'Hij was een massamoordenaar!' Soms gooien ze met verfbommetjes naar hem. 'Weg mit Lenin!'

De revolutionair kan ook op sympathisanten rekenen: 'Hij maakt deel uit van onze geschiedenis. Die kun je niet wegpoetsen', zegt de linkse burgemeester. En: 'Hij was niet voor de deling van Duitsland verantwoordelijk.' Kortom, 'Lenin blijft!'

Het is een uniek verzet. Want overal in het oosten van Duitsland zijn de beelden van Lenin verdwenen. Het grootste stond in Oost-Berlijn, op de Leninplatz, en was ruim 19 meter hoog. Dit beeld van de Russische kunstenaar Tomski werd in november 1991 gesloopt. Er was tegenstand, maar uiteindelijk werden de resten, verzaagd in 129 delen, in het bos van Köpenick begraven. De Leninplatz heet tegenwoordig Plein van de Verenigde Naties.

Zo verging het vrijwel alle 'Lenins', lezen we in Die Zeit. Die van Potsdam: weg. Die van Dresden, gehouwen door Grigori Danilowitsch Jastrebenezki: aan een Nederlandse verzamelaar verkocht. En op de plek waar hij stond in Halle-Neustadt: daar is tegenwoordig een shopping-mall.


Doek erover

Die van Schwerin overleefde een kwart eeuw kapitalisme. Ze staan daar dan ook als een koppig, linksig volkje bekend. Af en toe, rond 17 juni, als de opstand tegen de Russen in het jaar 1953 herdacht wordt, laait de discussie weer op.

Afgelopen juni nog gooide Alexander Bauersfeld, die ten tijde van de DDR wegens kritische activiteiten anderhalf jaar in de gevangenis zat, er een doek overheen. Bauersfeld moest zich voor de rechter verantwoorden. Het klimmen op het monument was, vanwege gevaar voor de klimmer, verboden. Hij werd vrijgesproken.

Ondertussen woedt ook in Berlijn een kleine strijd rond de Russische revolutionair. Kunstenaars willen de kop van de Berlijnse Lenin opgraven en gebruiken voor een grote tentoonstelling over politieke beelden, volgend jaar in de hoofdstad. Helaas, het mag niet van de autoriteiten.

Bovendien, zegt men op het stadhuis: we weten niet eens waar precies in het bos van Köpenick de resten zijn begraven. Naar verluidt wordt er in het woud nu 's nachts stiekem gezocht naar het hoofd. Bij succes wordt meenemen nog een probleem. De markante kop weegt 3,5 ton.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.