'Goedlachse flapuit' leidt nu de Kamer

Anouchka van Miltenburg is de nieuwe Kamervoorzitter. Drie rondes waren nodig om haar te verkiezen. De VVD'er 'zonder kapsones' wordt beloond voor haar trouw aan Rutte.

'Goedlachs, 'geen kapsones', 'geen intellectuele hoogvlieger' en 'ongecompliceerd', zo typeren kenners de nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer Anouchka van Miltenburg (45). Het toegankelijke Kamerlid staat ook bekend als flapuit, maar wapent zich daar meestal succesvol tegen. Ze staat in de pikorde nummer vier, achter premier Mark Rutte, minister Edith Schippers en fractievoorzitter Stef Blok. Dinsdagavond, direct na het Tweede Kamerdebat over het voorzitterschap, hing het bordje al naast de deur van haar nieuwe werkkamer: 'De Voorzitter mw. A. (Anouchka) van Miltenburg, Kamer 119 A'.


Na een spannende verkiezing van drie stemrondes kreeg het VVD-Kamerlid 90 van de 146 uitgebrachte geldige stemmen en versloeg daarmee Khadija Arib (PvdA) die op 56 stemmen bleef steken. De liberalen hebben nu het premierschap en het voorzitterschap van Eerste én Tweede Kamer in handen.


Vooraf leken de kansen van Van Miltenburg beperkt; volgens criticasters zou het onwenselijk zijn om drie sleutelposities in handen van één partij te leggen. Uiteindelijk lijkt dat geen rol te hebben gespeeld.


De meeste fracties beschouwen het voorzitterschap als een vrije kwestie en zeggen er zelfs geen intern overleg over te hebben gevoerd. Toch lijkt net als in 2006 en 2010 goeddeels langs partijlijnen te zijn gestemd.


In de eerste twee rondes kreeg de derde kandidaat, D66-Kamerlid Gerard Schouw, nog 40 stemmen. Volgens ingewijden genoot hij vooral de steun van zijn eigen partij en delen van het CDA en de SP; die laatste partij gunde de PvdA het Kamervoorzitterschap niet. In de laatste ronde stak het grootste deel van de aanhang van Schouw over naar Van Miltenburg.


Het debat bracht geen al te duidelijke verschillen tussen de drie kandidaten aan het licht. De een na de andere fractiewoordvoerder sprak zijn treurnis uit over de lange wachtlijst van 'dertig-ledendebatten', vroeger 'spoeddebatten' waar dertig leden voor moeten stemmen. Die debatten zijn bedoeld om in te spelen op de actualiteit, maar de Kamer kan geen maat houden met het aanvragen ervan. Gevolg is dat de aanleiding vaak al lang vergeten is voor maanden later zo'n debat eindelijk wordt gevoerd.


Van Miltenburg, die als Kamerlid opponeerde tegen overbodige debatten en moties, bezwoer nu dat ze op zou komen voor de prerogatieven van de Kamer. Ook stelde ze kleine fracties gerust. 'We moeten goed rekening houden met minderheden.'


Van Miltenburg deed na de mavo en de havo de Academie voor de Journalistiek in Tilburg. Ze werkte voor het Brabants Dagblad, was docent radio en werkte voor het NOS-Journaal. Ze heeft drie kinderen en is getrouwd met een eindredacteur van De Gelderlander.


Eind jaren negentig werd ze lid van de VVD. In 2002 was ze even gemeenteraadslid in Zaltbommel. In 2003 werd zij Tweede Kamerlid. Ze was een 'mevrouw met een raar kapsel', zoals Mark Rutte haar met een knipoog omschreef. Hij contrasteerde haar met de parelkettingen en blauwe blazers waar de partij van vergeven was. Voor dergelijke kapsels was ook plaats in de VVD.


Van Miltenburg heeft jarenlang mediabeleid en volksgezondheid in haar portefeuille gehad. Ze debatteerde over het pgb, het persoonsgebonden budget. Zelf heeft Van Miltenburg een pgb voor haar kind dat het syndroom van Down heeft. Op haar werkkamer hangt een grote foto van haar kind in sportieve actie.


Tijdens de twisten tussen Mark Rutte en Rita Verdonk stond zij onvoorwaardelijk aan de zijde van Rutte. In de pikorde rukte zij langzaam op. In 2006 was zij twaalfde op de kandidatenlijst, in 2010 wederom, met 3.772 stemmen. Dit jaar stond zij op de vierde plaats met 13.677 stemmen.


Als vicefractievoorzitter achter Stef Blok runde zij de fractie. Waar Blok als fractievoorzitter op de grote lijn en zwaar op de inhoud bezig was, was Van Miltenburg er voor de menselijke kant. Ze coachte een grote groep nieuwelingen na de verkiezingen van 2010. Dat er geen ongelukken zijn gebeurd in een fractie met vele nieuwelingen waar het in de gedoogconstructie op één stem aankwam, is mede aan haar te danken.


Zij wordt nu beloond voor de trouw aan Rutte. Zij zou een kans hebben gehad op een staatssecretariaat. Het fractievoorzitterschap van de VVD onder het tweede kabinet-Rutte is voorbestemd voor een politieker dier: staatssecretaris van Cultuur Halbe Zijlstra.


Wat adviseren drie oud-Kamervoorzitters Anouchka van Miltenburg?

Dick Dolman

(PvdA, 1979-1989)


'Je moet alle andere 149 Kamerleden kennen. Hard werken, er altijd zijn en 80 procent van de tijd dat de Kamer vergadert in die stoel zitten. Wie de beste was onder mijn opvolgers? Gerdi Verbeet. Ze ging heel goed met de mensen om en kende ze ook goed.'


Piet Bukman

(CDA, 1996-1998)


'Je moet goed analyseren wat er speelt in debatten. Voorkomen dat sprekers uitwaaieren. Je tanden laten zien aan het kabinet. Als een minister het debat wil uitstellen of zijn spullen niet tijdig bij elkaar heeft: dat gaat dus niet. De Kamer bepaalt de orde.'


Frans Weisglas

(VVD, 2002-2006)


'Kamerleden blijven steeds korter zitten. Dus in die stoel moet een brok ervaring zitten. Een voorzitter moet het debat objectief en neutraal leiden. Daarnaast zit veel werk in het leiden van het Kamerbedrijf. En je bent natuurlijk het gezicht van de Kamer naar buiten.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden