Goedkope wegen hebben valkuilen

Minister Peijs van Verkeer en Waterstaat wil het bedrijfsleven meer vrijheden geven bij het aanleggen van wegen, omdat er dan vaak goedkopere oplossingen worden gevonden (voorpagina, 17 juli)....

Maarssen Harrie Blommesteijn

Het is een aardige variant op het populaire sprookje waarin de ambtenaar dom, lui en duur is en het bedrijfsleven hardwerkend, effici en kostenbesparend. De werkelijkheid is anders. Het grote verschil tussen een overheidsorganisatie en een particuliere onderneming, oftewel tussen publiek en privaat, zit hem niet in de factoren efficiency en effectiviteit.

Het verschil zit vooral in de factoren kwaliteit en winst. Een publieke onderneming stuurt van oudsher vooral op kwaliteit van het eindresultaat, een private onderneming daarentegen heeft als hoogste doel vooral winstmaximalisatie.

Meestal gaat het zoals bij de eens zo degelijke Nederlandse Spoorwegen. Die zijn nu omgezet in een zodanig ingewikkelde structuur dat ieder ministerie zich er voor zou schamen, maar die het wel makkelijk maakt de schuldvraag heen en weer te schuiven, en het resultaat is bekend aan ieder die nog weleens op een station komt.

Ik vrees met grote vreze dat we met Rijkswaterstaat ook die kant uit worden gedreven. De laatste jaren krijgt de aannemer al veel meer vrijheid en heeft Rijkswaterstaat onder druk van de politiek al steeds meer taken naar de markt moeten schuiven en de eigen organisatie moeten inkrimpen.

Voor je het weet is Rijkswaterstaat alleen nog een bureau dat het overheidsgeld verdeelt over de grote aannemers, voor zover die het natuurlijk al niet onderling verdeeld hebben.

En dan krijgen we echt niet meer de beste kwaliteit voor ons geld, dan krijgen we de 'goedkopere oplossingen' van de aannemers.Rijkswaterstaat is tegen die tijd zodanig uitgedund dat ze volstrekt niet meer kunnen toetsen of die goedkopere oplossingen wel zo slim zijn en of we daarmee nu werkelijk wel geld besparen.

Goedkoper zal naar alle waarschijnlijkheid vooral worden bereikt door het niet zo nauw te nemen met kwaliteit, regels en voorschriften. De aannemers hebben inmiddels vaak meer juristen in dienst dan bouwkundigen, zodat ze het gesteggel over schuld en verantwoordelijkheid en over vage termen als 'redelijk' 'aanvaardbaar' en 'betrouwbaar' met een gerust hart tegemoet kunnen zien.

En wat was nou eigenlijk het probleem met Rijkswaterstaat? Dat ze een te grote fixatie hebben of hadden op het leveren van een hoge kwaliteit? Wel, daar kun je op tegen zijn maar we hebben er al jaren toch ook wel lol van gehad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden