Goedkoop studeren? Ga naar Duitsland!

In Nederland moeten studenten steeds meer investeren in hun eigen studie, in Duitsland hoeven ze - en ook buitenlandse studenten - vanaf deze week in heel het land geen collegegeld meer te betalen voor openbare universiteiten. De Duitse deelstaat Nedersaksen heeft als laatste Bundesland het collegegeld afgeschaft.

Studenten bij hun afstudeerceremonie aan de Hamburg School of Business Administration. Beeld reuters

Duitsland kent een traditie van gratis onderwijs, dat lange tijd als een basisrecht werd gezien. Pas in 2006 werd het collegegeld ingevoerd in een aantal van de Duitse Bundesländer, die in Duitsland de autonomie hebben om hun eigen onderwijs in te richten. Door de grote weerstand onder studenten en in de publieke opinie schaften zij het collegegeld één voor één weer af.

Nedersaksen ging als laatste om, nadat vorig jaar een linkse coalitie het roer overnam van de zittende regering. Het collegegeld dat de universiteiten hierdoor mislopen, wordt door de overheid gecompenseerd.

Meer internationale studenten
Aan de afschaffing liggen ook praktische argumenten ten grondslag, vertelt Dr. Marcus Hoppe van het Internationaal Bureau van de Leibniz-universiteit in het Nedersaksische Hannover. 'We merkten dat we minder internationale studenten aantrokken dan de andere deelstaten', zegt Hoppe, 'en nu het collegeld is afgeschaft zien we het aantal aanmeldingen weer wat oplopen'.

En internationale studenten zijn fijn voor universiteiten. Ze leveren prestige op, en leiden tot hogere scores op lijstjes als de QS World University Ranking en de Times Higher Education World University Ranking.

Maar internationale studenten zijn vooral economisch interessant, legt Hoppe uit. 'We moeten in Duitsland gewoon meer geschoolde krachten voor de arbeidsmarkt leveren, en dat lukt niet met alleen maar Duitse studenten'. Volgens Hoppe zijn de arbeidsmarktperspectieven in Duitsland goed, en leveren de Duitse universiteiten, die relatief veel vakgericht onderwijs geven, geschikte arbeidskrachten af voor die markt.

Voor de industrie bedoelde robots worden gepresenteerd door de Universiteit van Hannover, een van de laatste universiteiten waar het collegegeld is afgeschaft. Beeld anp

Taalproblemen
Maar dan moeten de studenten na hun studie wel blijven plakken. Daarom moeten ze de taal leren, anders kunnen de jonge werkzoekenden het op de Duitse arbeidsmarkt wel schudden. Hoppe ziet dat al terug bij studenten die alleen een Engelstalige masteropleiding volgen, daardoor vaak niet de taal leren en vervolgens weer vertrekken omdat ze geen baan kunnen vinden. Dat is een van de redenen waarom Duitsland weinig Engelstalige bacheloropleidingen aanbiedt.

Ook de Nederlandse Roos Hutteman, die voor een promotie drie jaar doorbracht aan de Universiteit van Berlijn, onderschrijft hoe belangrijk het in Duitsland is de taal te leren. Niet alleen voor het onderwijs, maar ook voor de integratie. 'Terwijl Nederlanders al gauw overschakelen op het Engels als ze met een buitenlander praten, kom je veel Duitsers tegen die juist stug hun eigen taal blijven praten', legt ze uit.

Dat maakt het gelukkig ook makkelijker om Duits te leren, zegt Hutteman. 'Als Nederlander spreek je het na een jaar wel vloeiend, als je op school een beetje Duits hebt gehad'. Ook verder is ze positief over studeren in Duitsland. 'De kwaliteit van het onderwijs is zeker niet slechter dan in Nederland', vertelt ze, 'en je bent doorgaans veel minder geld kwijt aan huur en levensonderhoud dan in Utrecht of Amsterdam'.

Geen stormloop
Ondanks alles loopt het in Duitsland nog niet bepaald storm met de internationale studenten. Zelfs studenten van buiten de EU, die in Duitsland voor weinig geld kunnen studeren terwijl ze in een land als Nederland meer dan tienduizend euro voor een masteropleiding neertellen, melden zich niet massaal aan.

Op de vraag hoe dit kan, heeft Hoppe geen kant en klaar antwoord. 'De taal zal een barrière zijn', denkt hij, 'maar we moeten ook aan betere marketing gaan doen'. En misschien heeft het ook wel met consumentenpsychologie te maken. 'Als je iets voor weinig geld kunt krijgen, denk je al gauw dat het niet veel waard is'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.