'Goede ziekenhuizen laten zien dat zorg goedkoper kan'

Het eigen risico omhoog? Kijk eerst eens waar er in de zorg kan worden bezuinigd, zegt Ab Klink, inmiddels bestuurder van VGZ. Dat is heel veel. Op medicatie en overbodige operaties bijvoorbeeld.

Beeld Foto An-Sofie Kesteleyn

'Voordat we het eigen risico in de toekomst verder ophogen, het basispakket uitkleden of de moeizame ethische discussie voeren over hoeveel een extra levensjaar mag kosten, kijk ik liever wat investeringen in kwaliteit opleveren. Als we alleen al kritisch kijken naar de dosering van dure geneesmiddelen valt er nog een wereld te winnen.' Aan het woord is Ab Klink, de voormalig CDA-minister van Volksgezondheid die sinds kort lid is van de raad van bestuur bij de Arnhemse zorgverzekeraar VGZ.

De zorgconsumptie kan omlaag door betere kwaliteit te leveren. Hoe zit dat?

'Betere zorg betekent minder herstel-operaties, minder complicaties, meer samenwerken met huisartsen, minder onnodig medisch ingrijpen en betere regie over bijvoorbeeld medicijngebruik. We willen ziekenhuizen belonen die betere zorg leveren. Als een chirurg nu besluit om niet te opereren, draait hij minder omzet. Die moet zich dan verantwoorden bij zijn collega's in de maatschap en bij het ziekenhuisbestuur. Wij willen ze de ruimte geven, ook in financiële termen, om die perverse prikkels te ondervangen. We ontwikkelen dit beleid samen met enkele ziekenhuizen.'

Dat vraagt om 'dappere' dokters? Daarvoor pleitte u al in uw vorige baan als consultant bij Booz.

'Ja, ik sta daar nog steeds achter. Het vraagt lef en tijd om met patiënten in gesprek te gaan en nodeloze behandeling of overbehandeling tegen te gaan. Je wordt immers betaald per DBC (kostprijs per behandeling, red.). Kijken en luisteren en iemand van een ingreep afpraten levert niks op. Nog niet tenminste. Minister Edith Schippers heeft onlangs een pleidooi gehouden voor 'kijk- en luistergeld'.

VGZ kiest voor kwaliteit, maar mikt op lagere kosten. Gaat dat samen?

President Obama verdedigde zijn zorgstelsel ook met de woorden 'better care and lower costs'. Wij geloven dat het werkt. Als een KNO-arts in een bepaald ziekenhuis erin slaagt veel minder buisjes te plaatsen bij kinderen en toch betere resultaten boekt, dan is voor ons het bewijs geleverd dat minder medisch ingrijpen loont. Dergelijke 'best practices' moeten de voedingsbodem worden voor ons toekomstige inkoopbeleid. Maar het is een dynamisch proces waarbij ook artsen en andere verzekeraars moeten worden betrokken. Wij willen als verzekeraar geen dwingende inzichten opleggen aan de beroepsgroep.'

Maar dat doet u nu toch?

'Wij hebben voor vijftien aandoeningen bepaald hoe de zorg beter kan volgens internationale benchmarks. Dat is een nauwkeurig proces geweest waarbij we ons houden aan de normering van de beroepsgroep zelf. Soms leggen we de lat iets hoger. Het gaat ons echt niet alleen om prijs maar vooral om praktijkdifferentiatie. In het ene ziekenhuis zien we bijvoorbeeld bij 2 procent van de heupoperaties wondcomplicaties en in het andere maar bij 0,2 procent. We weten van voorbeelden uit het buitenland dat het minder dan 1 procent kan zijn, dus hebben wij de norm op 2 procent gelegd. We vinden het niet langer tolerabel dat ziekenhuizen verdienen aan het herstellen van hun eigen slechte operaties. Als wij zien dat een zorgverlener duidelijk betere kwaliteit levert dan gemiddeld, dan kunnen anderen dat voorbeeld volgen. Ziekenhuizen hebben tot 1 november de tijd om te bepalen of ze aan onze criteria kunnen voldoen.'

Beeld VGZ

En dan?

'Dan contracteren we ze of niet. Verzekerden moeten tijdig weten waar ze aan toe zijn, zodat ze nog voor een andere polis kunnen kiezen.'

U introduceert een nieuwe polis, is dat niet verwarrend?

'Nee, wij verwachten dat een derde polis de keuzevrijheid uiteindelijk vergroot. Een goedkopere select- of kwaliteitspolis met alleen de door ons als best gekwalificeerde ziekenhuizen, een normale naturapolis voor wie meer keuze wil behouden en een restitutiepolis voor wie helemaal zelf zijn ziekenhuis wil kunnen kiezen. De prijsverschillen worden wel groter. Het kan de komende jaren enkele tientjes per maand gaan schelen. Bovendien vormt de nieuwe polis een zekerheid voor de ziekenhuizen die willen meedoen aan onze selectie.'

Hoe bedoelt u?

'Hoe meer mensen voor de goedkopere selectieve polis kiezen, hoe zekerder deze ziekenhuizen zijn van hun omzet. Er komen dan immers voldoende patiënten. Dit is belangrijk voor ziekenhuizen, want ze moeten voldoende patiënten zien om bepaalde ingrepen te mogen blijven uitvoeren. Anders lopen we het risico dat ziekenhuizen meer patiënten gaan behandelen dan noodzakelijk om aan deze volume-eis te voldoen.'

U pakt de ziekenhuizen stevig aan. Is er geen andere weg?

'Het heeft me altijd als een graat in de keel gestoken dat we niet eerder op kwaliteit konden selecteren. Er was gewoon onvoldoende informatie voorhanden om de kwaliteit van behandelingen te vergelijken als verzekeraar. Nu leggen we de bewijslast bij het ziekenhuis. Laat maar zien waarom jullie meer hersteloperaties doen of meer operaties verrichten dan gemiddeld. Andersom geldt het ook: een zorgaanbieder met relatief jonge patiënten kan beter scoren dan een met oudere patiënten, die meer risico's op complicaties hebben. Voor goede argumenten zijn we gevoelig. Maar zonder aanwijsbare reden voor de afwijking sluiten wij voor onze naturapolis geen contract.'

U lijkt zich geen zorgen te maken over de betaalbaarheid van de zorg. Hoe zit dat?

'Iedereen maakt zich druk over nieuwe dure medicijnen die worden ontwikkeld voor de bestrijding van ziekten. En dan begint de discussie over hoeveel een extra levensjaar ons waard is. Ik blijf daar indien mogelijk liever van weg. Ik zie ook talloze dure medicijnen waarvan binnenkort het patent verloopt. En ik zie een behoorlijke verspilling in de dosering van dure medicijnen. Mensen die te veel en soms zelfs schadelijke medicijnen slikken of veel te hoge doses krijgen toegediend zonder dat aangetoond is dat het beter werkt. Begin daarmee.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden