'Goede literatuur gedijt met een goede seksscène'

Ronald Giphart is terug met een nieuwe roman, Harem. En ja, daarin komt ook seks voor. 'Een ge-wel-dig onderwerp, dat in het verdomhoekje is gekomen.'

Beeld Frank Ruiter

Coen Moulijn of Willem van Hanegem?

'Willem van Hanegem. Voor mijn generatie is Van Hanegem de allergrootste; de allergrootste Feyenoorder en de allergrootste voetballer die Nederland ooit heeft gehad. Ja, groter dan, kom, hoe heet-ie ook weer, hij heeft ook nog even bij Feyenoord gespeeld, die ja. Johan Cruijff voerde een soort ballet-tango op die niet te evenaren is. Van Hanegem was ook erg onderlegd, maar had tenminste nog een soort menselijkheid. En hij had die enorme wilskracht. Op mijn kamer hing thuis een poster van Van Hanegem. Op die foto zag je mijn vader op de tribune zitten, heel klein. Het was helaas een wedstrijd van het Nederlands elftal, maar goed.'

Liam of Mac?

'Liam, uiteraard. Mac is feitelijk de hoofdpersoon in Harem. Hij is de vader, de fotograaf, de man die naar de wereld kijkt. Liam is de schrijver, de jonge debutant. Hij is ook iemand die taal tegenover beelden plaatst, de beelden van zijn vader. Dat is de strijd die ik als schrijver ook voer. Iedereen is alleen nog maar aan het kijken. Filmpjes, foto's. De krant is een mooi voorbeeld. Het beeld is voor kranten al bijna belangrijker dan de taal. In de literatuur leggen we het af. Film, binge-kijken en noem maar op is het aan het winnen van het lezen.

'In Harem heb ik geprobeerd de kracht van verbeelding te tonen. Het is een oratio pro domo voor literatuur. Ik probeer vertelkracht en verbeeldingskracht tegenover de beeldcultuur van de afgelopen tien, twintig jaar te zetten. Ik roep de beelden op. Maar ik wilde natuurlijk ook gewoon een lekker boek schrijven.'

Utrecht of Dordrecht?

'Ja, Utrecht. Ik woon hier al dertig jaar. Ik vind Dordrecht nog steeds een prachtige stad, maar ik ben al zover dat ik me een beetje sappel maak over het accent dat daar wordt gesproken. Als ik er ben, spreek ik dat trouwens meteen weer. Het is een oud-socialistisch gebied, een oude linkse arbeidersstad. In de tijd dat ik er woonde, kreeg de PvdA meer dan 50 procent van de stemmen, met alle ellende van dien. Totaal mislukte stadsrenovaties en zo.

'Ik heb veel meer met Utrecht, een universiteitsstad met historie en veel jongeren en cafés zonder sluitingstijd. Niet dat het hier nou zo glamoureus is, maar er zijn veel cafés. Als je het kroegleven in duikt, gebeurt er altijd wel iets, dat vind ik erg prettig.'

Generatie Nix: belediging of compliment?

'Mij heeft het nooit iets gedaan. We waren geen groep en zijn dat ook nooit geweest. Het begon met een stuk in De Groene Amsterdammer. Een journalist, zijn naam ben ik kwijt, interviewde zes jonge schrijvers. Joost Zwagerman, Arnon Grunberg, Rob van Erkelens, Joris Moens, Hermine Landvreugd en ik. We waren zogenaamd meer dan zes individuen, we vormden een generatie die werd gekenmerkt door een gebrek aan maatschappelijk engagement.

'Rob en ik hebben nog een brief geschreven naar De Groene waarin we het blad dankten voor de aandacht en zeiden dat we het er niet mee eens waren. Zwagerman en Grunberg beten ook meteen van zich af. Het enige dat we gemeen hadden, was onze leeftijd. Maar toen kwamen de leraren Nederlands, en die houden van duiding en groepsvorming. Dus zelfs mijn oudste zoon vraagt nu nog wat de Generatie Nix is. Toch denk ik er met weemoed aan terug. Omdat het al zo lang geleden is.'

Lodewijk Asscher of Diederik Samsom?

'Ik heb een verleden bij de Jonge Socialisten en mijn moeder heeft voor de PvdA in de Tweede Kamer gezeten, maar ik heb al jaren niets meer met de partij. Het politieke elan van Samsom spreekt mij meer aan dan het meer op feiten en nuchterheid gebaseerde gedachtegoed van Asscher. Hij is een betere bestuurder, Samsom een betere campaigner, lijsttrekker. Asscher praat voortdurend als iemand die neusverkouden is. En hij is nog zo jong, hè. En zo aardig. PvdA'ers horen iets rotzakkerigs te hebben. Ik was als enige een groot fan van Ad Melkert. Ideale PvdA-man. Lekker chagrijnig.'

Jonnie Boer of Sergio Herman?

'Jezus Christus! Sergio Herman zit nu gelukkig in Antwerpen en staat zelf niet meer elke dag achter de kachel. Ik ben gered door de tijd en kan gewoon Jonnie Boer zeggen. In de tijd dat Sergio nog drie Michelin-sterren had, was dit een onmogelijk dilemma geweest.

'Ze hebben allebei min of meer dezelfde stijl, kwalitatief zeer hoogstaand, maar wel ontregelend. Het voedsel daar is niet normaal, het vereist een zekere intellectuele inspanning. Zij zijn de verbeelding in de gastronomie, de kunstenaars. Ik heb een boek geschreven over hun stijl, Eten, drinken en slapen. Op totaal verschillende manieren komen ze tot vergelijkbare prestaties. Jonnie Boer is een soort vaderfiguur in de keuken, die zijn jongens aanstuurt en rust uitstraalt. Sergio is een grote, strenge broer, meer een macho. Hij zoekt veel meer het gevecht en staat soms keihard te vloeken. Ik was heel blij met Eten, drinken en slapen, ik kwam als schrijver op een plek waar ik anders nooit was gekomen.'

Gerard Reve of Jeroen Brouwers?

'Jeroen Brouwers. Ze zijn allebei grote stylisten. Heel grof gesteld: er zijn stylisten, schrijvers die de taal opnieuw vormgeven, en verhalenvertellers zoals Hermans en Mulisch. Zij bouwden een roman op en kozen daar een stijl bij. Reve paste de inhoud juist aan de stijl aan. Het nadeel van een bekende stijl is dat de kans bestaat dat de inhoud minder interessant wordt. Reve schreef Op weg naar het einde, dat is misschien wel het beste boek uit de Nederlandse geschiedenis. Nader tot u was ook briljant. Maar daarna schreef hij nóg zo'n boek, toen was het alleen nog maar stijl. Brouwers is een groot stylist. Bezonken rood, De zondvloed en Zonsopgangen boven zee zijn min of meer dezelfde boeken. Daarna zakte het wat in. Maar nu is hij terug met Het hout. Briljant boek. Ik zit dat jankend van geluk te lezen. De oude meester heeft het geflikt, heeft een andere inhoud gezocht en gevonden. Daarom kies ik voor Brouwers. Wat hij heeft gedaan, is Reve aan het eind van zijn leven niet gelukt.'

Beeld Mike Roelofs

Seks of seks?

'Ik heb héél lang niet over seks geschreven hoor. De laatste roman waarin ik veelvuldig seksuele handelen beschreef, was Ik omhels je met duizend armen uit 2001. En nu is het weer terug, in Harem. Liam wil zijn vader beschrijven, en zijn vrouwen. Seks speelt daar een grote rol in. Ik heb het geschreven als een debuutroman en in een debuutroman hoort een ontmaagding.

'Daarnaast vind ik seks een ge-wel-dig onderwerp. Het is afgelopen jaren in het verdomhoekje gekomen. Er is in Nederland een enorme verpreutsing aan de gang. Ik merk het op scholen. Ik kan niet meer dezelfde stukken voorlezen als vroeger. Leerlingen zijn preutser geworden. Gedachten over vreemdgaan of seksuele aberraties, het is allemaal verengd. Schrijvers die wel over seks schrijven, worden verguisd. Daarom ben ik blij met het succes van Gustaaf Peek, die heeft het aangedurfd om een ouderwetse seksroman te schrijven.

'Ik zeg niet dat in alle romans seks moet voorkomen, maar goeie literatuur gedijt met een goede seksscène. Als je in een boek het leven recht wilt doen, zeker als het gaat over relaties en menselijke omgangsvormen, hoort seks erbij. Het is wel moeilijk. Een seksscène beschrijven, is dubbel zo lastig. Ik besteed er meer aandacht aan dan aan gewone scènes. En als ik ze af heb, lees ik hem hardop voor met een gek stemmetje, om er gaten in te slaan. Kan ik het kapot maken? Waar zitten de zwakke punten?'

Phileine of Giph?

'Aanvankelijk was Phileine zegt sorry een boek over Giph, het stond al in de steigers. Op het laatst heb ik van Giph zijn zus gemaakt, letterlijk, en haar Phileine genoemd. Het is min of meer hetzelfde personage. Maar Phileine is ook heel losjes gemodelleerd naar mijn eigen vrouw. Phileine is een beetje een karikatuur, maar het was zeer aangenaam om over haar te schrijven. Ik heb niet vaak een boek gehad dat zichzelf zo dicteerde. Mascha en ik hadden elkaar net ontmoet. Alleen om die reden al is het boek me erg dierbaar.'

Jan Slagter of Jan Nagel?

'Omdat ik dit jaar 50 word? Vroeger was je oud als je vijftig was. Het einde begon al te gloren. Ik voel me niet alleen nog erg jong, ik heb ook het idee dat ik nog erg jong ben. Toen ik 14, 15 jaar oud was, was mijn leven hetzelfde als dat van mijn zoon nu, op internet en computers na. Mijn zoon en ik dragen zelfs dezelfde kleren. We leven in een samenleving waarin de ouderen jonger blijven. Dus als ik 50 ben, ben ik eigenlijk, nou ja, 28.

'Ik ging vroeger vaak met mijn moeder mee naar In de Rooie Haan, het VARA-programma waarvan Jan Nagel eindredacteur was. Met bussen gingen we met de VARA afdeling Dordrecht naar Hilversum. Ja, het zijn vervlogen tijden. De VARA was nog een familie en Jan Nagel hoorde daarbij.

Als de PvdA bij ons thuis vergaderde, zong iedereen op het laatst staand De Internationale. 'Ontwaakt, verworpenen der aarde.' Verloren cultuurgoed. Lachend: 'Jan Slagter dus.'

CV Roland Giphart

1965 Geboren in Dordrecht

1987 Studie Nederlands in Utrecht, niet afgemaakt

1992 Debuutroman Ik ook van jou

1996 Phileine zegt sorry

1999 De liefde die Feyenoord heet (met Peter Blokdijk en Rob van Scheers)

1999 Hoofdredacteur Rails

2000 Lijstduwer Leefbaar Utrecht

2000 Ik omhels je met duizend armen

2003 Gala (Boekenweekgeschenk)

2010 Eten, drinken en slapen (met en over Jonnie Boer en Sergio Herman)

2014 Harem

Ronald Giphart is getrouwd, heeft twee zoons en een dochter en woont in Utrecht.

CV Ronald Giphart

1965 Geboren in Dordrecht

1987 Studie Nederlands in Utrecht, niet afgemaakt

1992 Debuutroman Ik ook van jou

1996 Phileine zegt sorry

1999 De liefde die Feyenoord heet (met Peter Blokdijk en Rob van Scheers)

1999 Hoofdredacteur Rails

2000 Lijstduwer Leefbaar Utrecht

2000 Ik omhels je met duizend armen

2003 Gala (Boekenweekgeschenk)

2010 Eten, drinken en slapen (met en over Jonnie Boer en Sergio Herman)

2014 Harem

Ronald Giphart is getrouwd, heeft twee zoons en een dochter en woont in Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden