nieuws

Goede kans op verdrievoudiging van het aantal islamitische middelbare scholen

Het aantal islamitische middelbare scholen gaat de komende jaren naar verwachting van twee naar zeven. Vijf aspirant-scholen hebben daarvoor genoeg handtekeningen opgehaald, een belangrijke horde bij het stichten van een nieuwe school.

Ashwant Nandram en Fleur Damen
Scholieren op het Amsterdamse Cornelius Haga Lyceum in gebed. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Scholieren op het Amsterdamse Cornelius Haga Lyceum in gebed.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Dat blijkt uit een rondgang van de Volkskrant langs schoolbestuurders. Dankzij de nieuwe wet ‘Meer ruimte voor nieuwe scholen’ is het sinds dit jaar makkelijker om een basis- of middelbare school te stichten. Initiatiefnemers kunnen voortaan de noodzaak van een nieuwe school aantonen door handtekeningen van geïnteresseerde ouders te verzamelen. Het ministerie van Onderwijs ontving deze zomer 82 plannen voor nieuwe scholen. Ruim een kwart daarvan heeft een islamitische grondslag – het gaat hierbij om basis- én middelbare scholen.

Voor eind oktober moesten de aspirant-scholen honderden handtekeningen hebben verzameld; het aantal hangt af van het gebied waarin de toekomstige school moet komen. Uit de rondgang blijkt dat vijf islamitische middelbare scholen daarin zijn geslaagd. Het gaat om aspirant-scholen in Amsterdam (twee), Utrecht, Den Haag en Schiedam. Daarmee komt een verdriedubbeling van islamitisch middelbaar onderwijs dichterbij: nu zijn er slechts twee islamitische middelbare scholen.

Woelige geschiedenis

Nederland kent zestig islamitische basisscholen die zelden het nieuws halen. Maar de geschiedenis van de ‘moslimmiddelbaren’ is een zeer woelige. Het Rotterdamse Ibn Ghaldoun werd na grootschalige examenfraude in 2013 failliet verklaard. De opvolger, het Avicenna College, viel vorig jaar ten prooi aan interne twisten tussen de bestuurder en docenten.

In de hoofdstad sloot ruim tien jaar geleden het Islamitisch College Amsterdam zijn deuren na bestuurlijke ruzies en inspectierapporten over gebrekkige onderwijskwaliteit. In 2017 werd het Cornelius Haga Lyceum geopend, ondanks jarenlange tegenwerking door het ministerie en de gemeente Amsterdam. Die school belandde in een hevige strijd met de overheid, wegens vermeende maar nooit bewezen signalen van de AIVD dat er ‘anti-integratief gedachtengoed’ zou worden onderwezen. Pogingen om het schoolbestuur op de knieën te krijgen, werden door de rechter verhinderd. Kort daarop barstte er onderling ruzie uit, waardoor al drie directeuren het veld hebben geruimd. De toekomst van de school lijkt onzeker.

‘Verwerpelijke gedachten’

In de politiek is in de afgelopen decennia vaak gedebatteerd over islamitisch onderwijs. De angst leefde dat het onderwijs op gespannen voet zou staan met westerse waarden en de integratie zou belemmeren. Die angst is een belangrijke reden voor de terughoudendheid van politici met het versoepelen van de stichtingsregels voor scholen, zegt Renée van Schoonhoven, hoogleraar onderwijsrecht (Vrije Universiteit). ‘Den Haag zat hier sinds 2000 mee in de maag. Kinderen van gastarbeiders zijn opgegroeid in Nederland en willen ook eigen scholen oprichten. Maar er heerst een hardnekkig vooroordeel dat islamitische scholen, net als reformatorische en orthodox-joodse, met hun rug naar de samenleving staan en leerlingen indoctrineren met verwerpelijke gedachten.’ Dat de wet sinds dit jaar is veranderd, noemt Van Schoonhoven daarom een grote stap.

Een van de aspirant-scholen is het Ghazali College uit Beverwijk. De bestuurders zijn van plan jongens en meisjes gescheiden te onderwijzen en geen seksuele voorlichting te verzorgen. ‘Als we samen willen leven, moeten we ook verschillende meningen toestaan’, verklaarde de 28-jarige iniatiefnemer Enes Ulusoy tegenover Hart van Nederland. De felle reacties op zijn plan bewijzen volgens Ulusoy dat de godsdienstvrijheid in Nederland wordt gepredikt, maar niet gepraktiseerd. ‘Het betekent eigenlijk: jullie moslims moeten monddood zijn. Hoe gaan we dan een pluralistische samenleving maken?’

Aansluiting thuiscultuur

Hoewel gescheiden lessen niet verboden zijn – het orthodox-joodse Cheider in Amsterdam doet hetzelfde – toont het gemeentebestuur zich fel tegenstander van het plan. Dat strookt niet met ‘waar we in Beverwijk voor staan’, zegt een woordvoerder van de gemeente. Bovendien zijn er in de regio al voldoende scholen, stelt de gemeente. Of het Ghazali College het benodigde aantal handtekeningen heeft behaald, is nog niet bekend. De initiatiefnemers waren deze week onbereikbaar.

De vijf aspirant-scholen die wel voldoende handtekeningen hebben behaald, wijzen soortgelijke plannen van de hand. Volgens Yusuf Altuntas (48) is zijn Islamitisch College Fiducie in Amsterdam straks een ‘school als elke andere’. Het enige verschil: ‘We geven twee uur godsdienstles per week en leerlingen krijgen ruimte om op school te bidden. Daarmee bieden we een betere aansluiting tussen de thuis- en schoolcultuur.’

Ook Turan Narcicegi (49) van het Aida College (Den Haag) ziet zijn toekomstige school ‘totaal anders’. ‘Ons islamitisch karakter komt wel terug bij alle vakken. Bij begrijpend lezen kunnen leerlingen bijvoorbeeld een tekst over de islam ontleden. Maar islamitisch betekent niet dat je met oogkleppen rondloopt.’ Dat geldt ook voor de middelbare school in Schiedam, zegt initiatiefnemer Hasan Gogus (43): ‘De meeste van onze docenten zijn hier geboren en getogen, ze kennen de Nederlandse normen en waarden.’

Onomkeerbaar

Het verzamelen van de handtekeningen van ouders is de eerste horde bij het stichten van een school. De komende maanden buigt de Onderwijsinspectie zich over de plannen van de initiatiefnemers. Zo moet het onderwijsaanbod de ‘sociale cohesie’ en ‘basiswaarden van de democratische rechtsstaat’ bevorderen. Verder moeten de besturen uitleggen hoe ze hun school inrichten, hoe ze zwakkere leerlingen ondersteunen en het onafhankelijke interne toezicht waarborgen.

Na een advies van de inspectie hakt de minister van Onderwijs aankomend jaar de knoop door. Het besluit om een school te erkennen, is daarna vrijwel onomkeerbaar: een school die eenmaal bestaat, blijkt in de praktijk moeilijk te sluiten.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden