Goede buur haalt zwerfjongere uit goot

Wijkbewoners steken in Rotterdam hun armen uit de mouwen om zwerfjongeren te leren hoe zij op eigen benen kunnen staan. Een uitkering is taboe; zij moeten een opleiding gaan volgen. 'Zo bouw je aan je toekomst.'

Als de dochter van Marlies straf heeft, moet ze apart zitten. Jessica (22) probeert dit nu ook weleens als haar zoontje van 3 te ondeugend is geweest. Het is maar een klein voorbeeld van wat het Rotterdamse project U-turn tot nu toe oplevert.


Zwerfjongeren, er zijn er zo'n twaalfhonderd in de stad, worden in Rotterdam geholpen met hulp van maatjes in de wijk. De organisatie voor jeugdzorg Timon zet met U-turn niet alleen professionele hulp in, ook wijkbewoners spelen een belangrijke rol. Ze maken deel uit van de 'Thuishavens' die in de wijken Delfshaven en Schiebroek zijn opgezet: netwerken die in de twee wijken in totaal 120 jongeren moeten leren weer op eigen benen te staan.


De jongeren worden geholpen hun leven weer op orde te krijgen en gaan daarna zo snel mogelijk terug naar school om hun startkwalificatie te halen, zodat ze met minimaal een mbo-2-diploma op zak straks uitzicht hebben op een betaalde baan. Wijkbewoners helpen de jongeren bijvoorbeeld bij het maken van hun huiswerk of zoeken mee naar een bedrijf om stage te lopen. Het is de bedoeling dat er eind dit jaar in Rotterdam twintig thuishavens zijn. In een aantal thuishavens kunnen ook voormalige dak- en thuisloze volwassenen terecht.


'We gaan vooral uit van wat een jongere weer kan', zegt Jan Looij, regiomanager Rotterdam van Timon. 'En maken gebruik van de natuurlijke netwerken in de wijk.' Want naast de professionele hulp heeft vooral de wijkbewoner een belangrijke rol. Die neemt de rol van goede buur op zich, zodat jongeren die weer zelfstandig gaan wonen, meteen een netwerk hebben waarop ze een beroep kunnen doen.


Jongeren die uitvallen, moeten zo snel mogelijk weer iets doen, klinkt het praktisch in Rotterdam. 'Niet in een uitkering maar in een opleiding en werk. Zo bouw je aan je toekomst. Met hulp van zorgverleners problemen als verslaving of schulden aanpakken en dan richting startkwalificatie', zegt wethouder Marco Florijn van Werk, Inkomen en Zorg (PvdA).


'Als de buren ziek zijn, doe je eens een boodschap voor ze als dat nodig is. De wijkbewoners van de Thuishaven dienen als het goede voorbeeld, maar passen bijvoorbeeld ook eens op de kinderen. Bovendien, dit versterkt de verbondenheid in de wijk', zegt de wethouder.


Wijkbewoonster Marlies (25) houdt elke dinsdagavond open huis voor de buurt. 'Wie wil, kan mee-eten. Maar ik pas ook weleens op de kinderen van Jessica en mijn man heeft een kast opgehaald die ze op Marktplaats had gekocht. Jessica heeft geen auto, wij wel. Als buren doe je dat voor elkaar.'


Marlies is, met man en dochter, voor het project zelfs verhuisd van Rotterdam-Zuid naar Schiebroek. 'Ik heb ook een tijd gehad dat het niet zo goed met me ging. Toen ben ik geholpen, nu kan ik wat terugdoen.' Timon heeft het gezin van Marlies geholpen aan nieuwe huisvesting in de wijk. 'Een voordeeltje', glundert Marlies, die in haar nieuwe huis aanzienlijk ruimer woont dan in zuid.


Jessica, alleenstaand met twee kinderen van 2 en 3, woont een paar straten verderop. In kleine appartementen in het voormalig bejaardentehuis in de wijk Schiebroek wonen behalve jongeren die zorg nodig hebben ook studenten. Twee units worden gebruikt door hulpverleners van Timon. Jessica vindt het 'fijn dat ze met iemand kan praten die niet meteen met een professionele bril naar alles kijkt'.


Timon is tevreden over hoe het project functioneert. Minder dan 10 procent van de jongeren valt uit. 'Dat is weinig gezien de doelgroep waar het hier om gaat', zegt Looij. Aan de andere kant: 'Iedereen kan een plan maken van waar hij of zij over drie jaar wil staan. Mensen hebben doorgaans een droom. Wij helpen ze die te realiseren door jongeren aan te spreken op wat ze zelf kunnen.'


Pas als het echt niet anders kan, komt de professionele hulpverlener weer in actie. Behalve met de wijkbewoners werkt Timon ook samen met scholen en ondernemers in de buurt. Want de jongeren moeten zo snel mogelijk terug naar school en daarna aan het werk, is de boodschap in Rotterdam.


Moeders zijn wat dat betreft een goede doelgroep, leert de ervaring in Rotterdam. Florijn: 'Ze willen graag het goede voorbeeld zijn voor hun kinderen. Dat geeft veel motivatie.'


Van deze aanpak gaat bovendien een goede wisselwerking uit, zegt Looij van Timon. 'Het creëert verbondenheid in de wijk. En jongeren die anders langs de kant staan en soms zelfs voor overlast zorgen, doen mee. Zijn straks misschien zelf maatje.'


'Het is voor het eerst dat ik zelfstandig woon', zegt Jessica, die veel contact heeft met andere moeders in de flat. 'Je komt elkaar op de galerij tegen. We praten veel, over hoe je bepaalde dingen kan oplossen.' Jessica gaat nog niet naar school, maar wil uiteindelijk graag een baan in bijvoorbeeld de kinderopvang. 'Werken met kinderen trekt me erg aan.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.