Nieuws

Goeddeels ongebruikte toegangstests kosten ministerie half miljoen euro per dag

Het ministerie van Volksgezondheid is zeker een half miljoen euro per dag kwijt aan toegangstests, terwijl die slechts mondjesmaat worden uitgevoerd. Het departement betaalt 50 duizend tests per dag, en komt deze maand naar schatting op een tienvoud uit van wat er nodig is. Dat blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant.

Op het terrein van de Keukenhof staat de tent van Lead Healthcare waar coronatests voor onder andere fieldlabs worden uitgevoerd. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Op het terrein van de Keukenhof staat de tent van Lead Healthcare waar coronatests voor onder andere fieldlabs worden uitgevoerd.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Aanvankelijk was de planning dat er vanaf begin deze maand tot 400 duizend toegangstests per dag zouden worden verricht als entreebewijs voor een museum, horecabezoek of sportwedstrijd. Maar de wet die de testbewijzen een juridische basis moet geven, is flink vertraagd, mede vanwege stevige kritiek vanuit de Tweede Kamer. Volgende week moet de Eerste Kamer zich er nog over buigen.

Toegangstests kunnen daardoor pas begin juni op grotere schaal gebruikt kunnen worden, verwacht demissionair minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge. Tot die tijd kunnen er alleen pilots worden georganiseerd, in zeer beperkte mate en omvang.

Financiering

Dat de kosten voor het toegangstestsysteem, dat is opgetuigd door de Stichting Open Nederland onder leiding van generaal buiten dienst Tom Middendorp, toch oplopen, komt door de gekozen financieringsconstructie. Betrokken commerciële testbedrijven worden niet betaald per verrichte test, maar voor beschikbaar gestelde capaciteit.

Zeven geselecteerde testbedrijven krijgen een vergoeding van 387 euro per dag voor vaste lasten per zogeheten ‘afnameplek’, voor twintig tests per uur, tien uur per dag. Inmiddels zijn er 490 afnameplekken gereed, verdeeld over 33 testlocaties. De vaste kosten lopen zodoende op tot 187 duizend euro per dag. Voor 250 van die afnameplekken, die bemenst zijn, komt daar nog eens 130 euro per uur aan personeelskosten bovenop, opgeteld 325 duizend euro per dag.

De beschikbare capaciteit van 50 duizend tests voor een half miljoen euro per dag (exclusief organisatiekosten) blijft deze maand echter grotendeels onbenut. Er zijn momenteel namelijk nauwelijks evenementen en locaties waarvoor een testbewijs nodig is.

Sportwedstrijden

In totaal zullen er in heel de maand mei maximaal 103 duizend tests worden verricht. Onder meer voor de play-offs in het betaald voetbal, enkele andere sportwedstrijden, 17 casinoavonden en de tests achteraf na negen shows van het Eurovisie Songfestival. In werkelijkheid zal het aantal tests lager zijn, omdat het animo voor de testactiviteiten soms tegenvalt. Zo deden aan de marathon op Vliegveld Twenthe niet het maximum van 5.000 maar 1.800 deelnemers mee. Het gevolg: het Rijk betaalt deze maand voor naar schatting een tienvoud van de benutte capaciteit.

Opmerkelijk is dat commerciële testbedrijven er in een kort geding zelf voor pleitten dat ze niet voor beschikbare capaciteit, maar per uitgevoerde test betaald zouden worden. De Stichting Open Nederland koos voor een andere systematiek, volgens een woordvoerder om verzekerd te zijn van genoeg capaciteit verspreid door heel het land.

Veel capaciteit onbenut

De woordvoerder van Stichting Open Nederland erkent dat er momenteel veel meer capaciteit is dan benut wordt. Volgens hem wordt zo toegewerkt naar ‘de volgende fase’: als de testbewijswet door de Eerste Kamer komt, zullen meer branches en evenementen met toegangstests kunnen werken en wordt de capaciteit uitgebreid tot 225 duizend tests per dag. Diverse sectoren, zoals de horeca en musea, hebben echter al te kennen gegeven niets voor toegangstests te voelen. Bovendien volstaat straks ook gevaccineerd zijn.

De kosten voor het testen voor toegang veroorzaakten eerder een storm van kritiek, toen duidelijk werd dat daarvoor 1,1 miljard euro was geraamd. Inmiddels schat minister De Jonge dat er 500- tot 700 miljoen euro nodig is, omdat de invoering vertraagd is, sommige sectoren afvielen en de kosten dalen. Ondanks herhaalde verzoeken kon of wilde het ministerie van Volksgezondheid geen inzicht geven in het exacte prijskaartje van de toegangstests.

Woensdag gaf de Algemene Rekenkamer hetzelfde ministerie van VWS een veeg uit de pan vanwege de tekortschietende verantwoording voor grote uitgaven tijdens de coronacrisis. In reactie daarop heeft het ministerie een Programma verbetering financieel beheer opgesteld. Daarin wordt exclusief het testbeleid genoemd, inclusief de Stichting Open Nederland, als kostenpost die beter verantwoord moet worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden