Update

Goed voorbereide inbraak Kunsthal is 'ingeslagen als een bom'

Bij een inbraak in de Kunsthal in Rotterdam zijn dinsdag zeven schilderijen gestolen. Dat maakte de politie vanmiddag bekend. Tussen 03.00 en 04.00 uur 's morgens drongen inbrekers het gebouw binnen om een buit van 'miljoenen' mee te nemen. Het gaat om werken van Henri Matisse, Pablo Picasso, Claude Monet,  Lucian Freud, Meyer de Haan en Paul Gauguin.

Directeur Emily Ansenk en voorzitter bestuur Willem van Hassel van de Kunsthal in Rotterdam tijdens de persconferentie naar aanleiding van de kunstroof van afgelopen nacht.Beeld ANP

'Deze daad is als een bom ingeslagen in de museumwereld. Maar ook bij het gemeentebestuur van Rotterdam. Dat heeft ons alle steun toegezegd', zei directeur Emily Ansenk van de Kunsthal vanmiddag tijdens een persconferentie. Volgens de Rotterdamse politie gaat het om 'een goed voorbereide inbraak.'

Beveiliging 'kan beter'
'De beveiliging had beter gekund', zegt beveiligingsexpert Ton Cremers vanaf het terrein van de Kunsthal. 'Het lijkt erop dat de dieven door de deur binnen zijn gekomen. Eenmaal binnen het gebouw konden ze gemakkelijk door het hele museum lopen. Er waren geen extra compartimenten ingebouwd voor de dure stukken. '

Dit is volgens Cremers een terugkerend probleem in Nederlandse musea. Ook bij de inbraak in het Van Gogh Museum in 2002 hadden de inbrekers, eenmaal binnen, vrij spel. Ze namen toen twee Van Gogh schilderijen mee. In datzelfde jaar werden uit het Museon in Den Haag diamanten en juwelen ter waarde van 6 miljoen gestolen. Tijdens de persconferentie vanmiddag zei directeur Ansenk dat de Kunsthal beschikt over 'state of the art'-beveiliging. Er is, zo werd duidelijk, gekozen voor technische beveiliging, er waren tijdens de roof geen bewakers aanwezig in of om het museumgebouw.

Topstuk van Freud
Hoeveel de gestolen schilderijen precies waard zijn, is nog niet bekend. Ansenk deed daar geen uitspraken over. Onder de gestolen schilderijen bevindt zich 'Woman with Eyes Closed' (2002) van Lucian Freud. 'Dat is een echt topstuk', zegt Rutger Pontzen, redacteur beeldende kunst van de Volkskrant. 'Het serene portret is speciaal omdat het zich onderscheidt van Freuds andere schilderijen waar veelal dikke, naakte vrouwen met gespreide benen staan afgebeeld.'

In Nederlandse collecties is er geen werk van de bekende Britse schilder Freud in de omloop. 'Alleen Dirk Scheringa had er één.' Dat grote doek werd vorig jaar voor 4,2 miljoen euro verkocht. Het exemplaar uit de Kunsthal is met 55 centimeter echter klein; een makkelijk mee te nemen buit.

Ook 'Autoportrait' van Meyer de Haan is een topwerk in zijn oeuvre, aldus Pontzen. 'Maar omdat hij geen internationale kunstenaar is, zal het doek echter niet peperduur zijn.' De andere schilderijen, zoals 'Tête d'Arlequin' (1971) van Picasso, 'Waterloo Bridge' (1901) van Matisse en 'Femme devant une fenêtre ouverte, dite la Fiancée' (1888) van Gauguin - hoewel van wereldberoemde kunstschilders - behoren niet tot de wereldtop.

Volgens Jop Ubbens van veilinghuis Christie's zal het zo goed als onmogelijk zijn om de schilderijen te verkopen. 'Het meest waarschijnlijke is dat ze gestolen zijn om er losgeld voor te krijgen. Door bijvoorbeeld één miljoen euro te vragen voor een schilderij van Matisse.' Directeur Ansenk zei tijdens de persconferentie vanmiddag dat alle werken geregistreerd staan, en dat handel dus onmogelijk is.

Vertrouwen kunstuitleen
De gestolen schilderijen maken deel uit van een collectie van de Triton Foundation; een privéverzameling van de vorig jaar overleden oud-havenbaron Willem Cordia en zijn vrouw Marijke van der Laan. Met een vermogen van 330 miljoen euro stond Willem Cordia jarenlang in de top-500 rijkste Nederlanders van het zakenblad Quote. Toen hij vorig jaar overleed kwam de kunstcollectie - die tot de 200 belangrijkste privé-kunstcollecties ter wereld behoort - in handen van de familie. Een selectie van 150 schilderijen werd uitgeleend aan de Kunsthal ter ere van het 20-jarig bestaan van het museum.

Het moment van deze kunstroof ligt gevoelig. Tussen verzamelaars en musea was juist sprake van een groeiend vertrouwen over het uitlenen van kunstwerken. Dat was wel eens anders. Privéverzamelaars waren in het verleden niet erg happig om kunst uit te lenen aan museale instellingen, omdat het vaak onzeker was wat er precies met de collectie zou gaan gebeuren. Door verminderde subsidies zijn musea genoodzaakt vaker een beroep te doen op particuliere collecties. Rutger Pontzen: 'Het is te hopen dat deze diefstal het vertrouwen in de samenwerking niet wegneemt.'

Alarm
De politie kreeg van een beveiligingsbedrijf 's nachts een melding dat er een inbraakalarm afging bij de Kunsthal. De politie is direct daarop gaan kijken. Volgens beveiligingsexpert Ton Cremers duurt het gemiddeld 35 minuten voordat de politie ter plaatse is nadat het alarm is afgegaan. 'Musea moeten zich meer richten op de beveiliging van het gebouw zelf, zegt Cramer. 'Het is nu erg toegespitst op elektronica, zoals camera's en bewegingsdetectors.' Desondanks scoort Nederland volgens Cremers niet slecht als het gaat om de beveiliging van musea. 'Er is de afgelopen jaren veel verbeterd omdat er veel geld is geïnvesteerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden