Goed voorbeeld doet goed volgen

Bewering:

'Chocola verergert acne via afweer'


Een vraag waarmee elke middelbare scholier worstelt: heeft het eten van chocola invloed op acne? Misschien niet direct, maar wel indirect via ontstekingsreacties, is het antwoord dat Stejara Netea en acht co-auteurs in een artikel in het vakblad Cytokine leveren. Een van die acht is Mihai Netea, misschien wel Nederlands beste immunoloog en de vader van Stejara. Zij deed het onderzoek met een medegymnasiast als project voor school; hun resultaten vond hij interessant genoeg om ze aan te bieden aan een wetenschappelijk tijdschrift. Dat aarzelde geen moment.


Het onderzoek is zeker een mooi staaltje voor scholieren. Het zou zelfs een tweedejaars student niet misstaan. Maar voor door de wol geverfde immunologen is het aan de magere kant.


Acne wordt veroorzaakt door een bacterie, P. acnes geheten, en kan worden verergerd door een andere, S. aureus. Om aan te tonen dat chocola en acne iets met elkaar te maken hebben, deden de onderzoekers twee immunologische proefjes. Van zeven gezonde vrijwilligers werden witte bloedlichaampjes geïsoleerd. Die werden blootgesteld aan een hoge dosis flavonoïden - niet aan chocola, zoals het in de bijbehorende grafiek staat - en direct of een dag later aan dode bacteriën. Als het goed is, reageren de witte bloedcellen daarop met de aanmaak van allerlei signaalstoffen om de afweerreactie op gang te brengen en te regelen. Bij gelijktijdige toediening gebeurde er niets, maar als het flavonoïdenpreparaat een etmaal had kunnen inwerken, verhoogden beide bacteriën 'significant' de productie van TNF en IL-1-beta - althans, zo staat het in de tekst, volgens de al genoemde figuur was alleen de productie van TNF na blootstelling aan P. acnes significant verhoogd. En op de aanmaak van IL-10 en interferon, ook belangrijke signaalstoffen, hadden noch P. acnes noch S. aureus enige invloed.


In een tweede proef werd de activiteit van witte bloedcellen van wederom zeven gezonde vrijwilligers vergeleken voor en na het eten van een reep melkchocola, vier dagen lang. De onderzoekers noemen het 'in vivo', maar het is eigenlijk ook laboratoriumwerk. Bij de batterij aan geteste signaalstoffen - een stuk of zes, zo te zien - was het twee keer raak: de IL-1-productie verdubbelde na blootstelling aan P. acnes, IL-10 ging flink omhoog na blootstelling aan S. aureus. De rest deed niks, behalve IL-22: dat was gemiddeld bij de zeven proefpersonen na een week iets verlaagd, maar niet genoeg om toeval uit te sluiten.


Knap van twee vwo'ers (met hulp van zeven analisten en wetenschappers, dat dan weer wel). Maar wat slordig en beperkt voor de conclusie dat 'immuunmodulatie een belangrijk mechanisme kan zijn waardoor chocoladeconsumptie acne kan beïnvloeden', zoals het in de samenvatting van het artikel heet. Er is geen acnepatiënt aan te pas gekomen, een flavonoïdemengsel is geen chocola, en gecorrigeerd voor meervoudige metingen is er niet. In plaats daarvan speculeren de onderzoekers alvast dat door de afname van IL-22 de S. aureus meer kans krijgt, waardoor de acne verergert en het herstel van de huid vertraagt. Moeten scholieren zo wetenschap leren?


Mihai Netea staat 'volledig' achter het onderzoek van zijn dochter en zijn lab. 'Een dergelijk short report beoogt meestal om een interessante waarneming te melden, waarmee andere onderzoekers eventueel verder kunnen. Daar is niets mis mee, het is de raison d'être van zulke short reports,' reageert hij. En chocola 'staat nogal in de belangstelling'. Vermelding dat de eerste twee auteurs nog op school zitten, achtte hij onnodig, en de vraag of hijzelf zo'n artikel als peer reviewer zou hebben geaccepteerd, vindt hij weinig terzake. 'Er was degelijke peer review.'


Dat laatste hangt nog. Het artikel werd op 23 januari van dit jaar ingediend, en op 1 februari geaccepteerd. In die ene week kunnen niet veel reviewers zich erover hebben gebogen. Hoe het precies zit, is echter onduidelijk: de hoofdredacteuren van Cytokine hebben niet op vragen gereageerd. Terwijl die er toch in overvloed zijn.


Oordeel:

Moest dit nu echt gepubliceerd worden?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.