'Goed voor het tennis dat Andy er nu bij hoort'

Sven Groeneveld, al sinds de jaren '90 tenniscoach, blikt terug op een opwindend seizoen bij de mannen. Door

Namens het Team Adidas werkte tenniscoach Sven Groeneveld met topspeelsters als Ana Ivanovic en Caroline Wozniacki en begeleidde hij vorig jaar tijdelijk US Openkampioen Andy Murray. Al in de jaren '90 coachte de 47-jarige Groeneveld vedetten als Mary Pierce, Aranxta Sanchez-Vicario, Michael Stich en Greg Rusedski.


Dit jaar leidde hij rolstoeltennisster Esther Vergeer naar een gouden medaille op de Paralympics. Hij is tevens adviseur en consultant bij de Laurense tennisacademies inAmsterdam. 'Voor mij was de gouden medaille van Murray op de Spelen het hoogtepunt van 2012.' Groeneveld over de topics en de trends van een opwindend tennisseizoen bij de mannen.


de ware nummer 1

Groeneveld: 'Kijk je naar de resultaten van de laatste tien jaar, dan is Federer veruit de beste. Maar evenals in 2011 is Djokovic dit seizoen de terechte nummer 1. Toch was het wellicht anders gelopen als Djokovic niet het toernooi van Sjanghai had gewonnen, waar hij de finale had moeten verliezen van Murray. Federer heeft die eerste plaats min of meer laten lopen door na de US Open niet in Tokio en Peking te spelen.


'Als Federer de World Tour Finals had gewonnen, zou je zeggen dat het zijn jaar is geweest. Dan is het vraagteken achter de naam van Djokovic iets groter. Maar over het gehele seizoen is hij net iets constanter geweest. Het is bijna te vergelijken met de race om het Amerikaanse presidentschap tussen Obama en Romney.


'In 2008 werd Obama met overmacht verkozen, nu waren de marges een stuk kleiner. Maar hij is wel weer president. In 2011 was Djokovic verreweg de sterkste, dit seizoen was hij veel minder dominant. Het kon ook niet anders. Toch speelde Djokovic het gehele jaar door om de hoofdprijzen, de ranking liegt niet.'


de fabulous four

'We hebben dit jaar de geboorte van Andy Murray als kampioen beleefd. Ik vond zijn finaleplaats op Wimbledon al een mijlpaal, het was uniek dat na ruim zeventig jaar weer een Brit om de titel speelde. Vervolgens liet Murray op de Spelen zien dat hij ook voor zijn land kon tennissen. Die gouden medaille is zijn doorbraak geweest, het inspireerde Murray om op de US Open zijn eerste grandslamtitel te winnen.'


Groeneveld ontfermde zich met Team Adidas in 2011 over Murray, toen hij met de Spaanse oud-prof Alex Corretja had gebroken. De laatste stap naar de top maakte Murray dit seizoen met Ivan Lendl als coach. 'Andy zat er in 2011 al dichtbij met vier halve finales op de grandslamtoernooien, maar hij kwam zichzelf telkens tegen. Het tekent zijn drive dat hij met niets minder dan een grandslamtitel genoegen nam.


'Ook bij Team Adidas zagen we in 2011 dat Murray iets extra's nodig had. We bespraken met hem wat dat zou kunnen zijn. Andy zocht meer dan een coach, hij wilde vooral een bron van inspiratie naast zich. Bij Lendl klopte alles, ook Ivan had zijn eerste vier grandslamfinales verloren. Hij wist beter dan wie ook hoe Murray zich voelde en wat er bij hem ontbrak. Het is bijna een sprookje dat Andy juist onder leiding van Lendl die barrière heeft overwonnen.


'Voor de buitenwereld heeft Murray misschien vooroordelen weggenomen, ik kende hem al veel langer. Vergeet niet dat een toptennisser altijd in de schijnwerpers staat, dat doet iets met een mens. Het was aan hem om een bepaald beeld van zichzelf naar buiten te brengen. Andy had een houding van: laat mij nou lekker mijn ding doen. De rest interesseerde hem niet.


'Het is het dilemma van de topsporter die al op jonge leeftijd moet presteren en met zijn zwakheden wordt geconfronteerd. Hoeveel laat je zien en wat stop je weg? In dat proces hoop je dat de ware Andy opstaat, zoals wij hem als trainers kennen. Het gebeurde op Wimbledon, toen hij huilend vertelde dat hij zo graag had willen winnen. Daar stond een normale jongen, down to earth, die zijn droom deelde met de wereld.


'Ik moest denken aan Andy, toen ik de nieuwe James Bondfilm zag. In Skyfall zie je beelden van zijn geboorteland Schotland, een ruige natuur, altijd regen en mist. Daar is geen plaats voor show of glamour. Ik ben er nooit geweest, maar ik zou graag de roots van Andy ontdekken. Ik heb ze wel bij Fernando Verdasco gezien, dan begrijp je zo'n jongen direct beter. Andy is misschien net zo ruig als Schotland, maar hij is een echte winnaar.


'Het is goed voor het tennis dat Murray er nu ook bij hoort. De Fabulous Four klinkt mooi en Andy weet ook: ik zit nu in één team met Djokovic, Federer en Nadal. Ik verwacht dat Andy eind 2013 op één staat, hij gaat Djokovic al op de Australian Open uitdagen. De ban is nu gebroken, Andy speelt ook dwingender dan de laatste jaren.


'Ik zie Nadal niet snel terugkeren op de eerste plaats. Hij ligt er al een half jaar uit en dat maak je niet zomaar goed. Nadal heeft het tennis op een hoger niveau gebracht en Federer gedwongen om zich te verbeteren. Door zijn karakter en manier van tennissen haalt Nadal het beste uit zijn tegenstanders. Het tennis kan hem nog niet missen.


'Achter de topvier zit toch een gat. Hoewel Del Potro in 2009 de US Open heeft gewonnen, moet hij nog steeds bewijzen dat hij het gehele jaar door finales kan winnen. Ook Ferrer kan de topvier niet bedreigen, Tsonga en Berdych zitten in de wachtkamer. Je wacht op hun beslissende stap, maar het moet wel worden toegestaan door die topvier.'


geen amerikaan in toptien

Andy Roddick nam afscheid op de US Open, John Isner viel terug en nieuwe talenten uit de VS zijn er niet. Voor het eerst sinds de invoering van de wereldranglijst in 1973 staat er geen Amerikaanse tennisser in de toptien.


'Wacht maar tot ook Serena en Venus Williams zijn gestopt, dan komt de grootste klap voor Amerika. Het heeft enorme consequenties als Amerika afhaakt in het toptennis. Het is nu eenmaal een grote markt voor sponsoring en marketing. Tennis wordt nu gespeeld op langzamere banen, waardoor de speelstijl is veranderd. De competitie is ook sterker geworden.


'Twintig jaar geleden ging ik met meiden als Mary Pierce op stap en keken we in het schema tegen wie ze in de kwartfinales zou spelen. Nu is de sport zoveel breder geworden, door de snelle progressie van het voormalige Oostblok, maar ook door de ontwikkeling van het materiaal. De Amerikanen hebben de aansluiting gemist. Waar gaan de VS hun talenten zoeken?


'Scout je in de categorie van 12 tot 14 jaar of al daarvoor? De weg naar de tophonderd is een stuk langer geworden. En de concurrentie met andere sporten is moordend. De USTA zou meer moeten investeren in het huidige collegesysteem, de structuur op de universiteiten is uitstekend. Nu zijn het twee gescheiden werelden, terwijl het collegetennis altijd een vijver van talent is geweest.'


nieuwe trends

'Tennis is onder impuls van Nadal veel fysieker geworden. Het is bijna bizar dat je nu ook op hardcourt graveltennis kunt spelen, zoals Djokovic en Nadal lieten zien in de finale van de Australian Open. Het heeft ze allebei misschien wel te veel gekost. Ze gingen zo diep dat de klap later dit jaar niet kon uitblijven. Maar ook Murray heeft een performance-coach aangesteld om zijn voeding aan te passen en zijn herstel na trainingen en wedstrijden te bevorderen.


'Tegen die trend is bijna geen opleiding opgewassen, tennis vereist maatwerk. En het komt ook aan op mentaliteit. Je selecteert talenten niet meer alleen op hun backhand of forehand. Hoe diep kunnen ze gaan, wat hebben ze ervoor over om de top te bereiken?


'De Pool Jerzy Janowicz is het gezicht van een nieuwe generatie, lang en fysiek sterk. Maar kan hij zijn niveau in Parijs ook demonstreren op een grandslamtoernooi? Nu is Janowicz nog onbekend, straks gaan de toppers op de ATP Tour hem ontleden en zijn zwakke punten bestoken. Misschien duurt het nog even voor hij de toptien gaat bedreigen.


'Oud-bondscoach Michiel Schapers heeft altijd al beweerd dat we lange mensen moeten selecteren. Met Thomas Schoorel hebben we al een vent van twee meter opgeleid, daar gaan we er op termijn veel meer van zien.'


hoogtepunt

'De gouden medaille voor Andy Murray op de Olympische Spelen. Terugkomen op dezelfde baan na die enorme klap in de finale op Wimbledon tegen Federer, met dezelfde tegenstander. Mooier kon het niet. Murray heeft beide partijen nodig gehad om de US Open te kunnen winnen.'


dieptepunt

'Het vertrek van Rohan Goetzke als technisch directeur van de KNLTB en vooral ook hoe het gegaan is. Het is een groot verlies voor het Nederlandse tennis.'


De magie


Opwinding in Tennis Plaza in sportpaleis Ahoy na de mededeling dat Roger Federer om één uur 's middags op baan 1 gaat trainen met Juan Martin del Potro. Meteen zoeken honderden bezoekers een plekje om de grote meester een balletje te zien slaan. Hij is in februari 2012 nog de nummer 3 van de wereld, maar Roger Federer brengt de 'buzz' naar het ABN AMRO World Tennis Tournament, zoals directeur Richard Krajicek het omschrijft. Heeft Federer een walk-over als zijn tegenstander heeft opgegeven? Krajicek vraagt de Zwitser vriendelijk of hij het avondprogramma wil openen met een supertiebreak tegen Igor Sijsling. Het publiek juicht als Federer nog een setje van 10 punten wil spelen. Federer brengt de magie terug in Rotterdam, met zijn tweede titel, maar ook als hij de gasten van de hoofdsponsor toespreekt. In 2013 komt Federer terug naar Ahoy, als Wimbledonkampioen, als de man die 300 weken de nummer 1 van de wereld is geweest. Maar vooral als icoon die ook een 'gewoon' tennistoernooi verheft tot een evenement van hemelse allure.


De tranen


We dachten allemaal dat Andy Murray een verwend stuk vreten was, een hork bij wie het f-woord in de mond bestorven ligt. De 25-jarige Schot zag er vaak uit als een zwerver, die onder een brug over de rivier de Theems had geslapen. En dan het kapsel van Murray, een onverzorgd moestuintje als symbool voor het worstelen met zijn talent. Zelfs het bronzen beeld van Fred Perry voor de hoofdingang van Wimbledon leek mismoedig het hoofd te schudden toen Murray de finale van Federer verloor.


Bij de huldiging overhandigde BBC-commentator Sue Barker de microfoon aan Murray en binnen vijf minuten waren alle vooroordelen verdwenen. Hij stotterde, zijn stem brak en op de tribunes sloeg zijn vriendin Kim Sears een hand voor de mond. Murray huilde en stamelde dat hij niets liever wilde dan Wimbledon winnen. En nu, na zijn vierde nederlaag in een grandslamfinale, leek alles verloren.


Nooit hield Groot-Brittannië meer van die rare, eigenzinnige Schot als op Wimbledon. Een maand later kwam Murray terug en versloeg hij Federer op dezelfde baan, maar nu in de finale van het olympische tennistoernooi. Goud had Murray al gewonnen door zijn jongensdroom te delen na een smartelijke nederlaag.


De coach


Eindelijk kon er een glimlachje vanaf bij de man met het versteende gezicht, toen zijn pupil Andy Murray op de US Open de ban brak met zijn eerste grandslamtitel. Ivan Lendl legde het tijdens zijn bezoek aan het seniorentoernooi in Apeldoorn nog eens uit. Toon nooit je emoties aan je tegenstander, was ook als speler zijn devies. Als coach is de voormalige nummer 1 van de wereld niet anders. 'Ik zie geen enkele reden om te glimlachen, ik ben voortdurend aan het analyseren.' Nou vooruit, een steels lachje dan, als Murray Groot-Brittannië na 76 jaar weer een grandslamtitel bezorgt. Een groter compliment had Lendl hem niet kunnen geven. Daarna ging de 52-jarige Amerikaan golfen, want dat is nu zijn grootste passie.


De statistiek


Gewonnen en verloren partijen


1. Novak Djokovic (Ser) 75-12


2. Roger Federer (Zwi) 74-13


3. David Ferrer (Spa) 74-15


4. Juan Martin del Potro (Arg) 65-17


5. Andy Murray (GB)59-17


6. Nicolas Almagro (Spa) 59-22


7. Tomas Berdych (Tsj) 57-21


8. Jo-Wilfried Tsonga (Fra)57-25


9. Janko Tipsarevic (Ser) 53-23


10. Milos Raonic (Can)46-21


Sven Groeneveld


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden