Goed onderwerp voor eerste mini-enquête, vindt Kamer

De meerderheid van de Tweede Kamer wil 'belastingontwijking' tot eerste onderwerp maken van een nieuw parlementair onderzoeksmiddel, de mini-enquête. Dit is vergelijkbaar met een parlementaire enquête waarvan de belangrijkste eigenschap is dat betrokkenen onder ede worden gehoord. Alle Nederlanders en inwoners van Nederland zijn verplicht om te verschijnen.

SP-Kamerlid Ronald van Raak: er is behoefte om op korte termijn onder ede te horen. Beeld ANP

De mini-enquête, formeel de parlementaire ondervraging, is een experiment dat de Kamer voor vijf jaar wil aangaan. Het bestaat al in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk. Verschil met de grote enquête is dat er geen lang onderzoek aan vooraf gaat. Na de openbare verhoren onder ede is er ook geen uitgebreid onderzoeksrapport. Daardoor, zo is de hoop, kan de mini-enquête snel worden georganiseerd en in hooguit een maand resultaat opleveren.

Het idee komt van een Kamercommissie onder leiding van SP'er Ronald van Raak. Die evalueerde hoe effectief het instrument van parlementaire enquête was na de enquête-De Wit naar de maatregelen die het kabinet in 2008 nam om de financiële crisis het hoofd te bieden. De conclusie was dat er wel erg veel tijd zat tussen de te onderzoeken zaak en de afronding van het onderzoek. 'Het parlement heeft ook behoefte om, gericht op de actualiteit, op heel korte termijn mensen onder ede te ondervragen', zei Van Raak.

Hoorzittingen

Het onderwerp van de eerste mini-enquête, belastingontwijking, houdt Kamerleden van alle partijen zeer bezig, maar ze krijgen hun vinger er nog niet achter. Bij zogenoemde rondetafelgesprekken, ook wel hoorzittingen genoemd, kwamen specialisten die bedrijven over belastingontwijking adviseren, niet opdagen omdat ze dat niet verplicht waren.

Hoewel de Panama Papers niet specifiek gaan over Nederland of Nederlandse belastingontwijkingsmogelijkheden, zien PvdA, SP en GroenLinks - gesteund door een Kamermeerderheid - in de onthullingen toch een aanleiding om met een voorstel voor een 'Mini-enquête Belastingontwijking' te komen. De drie willen 'dieper inzicht in de aard en omvang van internationale fiscale constructies'.

PvdA, SP en GroenLinks willen zo snel mogelijk een uitnodigingenlijst opstellen. Daarop staan vertegenwoordigers van trustkantoren, waarachter soms duizenden bedrijfjes schuilgaan. Het gaat bijvoorbeeld om fiscaal advieskantoor Infintax aan de Amsterdamse Zuidas, genoemd in de Panama Papers.

De vele fiscale voordelen in doorsluisland Nederland

Hoewel de Panama Papers niet specifiek over Nederland gaan, vestigen zij nog eens de aandacht op de ruime mogelijkheden om via Nederland belastingen te ontwijken. De Tweede Kamer wil er snel onderzoek naar doen. (+)

Fiscale constructies onderzoeken

De drie partijen willen ook de fiscale constructies van multinationals zoals Ikea, Starbucks en Google onderzoeken. Evenzeer krijgen de Belastingdienst en instanties die belastingontwijking signaleren een uitnodiging. De vraag waar ze zich op moeten voorbereiden is of de Belastingdienst effectief kan optreden tegen het internationale fenomeen.

Nu ABN Amro anonimiteit van belastingontwijkende klanten lijkt te bieden, kan ook de bank die grotendeels in staatshanden is een uitnodiging verwachten.

D66-Kamerlid Wouter Koolmees wil dat de mini-enquête niet alleen over belastingontwijking gaat, maar ook over belastingontduiking. De D66'er wil weten of het komt door capaciteitsgebrek bij de Belastingdienst dat veel van die ontduiking ogenschijnlijk niet vervolgd wordt. 'Of is er een ander probleem?'

Fiscalisten: ABN mag eigendom in belastingparadijs gewoon verhullen

Je kunt het verhullen van eigendom in belastingparadijzen enkel tegengaan door de internationale regelgeving aan te passen. Gebeurt dat niet, dan mogen bedrijven als ABN Amro dit gewoon als dienst blijven aanbieden. Lees hier meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.