'Goed kostuum is geen kwestie van goed ontwerp'

Ze begon haar carrière in Nederland, maar met haar kostuums voor Antonia en Karakter brak Jany Temime ook internationaal door. Aan de hand van vijf werken uit haar indrukwekkende oeuvre legt ze uit waaraan een goed kostuum moet voldoen.

Renée Zellweger in Bridget Jones: The Edge of Reason.Beeld .

Sandra Bullock in Gravity, Daniel Craig in Skyfall (en straks in Spectre) en Helena Bonham Carter in Harry Potter; allemaal liepen ze rond in kleding van Neerlands trots Jany Temime. Ze is een weliswaar geboren Française, maar zette haar eerste professionele schreden in Nederland, waar ze onder meer meewerkte aan Rooie Sien (1975), De Lift (1983) en Ciske de Rat (1984). Met haar werk voor de Oscarwinnende films Antonia (1995) en Karakter (1997) viel ze internationaal op. Sindsdien is ze een veelgevraagd kostuumontwerpster: ze won de Costume Designers Guild Award voor haar kostuums voor Harry Potter and the Deadly Hallows (part 2) en Skyfall.

'Een goed kostuum is geen kwestie van een goed ontwerp, het is een kostuum dat werkt', zegt ze aan de telefoon. 'Het moet kloppen met de film, met de acteur, met de actie.

'Je voelt tijdens het doorpassen aan de acteur al of hij de kleding prettig vindt of niet. Zo niet, dan moet je wat anders bedenken. Het moet ze helpen het personage te creëren dat de regisseur voor ogen heeft. Het is niet mijn werk, het is ons werk.'

Tijdens het Nederlands Film Festival wordt een aantal van Temime's kostuums tentoongesteld, in samenwerking met het Utrechtse Centraal Museum. Ze worden getoond in combinatie met schetsen en foto's uit Temime's privé-archief. Als voorproefje licht ze in deze V vijf werken uit haar oeuvre uit.

Grenzeloos

Het is een van de films waar dit jaar jaar het meest naar wordt uitgekeken: Spectre, de nieuwe James Bond-film. En er werken twee Nederlanders aan mee: naast Jamy Temime, die de kostuums ontwerpt, is dat cameraman Hoyte van Hoytema.

Volgens het Nederlands Film Festival mogen we trots zijn op onze Nederlandse filmexport. Daarom is het hoofdthema dit jaar Grenzeloos Nederlands. Daarin onderzoekt het festival hoe het internationale succes te verklaren is. En vertellen internationaal werkenden voor en achter de schermen wat het oplevert om over de grens te gaan.

Zo geven Van Hoytema, Temime en production designer Jan Roelfs masterclasses over hun werk in het buitenland.

Temime wordt ook geëerd met een tentoonstelling in het Centraal Museum in Utrecht, waarin 007-fans (en anderen) een eerste blik kunnen werpen op de kostuums uit Spectre.

Hoogste tijd (1995)

De cape van Willem 'Uli' Bouwmeester (Rijk de Gooyer)

'Deze cape heb ik altijd bewaard. Hij is met me meeverhuisd van Nederland naar Londen. Omdat hij zo mooi is, maar ook omdat hij voor mij symbool staat voor een heel leuke tijd: door het team was het een heerlijke film om aan te werken.

'Ik wilde voor Rijk iets spectaculairs maken. De film was een ode aan het theater; hij speelde een acteur met een grote A, hij hield van ceremonieel en bont. Deze cape had grandeur. Rijk kon dat ook dragen. Ik heb voor Harry Potter iets soortgelijks gemaakt voor Alan Rickman - die kon dat ook. Hij kwam dan aangerend, met die enorme donkerblauwe cape van 5 kilo en dan liet hij het 'paf', precies met de juiste dramatiek op de grond vallen. Prachtig.'

Rijk de Gooyer in Hoogste Tijd.Beeld .

Bridget Jones' Diary (2001)

Het skipak van Bridget Jones (Renée Zellweger)

'Een nachtmerrie was het. Renée Zellweger wilde nooit iets doorpassen; ze kon niet in de spiegel kijken. Ze had een enorm probleem met de extra kilo's die ze voor de rol van Bridget Jones had moeten aankomen. Dus alle kleding werd gepast op een stand-in.

'Ik had bedacht dat er iets over het skipak heen moest, een vestje in nepbont. Sowieso kon echt bont niet, want Renée is een dierenliefhebber. Ik had drie vestjes laten maken in verschillende kleuren.

'En toen stapte Renée onze trailer binnen - dat was echt uitzonderlijk. 'Renée', zei ik, 'je moet nu zeggen welk kostuum je wilt. Dit is waaruit je kunt kiezen, ik kan nergens anders meer een nepbontje vandaan halen.' Ze moest lachen en wees vervolgens deze aan. Briljante keuze, precies goed. Als ze er niet was geweest, had ik misschien wel wat anders gedaan.'

Renée Zellweger in Bridget Jones: The Edge of Reason.Beeld .

Skyfall (2012)

Het pak van schurk Silva (Javier Bardem)

'Actrice Helena Bonham Carter zei ooit tegen me: 'Het publiek is gek op slechteriken. Die zijn veel leuker dan de goeien.' En dat is ook zo. Javier Bardem was een geweldige baddy, zo grappig ook. Maar zijn pak was niet een, twee, drie geregeld.

'Eerst moesten hij en regisseur Sam Mendes bepalen wat voor soort personage hij zou zijn. Beetje bij beetje kwam er wat bij. De tanden, de oren, de haren, zijn achtergrondverhaal. Zijn pak moest de sublimering van zijn homoseksualiteit zijn. Het is wat strakker, wat glimmender. En er moest een zweempje in zitten van het warme eiland waarop hij verbleef. Het pak ontstond met het personage en het duurde zeker drie maanden voordat het allemaal klopte.'

Javier Bardem in Skyfall.Beeld .

Hercules (2014)

Het kostuum van Hercules (Dwayne Johnson)

'Ondergoed is altijd lastig bij dit soort Griekse mythologiefilms, vanwege de korte rokjes. En sandalen, daar moet een andere zool onder, anders kunnen de acteurs niet rennen. En voor pantserkleding moet je altijd plastic hebben dat licht is, maar zwaar oogt. Nee, realistisch hoeft het niet te zijn. Dan zouden ze allemaal praktisch naakt rondlopen. Die rokjes moeten altijd wat langer.

'Ik mag graag historische films aankleden. Het is leuk om in de mythologie te duiken. En de schaal van het werk geeft een kick: je moet tussen de zeshonderd en duizend kwalitatief goede gevechtsoutfits maken en laten produceren.

'Het publiek van nu wil stripverfilmingen. Maar ik wil geen cartoons maken. Ik hou van echte films. Daarom heb ik ook nee gezegd tegen de sciencefiction-actiefilm Guardians of the Galaxy. Van Hercules heb ik geprobeerd om zo veel mogelijk een historische film te maken. Maar ik denk dat het een van de laatste is, want dit is niet wat het huidige publiek wil zien.'

Dwayne Johnson in Hercules.Beeld .

Spectre (2015)

De witte smoking van James Bond (Daniel Craig) en de avondjurk van Madeleine Swan (Léa Seydoux)

'Een pak is een pak? Dat is te simpel gedacht. Veel te simpel. Je moet het James Bond-publiek geven wat het verwacht, maar je moet ook verrassen. Regisseur Sam Mendes is ook het type dat je elke keer dwingt boven jezelf uit te stijgen. Wat er bij Spectre anders is? Ga maar kijken.

'Ik bedenk het pak samen met Daniel Craig. Net als voor Skyfall werd het gemaakt door modeontwerper Tom Ford. Je hebt namelijk een groot bedrijf nodig dat in twee maanden tijd honderd pakken en honderdvijftig overhemden kan produceren. Niet alleen voor Daniel Craig, maar ook voor de stuntmensen; die hebben langere mouwen en broekspijpen nodig om makkelijker te kunnen bewegen bij het uitvoeren van hun acties.

'Het is pure verwennerij om Léa Seydoux, Naomie Harris en Monica Bellucci te kleden. Een Bond-meisje is tegenwoordig meer dan alleen een prachtig meisje. Ze moet opwindend zijn en sterk en intelligent. Een jurk moet dat allemaal laten zien.'

Léa Seydoux in Spectre.Beeld .
Daniel Craig als James Bond.Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden