Goed advies is geld waard

Consumenten moeten sinds kort vooraf betalen voor financieel advies. Wordt het nu beter en goedkoper? Zeven vragen over het provisieverbod.

Vooraf betalen? Je hoefde toch nooit te betalen voor advies?

Jawel, maar de kosten van dat advies werden verwerkt in de aanschafprijs van het 'financiële product', zoals hypotheken, levensverzekeringen en dergelijke zijn gaan heten sinds de swingende jaren negentig. Dat leek handig en makkelijk voor alle partijen, maar het pakte in de praktijk anders uit.

De financiële adviseurs die consumenten bijstonden in de keuze voor de beste hypotheek of verzekering bleken vrij massaal niet zozeer de portemonnee van de klant voor ogen te hebben, maar die van henzelf. Ze kozen geregeld niet het product dat het beste was voor de klant, maar dat waarvoor de betreffende bank of verzekeraar het meeste provisie betaalde aan de adviseur, als hij een klant aanleverde.

Bij het woekerpolissenschandaal bleek hoe wijd verbreid die praktijk was. Daarom werd er werk gemaakt van een provisieverbod, dat per 1 januari is ingegaan. Banken en verzekeraars mogen geen beloning meer zetten op het kiezen van een bepaalde hypotheek of verzekering. Zij zelf en de onafhankelijke financiële adviseurs moeten van tevoren afspreken met een klant welk advies hij wil, en wat dat advies kost. De consument moet de rekening vooraf betalen.

Maar hij krijgt zo de regie zelf in handen, is het idee. Zodat hij de hypotheek krijgt die het best bij hem past, niet die de bank of adviseur de meeste winst oplevert. Door deze nieuwe transparantie moet de concurrentie toenemen, zodat de tarieven gaan dalen.

Gebeurt dat ook?

Het lijkt er wel op. SNS verlaagde de prijs van een hypotheekadvies deze week tot maximaal 1.195 euro en de bemiddeling bij een hypotheek tot 1.000 euro. Eerder kwam de gezamenlijke rekening hiervoor volgens SNS op 2.950 euro. ING rekent voor advies 2.100 euro. Bij ABN Amro is dit 1.250, maar daar komen 850 euro afsluitkosten bij als de hypotheek ook wordt gekozen. Bij de onafhankelijk adviseur De Hypotheker komen de totale kosten - advies en afsluiten - op een kleine 3.000 euro. Bij relatief lage hypotheken zijn de advieskosten relatief hoog.

Het zijn me ook nogal bedragen. Is zo'n advies verplicht?

Nee, maar bij producten met grote bedragen en lange looptijden zoals hypotheken en levensverzekeringen is professioneel advies inwinnen wel verstandig, zegt de Consumentenbond. Consumenten zijn geneigd voor de laagste rente en kosten te gaan, maar het gaat om complexe producten. Bovendien is het verstandig rekening te houden met de fiscale omstandigheden en met onheil als werkloosheid en scheiding. Bij professioneel advies gebeurt dat. Zo betaalt een paar duizend euro aan advies zich gedurende de looptijd van dertig jaar veelvoudig terug, zeggen de financiële adviseurs. Voor een dakkapelletje van 4 mille is het misschien weer zonde om een paar honderd euro aan een adviseur te betalen voor de beste financiering. Dat kunt u zelf ook regelen.

Hoe dan?

Via 'execution only', alleen afsluiten dus, geen advies. U moet dan wel verplicht eerst een vragenlijst invullen, een testje van ongeveer 10 minuten dat moet garanderen dat u begrijpt wat u aan het aanschaffen bent. Zo wil de wetgever voorkomen dat u als nog in de val loopt van gehaaide adviseurs of financiële instellingen, of anderszins iets doms doet. Hebt u de test met succes ingevuld, dan krijgt u een code waarmee u het product kunt aanschaffen. Kijk op de website van ABN Amro voor een voorbeeld.

Natuurlijk is de test gemakkelijk te omzeilen, bijvoorbeeld door voor het invullen van de buurman te vragen die er wel verstand van heeft. Maar verstandig is dat niet, zegt de Consumentenbond. Vul de vragenlijst gewetensvol in, is het advies, om onheil te voorkomen. Via 'execution only' kan in principe ook een hypotheek van een half miljoen euro worden afgesloten zonder een paar duizend euro aan advies te betalen, maar dat wordt dus niet verstandig gevonden.

Is provisie nu helemaal uit de (financiële) wereld?

Nee. Het provisieverbod geldt niet voor schadeverzekeringen,waaronder woon- en autoverzekeringen. Blijf daarnaar dus heel kritisch kijken, want het kan zijn dat de adviseurs en aanbieders hier hun praktijken voortzetten, de goeden niet te na gesproken natuurlijk. Ook consumentenkredieten vallen erbuiten. Pas ook bij die aanbiedingen dus heel goed op. Het provisieverbod geldt wél voor hypotheken, verzekeringen (uitvaart, overlijdensrisico, individuele arbeidsongeschiktheid), pensioenproducten en beleggingsfondsen. Ook voor gecombineerde financiële producten, zoals de hypotheek met levensverzekering, geldt sinds 1 januari een provisieverbod.

En werkt iedereen al een beetje mee?

Het eerste probleem ligt er al. De Rabobank, de grootste hypotheekverstrekker, biedt advies op 'no cure no pay'-basis aan. Als de klant geen hypotheek afneemt, hoeft hij ook niet te betalen. Doet hij dat wel, dan kost het advies 1.750 euro. Volgens de verenigde onafhankelijke financiële adviseurs speelt de Rabobank daarmee vals, door klanten te lokken, of te behouden, die wellicht voor Rabobank kiezen zonder het beste onafhankelijke advies gekregen te hebben. De financiële waakhond AFM is hierover in gesprek met de Rabobank.

Hoe weet ik eigenlijk of een adviseur goed en goedkoop is?

Vraag eerst bij diverse kandidaten om een dienstverleningsdocument. Daarin staat welk advies hoe veel kost. En hou er rekening mee dat een adviseur van een bank niet snel producten van een andere aanbieder in de vergelijkingen mee zal nemen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden