Godsdienstkritiek is geen volkerenmoord

Met zijn vergelijking tussen moslims en Joden stelt Harry de Winter kritiek op een godsdienst op gelijke hoogte met volkerenmoord, betoogt Yoeri Albrecht....

Harry de Winter is een achtenswaardig man, achtenswaardig en naïef en die combinatie is levensgevaarlijk. De vergelijking tussen Joden en moslims die hij maandag op de voorpagina van de Volkskrant maakte, is smakeloos, beledigend en gevaarlijk.

De Winter is nog van de generatie die gewend is om iedereen die met hem van mening verschilt, te betichten van fascisme, antisemitisme en racisme. Hij maakt in zijn advertentie en het korte begeleidende interviewtje zoveel denkfouten dat het onmogelijk is ze allemaal in een kort bestek te behandelen.

Hoe vaak moet het nog uitgelegd worden: godsdienstkritiek is geen racisme. In een vrije en open samenleving is godsdienstkritiek een recht. In onze contreien was dat ooit ook anders, maar dankzij stoutmoedige denkers als bijvoorbeeld Baruch de Spinoza, Immanuel Kant, Charles Darwin en later Gerard Reve, om maar een paar willekeurige namen te noemen, is het heel normaal geworden kritiek te leveren op vastgeroeste kerkelijke en religieuze ideeën. Een van de laatsten die in Europa godsdienstkritiek met zijn leven moest bekopen, was Giordano Bruno die in 1600 in Rome op het Campo de’ Fiori namens de inquisitie werd verbrand.

Een godsdienst aanhangen, is een keuze. Men kan in principe altijd zijn geloof afleggen. Het pakket aan regels en opvattingen dat meekomt met het geloof kan en mag bekritiseerd worden en dat geldt ook voor de boeken waar het geloof zich op baseert. Het geloven in een god is, om het met Spinoza te zeggen, niets anders dan het hebben van een mening over god. En meningen mogen bekritiseerd worden.

Een samenleving die kritiek op een geloof onmogelijk maakt, veroordeelt zichzelf tot stilstand. Geen Reformatie en geen Renaissance, geen Verlichting en geen Moderniteit zonder vaak zeer pijnlijke godsdienstkritiek.

De Joden hebben echter lange tijd geleden onder waandenkbeelden over ras. In de ogen van racisten kan een Jood zich nooit ontdoen van zijn identiteit. Ook al zweert hij zijn geloof af.

Maar de vergelijking van De Winter is ook beledigend want ze scheert op onaanvaardbare wijze Joden en moslims over een kam. In het Europa van de vorige eeuw waren Joden een goed geïntegreerde minderheid, die zich nergens intolerant opstelde en die zich, hoewel ze regelmatig slachtoffer werd van discriminatie en moordpartijen, nooit heeft overgegeven aan geweld. De vergelijking van De Winter is dus totaal respectloos ten opzichte van de slachtoffers van de Shoa. De Winter stelt kritiek op een godsdienst op gelijke hoogte met de ergste vorm van volkerenmoord.

Een plaatje van Koning David met een dildo in zijn kont is waarschijnlijk smakeloos, maar de tekenaar hoeft zich geen zorgen te maken dat zijn hals wordt afgesneden door radicale joden. Dat is in het geval van spotten met Mohammed en zijn boeken wel anders. De tolerantie van het joodse geloof wordt over een kam geschoren met de intolerantie van fanatieke moslims.

Fanatieke moslims die zich niet bekreunen om de moord op de Chaldeïsch-christelijke aartsbisschop in Bagdad vorige week, om de discriminatie van Farsi’s (aanhangers van het oudste nog bestaande geloof op aarde) in Iran, maar wel om spotprenten in westerse kranten.

De leden van Monty Python, de makers van de satirische film Life of Brian, hebben nooit over hun schouder hoeven te kijken om te zien of er al een woedende christen met een mes achter ze aanzat. Het beledigen van het Oude en het Nieuwe Testament is in de progressieve babyboomkringen waar Harry de Winter zich in placht te begeven lange tijd een volkssport geweest en gelukkig hoeft niemand van die groep zich bedreigd te voelen.

Als je Wilders wilt aanpakken, stel dan zijn oproep om de Koran te verbieden aan de kaak. Maar kom niet aan met dit soort onzin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden