Godheid in Liberia

Als George Weah voetbalde, zweeg het geratel van de machinegeweren. De volksheld, aanvoerder en bondscoach van Liberia, neemt tijdens de Afrika Cup in Mali afscheid als voetballer....

EEN WILD bericht bereikt het spelershotel in Bamako. Het ministerie van sport van Liberia is bestormd door ontevreden fans, die partij kiezen voor de onderbetaalde spelers. Het nieuws wordt niet bevestigd, maar het zou zomaar kunnen.

George Weah (35) zegt donderdag dat hij voor zijn leven vreest in de Liberiaanse hoofdstad Monrovia, omdat president Charles Taylor jaloers is op zijn populariteit. Taylor denkt dat Weah op zijn baan aast. Een paar dagen eerder heeft Weah gezegd: 'Ik ben sportman, geen politicus.'

Tijdens het gesprek ligt George Weah, aanvoerder en bondscoach, met de ogen half gesloten op een bedje aan het zwembad van hotel De Vriendschap. Ook in deze sluimerslaap ziet en hoort hij alles. Opeens veert hij op. Van de zesde verdieping, waar zijn ploeg logeert, valt een shirt naar beneden. Laat iemand het oprapen. Zijn gevolg gehoorzaamt. Weah weet zich voortdurend omringd door vrienden, supporters en lijfwachten.

'We speelden een mooie wedstrijd tegen Mali (1-1), maar mijn medespelers zijn niet meer gemotiveerd. Sommigen willen zelfs stoppen met dit toernooi', zegt Weah opeens.

Op hetzelfde moment vergaderen spelers of ze vrijdag zullen voetballen tegen Algerije (natuurlijk zullen ze dat uiteindelijk doen). Waarom Weah dan aan het zwembad ligt? 'Ik ben de technische man. Zij brengen rapport uit aan mij.'

Weah voelt mee met zijn ploeggenoten. 'De regering moet de nationale voetbalploeg ondersteunen. Je best doen is dan niet genoeg, want de spelers zijn ontevreden. Ze vinden dat ze betaald behoren te krijgen naar hun waarde. Daarin hebben ze gelijk. Zij zijn mijn vrienden. Als we naar huis gaan, gaan we allemaal.'

James Debbah, na Weah de bekendste speler van de ploeg, dreigde niet eens mee te doen in Mali. President Taylor, die als winnaar uit de bloedige, zeker 200 duizend mensenlevens kostende burgeroorlog tevoorschijn kwam, smeekte hem zich te hullen in het nationale tricot. Taylor was beducht voor onlusten. Voetbal en politiek scheiden is onmogelijk in Liberia.

En kom bij Weah niet aan met het argument dat de regering geen geld heeft om voetballers een volwaardige premie te betalen. 'Dan moet je geen mensen aan het werk zetten voor je. Trek de ploeg dan terug. Als je meedoet aan de competitie, moet je geld hebben. Zo simpel is dat. En als wij vertrekken, is dat slecht voor het imago van de regering. Misschien geeft de FIFA dan een schorsing voor vijf of tien jaar.'

Altijd, werkelijk altijd gaat het over geld in sommige landen van Afrika, of liever gezegd: over het gebrek aan middelen. In een nietszeggende voorbereiding kwam de ene Liberiaanse speler op 5 januari binnen in het trainingskamp, de ander op de zevende, weer anderen op de zestiende, drie dagen voor de eerste wedstrijd.

George Weah is een icoon van het Afrikaanse voetbal. Hij won in 1995, het jaar waarin Ajax heerste over de wereld, alle individuele trofeeën als de snelle, behendige, imposante aanvaller van AC Milan: Europees-, Afrikaans- en wereldvoetballer van het jaar. 'Mijn kwaliteiten als individu kwamen in dat jaar perfect aan de oppervlakte. Ik was toen de beste aanvaller. En hoewel ik geen prijs won met mijn club, was de onderscheiding terecht. Ik was trots omdat Afrika trots en gelukkig was. Het was goed voor het imago van het continent. Voor mij is dat het belangrijkste geweest.'

Een schip van de American Colonisation Society, vol met bevrijde slaven uit Amerika, landde in 1822 op de Afrikaanse westkust. De kapitein kocht een stuk land. In 1847 ontstond daaruit de staat Liberia, een land met een vlag die bijna hetzelfde is als die van de Verenigde Staten. Alleen telt de banier slechts één ster; de ster van Liberia.

De bijnaam van de nationale ploeg is Lone Star. Als het goed gaat, is het elftal een baken van hoop in een straatarm, geplunderd land. Weah is het grote voorbeeld. Voor velen is hij God en hij is zich bewust van die rol.

'Velen van ons worden geboren in armoede. Een aantal weet zich niet aan dat leven te ontworstelen zonder te stelen of drugs te gebruiken. Maar God heeft iedereen talent gegeven. Gebruik dat talent. Dat kan elk talent zijn: zingen, schrijven, voetballen. Gebruik het om een beter leven te krijgen. Steel niet van mensen die het al gelukt is iets van hun leven te maken.'

- In jouw land woedde een burgeroorlog en de armoede is groot. Dan is het moeilijk om iets met je talent te doen.

'Dat is waar, maar er is altijd een weg, wat er ook gebeurt. Toen de oorlog in Liberia kwam, verlieten veel mensen het land. Zij die bleven, deden dat met een reden. Zij kunnen voorbeelden stellen.

'Je moet je als individu altijd afvragen: waarom leef ik? Ook in tijden van crisis. Je moet helemaal afdalen naar de basis van het bestaan en je dát afvragen. Van daaruit kun je proberen te bouwen aan een andere toekomst.'

Tijdens de burgeroorlog (1989-1996) groepten soldaten, van wie velen nog kind waren en gedrogeerd, samen voor de televisie als Liberia voetbalde. Weah was de financier van het elftal. Zo kocht hij bijvoorbeeld vliegtickets en shirts.

'Iedereen houdt van voetbal, iedereen wilde onze wedstrijden zien. De wedstrijden brachten mensen samen. Dat was de enige boodschap die wij als voetballers konden geven. Vrede aan het land, vrede aan de mensen.'

- Het is toch vreemd dat de gevechten na de wedstrijd weer gewoon doorgingen?

'Dat is normaal. Tijdens wedstrijden moesten de spelers en de toeschouwers veilig zijn, maar sport kan oorlog natuurlijk nooit oplossen. Als wij stopten met voetbal, gingen zij weer aan hún werk. Dan begon het hele politieke spel weer.'

- Gaat het nu aanmerkelijk beter met Liberia?

'Beetje bij beetje. We doen ons best. De wederopbouw na een oorlog is een moeilijk proces. Niet alleen kapotte huizen en de failliete economie moeten worden opgebouwd, ook de mentaliteit van de mensen.'

- Speel jij daarin een rol?

'Nee, ik ben geen politicus en ik wil er ook geen worden. Ik doe alleen mijn best om Liberia een positief imago te geven. Hoe meer wedstrijden ik win, hoe beter dat is voor het internationale aanzien van Liberia.'

- Je wilt nooit de politiek in, zoals Amokachi van Nigeria?

'Nee, ik ben niet geboren voor de politiek. Ik ben een sportman en als zodanig woordvoerder van het volk. Ik ken mijn sterke en zwakke punten. Ik geloof in de kracht van de wil. Mensen houden van me om wie ik ben en om wat ik doe. Dat is genoeg.'

Weah, zo is de verwachting, zal het land verlaten. 'Ik ga in zaken en zorg dat mijn kinderen naar goede scholen gaan. Waarschijnlijk in de Verenigde Staten, waar ik huizen heb. Ik heb twee bedrijven, eentje in Abidjan en een in Zanzibar. Ik houd van het zakenleven, ook van economische theorieën. Ik heb veel geld verdiend en dat wil ik goed investeren.'

En dus is het jammer dat gedoe om geld zijn laatste toernooi enigszins overschaduwt. 'Tussen de spelers onderling is de sfeer erg goed. We vormen een goede ploeg en we voelen het als een eer om in dit toernooi te spelen. En al mijn vrienden van andere landen doen mee.

'Emotioneel gezien ben ik bedroefd omdat het mijn laatste toernooi is. Voordat ik naar de Afrika Cup kwam, heb ik de beslissing genomen om te stoppen. Ik ben oud. Ik word binnenkort 36 en kan niet blijven reizen. Alles heb ik gegeven aan de Liberiaanse sport en nu ben ik moe. Het kostte me twaalf uur om hier te komen vanuit Abu Dhabi, waar ik nog voor Al Jazirah speel. Bovendien ben ik sinds 1986 lid van de nationele ploeg. Ik moet jongeren een kans geven.

'Mijn talent heeft me een prachtige loopbaan opgeleverd. Ik heb alles gegeven en alles gewonnen, dus ik kan nooit echt verdrietig zijn. Als ik het voetbal verlaat, ben ik blij. Weet je: ik heb mijn voetsporen nagelaten. Ik heb geschiedenis geschreven voor mezelf en voor mijn volk.

'Het mooiste van alles is het hele bestaan als sportman geweest. Mensen respecteren me, ze houden van me. En daarnaast is voetbal de passie van miljoenen.'

- Stort de ploeg in elkaar als jij vertrekt?

'Nee. Anderen zullen de leidende rol overnemen. Noodgedwongen heb ik de zaak op me genomen om speler én bondscoach te zijn. Ik doe mijn best om alles te organiseren, zowel op het veld als daaromheen. Maar ik weet nog niet of ik na dit toernooi blijf. Daarover moet ik nadenken. Allereerst gaat het erom of de spelers mij willen behouden als trainer. Daarna neem ik een besluit.'

- Is het moeilijk om de functies te combineren?

'Nee, de spelers zijn mijn vrienden. Ik ben alleen hard voor ze als ze opdrachten niet uitvoeren, maar ik kan niet kwaad op ze zijn als ze de noodzakelijke faciliteiten niet krijgen. Als we niet bij de eerste twee van de groep eindigen, ben ik bedroefd. Dan pakken we onze koffers en gaan naar huis.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.