Goddelijk Vaartuig is statussymbool

De lancering van een Chinese ruimtevaarder is vooral bedoeld als de lancering van China als wereldmogendheid...

Die eer is verbonden aan de toetreding van China tot de exclusieve club van landen die al eerder op eigen kracht een man in de ruimte hebben gebracht: de voormalige Sovjet-Unie (in 1961 met Joeri Gagarin) en de Verenigde Staten. China zegt het niet met zoveel woorden, maar het blijkt uit alles: een geslaagde bemande ruimtereis geeft aanspraak op de status van grote mogendheid, met de daarbij behorende technologische en militaire macht.

Eens was China wereldleider op technisch gebied. Van de elementaire uitvindingen komen er 26 uit China en slechts vier uit het Westen. Die Chinese voorsprong is de laatste eeuwen omgezet in een enorme achterstand. Pas sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw wordt de ontwikkeling van wetenschap en technologie systematisch aangepakt.

De Goddelijke Vaartuigen - eigenaardige naam voor ruimteschepen van een op papier atheïstisch land - zijn gebaseerd op de Russische Sojoez-capsule. Maar de officiële bronnen benadrukken dat de Shenzhou-5 een geheel door China zelf ontworpen ruimteschip is. De boodschap kan niet worden gemist: China heeft zijn leidende positie op technologisch gebied heroverd.

De rondjes om de aarde geven ook prestige aan de Chinese militairen. Zij hebben de controle over het ruimtevaartprogramma, waarvan de technologie immers zowel voor civiele als militaire doeleinden kan worden gebruikt. Het lanceren van een ruimteschip gaat in principe niet anders dan het afschieten van intercontinentale ballistische raketten. De raket Lange Mars-2F die gisteren Yang Liwei omhoog stuwde, wijkt niet veel af van het type waarop Chinese kernkoppen kunnen worden gemonteerd.

Maar volgens de overheid hoeft de wereld niet bang te zijn voor een wapenwedloop in de ruimte, waar China slechts vredelievende bedoelingen koestert. En natuurlijk ook commerciële en economische.

China kan nu meer buitenlandse opdrachten verwachten voor het lanceren van satellieten, en het voelt zich gesterkt in zijn ambitie om de energiebronnen van de maan te ontginnen.

Alles wat militair is, is strikt geheim. Dat botst met de politieke behoefte aan publiciteit over de bemande vlucht. Vorige week kwam er een compromis tot stand: de lancering werd aangekondigd 'tussen woensdag en vrijdag' en er werden foto's vrijgegeven van de lanceerbasis bij Jiuquan. Verder bleef alles vaag. Zelfs de naam van de astronaut bleef onbekend tot na zijn vertrek. En voor de zekerheid werd de geplande live-uitzending van de lancering verboden.

Het jongste ruimteavontuur past in de spectaculaire veranderingen die in China aan de gang zijn. Nee, niet in de binnenlandse politiek: ook de nieuwe leider Hu Jintao wil in geen geval het machtsmonopolie van de communistische partij opgeven. Maar op het gebied van de internationale relaties is China China niet meer.

Onder patriarch Deng Xiaoping (1978-1997) bemoeide de Volksrepubliek zich weinig met de buitenwereld, behalve om investeringen aan te trekken en producten af te zetten. Economische ontwikkeling, daar ging het om. Nog altijd is dat een leidend principe. Maar er is een prioriteit bijgekomen, die daarmee hand in hand gaat: het streven naar een politieke hoofdrol in de wereld.

Dat streven vereist acties die het vertrouwen in China versterken. Vandaar de vriendelijke toenadering tot Zuidoost-Azië, de erkenning van de Indiase aanspraken op Sikkim, het opmerkelijke activisme voor een oplossing van de crisis rond Noord-Korea, de deelname aan VN-vredesmissies (vroeger in Peking gebrandmerkt als inmenging). Maar het vereist ook acties die de wereld overtuigen van China's kunnen. Wat kan meer respect afdwingen dan een bemande vlucht van een Goddelijk Vaartuig?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden