God voelde zich pas drie keer beledigd

De teller van veroordelingen op basis van de wet van grootvader Donner staat na 72 jaar op drie. De rechter laat recht op vrije meningsuiting vaak prevaleren....

Niet dat de rechter de bewuste schennis van Gods (of Allah's) majesteit door smadelijke woorden of tekens bagatelliseert. Maar bij zijn oordeel moet hij een afweging maken met het recht op de vrijheid van meningsuiting. Bovendien moet een verdachte van godslastering de intentie hebben gehad om te smalen; iets wat elke verdachte natuurlijk kan ontkennen.

En zo kan het gebeuren dat de rechter slechts tot drie veroordelingen voor blasfemie is gekomen, sinds minister Jan Donner (de grootvader van de huidige minister) in 1932 godslastering strafbaar stelde in Nederland. De meeste zaken dateren ook nog eens uit een grijs verleden.

Neem de Amsterdamse anarchist die in 1934 tot twee maanden cel werd veroordeeld omdat hij ontoelaatbare geachte toespelingen had gemaakt op de besnijdenis.

Of de radicale socialist die in datzelfde jaar tijdens een openbaar debat in Dordrecht had geroepen: 'Een God die de tuberculosebacil heeft geschapen, is geen God maar een misdadiger'. Hij werd veroordeeld tot 30 gulden (ruim 13 euro) boete. Pas twee decennia later deelde de rechter weer een boete uit. Een redacteur van het Amsterdamse studentenblad Propria Cures moest 100 gulden (ruim 45 euro) betalen omdat hij Jezus een 'amateurombudsman' had genoemd en een 'door zelfstudie opgeklommen timmermanszoon'.

Enkele jaren daarvoor was schrijver W. F. Hermans nog vrijgesproken voor het beledigen van katholieken. In zijn boek Ik heb altijd gelijk schreef hij: 'De katholieken! Dat is het meest schunnige, belazerde, onderkruiperige, besodemieterde deel van ons volk! Maar die naaien erop los! Die planten zich voort! Als konijnen, ratten, vlooien, luizen (...) De katholieken zijn de vijanden van dit land, altijd geweest'.

Ook auteur Gerard Reve kwam met de schrik vrij, nadat hij voor de inhoud van zijn boek Nader tot U tussen 1966 en 1968 driemaal terecht had moeten staan tijdens het zogeheten Ezelsproces. Steen des aanstoots was de beschrijving door Reve van God die in de gedaante van een ezel bij hem aanbelde en hij 'na een geweldige klauterpartij om de trap naar het slaapkamertje op te komen, drie keer achter elkaar langdurig in zijn geheime opening bezat'.

De laaste keer dat een aanklacht voor godslastering bij de rechter strandde, betrof Theo van Gogh in 1995. Van Gogh fulmineerde in HP/De Tijd tegen 'de supportersvereniging van die rotte vis van Nazareth'. Aanleiding was een aangifte tegen Van Goghs collega en vriend Theodor Holman, die 'iedere christenhond' een misdadiger had genoemd. Ook Holman werd vrijgesproken.

Vorig jaar kwam een klacht van tientallen moslims tegen VVD-Kamerlid Ayaan Hirsi Ali, omdat ze de profeet Mohammed 'een perverse tiran' had genoemd niet eens verder dan het OM.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden