'God laat zich niet zomaar uit Den Haag wegjagen'

In de aanloop naar de verkiezingen laat de Volkskrant tien lijsttrekkers aan het woord. Vandaag Arie Slob (50) van de ChristenUnie. 'We zijn gewoon eerlijk over wie we zijn.'

DE POLITICUS

Wat is het eerste dat u doet op 13 september?

'Eerst een boterham eten. Dan kijken of we kunnen bijdragen aan een stabiele regering. Ik wil niets liever dan die bijdrage leveren. In alle bescheidenheid, want ik ken mijn plaats.'


En zonder bescheidenheid: hoe ziet Nederland eruit als u het voor het zeggen heeft?

'Dan gaat er echt wat veranderen. Dan pakken we het begrotingstekort aan, de problemen op de woningmarkt, de zorg, de arbeidsmarkt; allemaal terreinen waarop we beweging moeten zien te krijgen. Mijn tweede hoofdpunt is dat de polarisatie uit de samenleving moet verdwijnen. We staan tegenover elkaar terwijl we juist met zorg naar elkaar om moeten zien. De samenleving moet echt 'samen leven' worden. Vooral nu met de crisis.'


Werkt een minderheidskabinet die polarisatie in de hand?

'We hebben steeds gezegd: die constructie heeft niet onze voorkeur. Bij de formatie van 2010 is één variant niet beproefd. Saillant detail is dat dat later de vijf partijen waren die Rutte en Verhagen hebben geholpen om de schade die zij hadden aangericht nog een beetje te beperken.'


U doelt op het Lenteakkoord van VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie. Was dat uw finest hour?

'Nou, dat vind ik wat aanmatigend, maar het was wel heel bijzonder. Ik was klaar voor een rustig weekeinde toen ik hoorde dat het kabinet was geklapt. Ik twitterde 'zullen we de crisis nu eens echt gaan aanpakken' en heb contact gezocht met Sap van GroenLinks en Pechtold van D66. Twee dagen later lag er een akkoord. Ik wist wel dat er van alle kanten kritiek op zou komen, maar de hoofdlijnen van het Lenteakkoord gaan echt door. Onderdelen zoals de forensentaks zullen veranderen. Na verkiezingen worden de verhoudingen anders en daarmee ook het politieke beleid. Maar dat is altijd zo.'


Waren die onderhandelingen over het Lenteakkoord een voorbode van de formatie?

'Dat kan niet, want je kent de verkiezingsuitslag niet. Maar als partijen de houding van het Lenteakkoord vasthouden, dan kan het. We zien echter dat de VVD alweer heel snel van allerlei dingen afstand neemt. Ze willen drie miljard bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, maar die help je zo totaal om zeep. Als ze daaraan vasthouden, krijg je natuurlijk polarisatie.'


Waarom bent u een betere premier dan Rutte?

'Omdat we een beter programma hebben. Maar ik heb niet zo'n behoefte om me over de rug van een ander te profileren. Ik heb veel waardering voor Rutte, maar een premier moet in tijden van onzekerheid in de samenleving, zoals nu, nadrukkelijker aanwezig zijn.


'Mensen kunnen hun huis niet verkopen of zitten klem met een enorme restschuld. Dan moet de politiek inlevend zijn. Dan hoort een premier er te staan. Hij hield zich stil met het oog op de samenwerking met Wilders.


'In deze campagne zie je het ook: in plaats van verantwoording voor zijn beleid af te leggen, maakt deze minister-president zich heel klein. Want Rutte wil voorkomen dat hij fouten maakt.'


Eén keer zat de ChristenUnie in het kabinet. Daarna verloor u in 2010 een zetel. Hoe krijgt u die terug?

'Dat zou ik geweldig vinden. We zijn die zetel kwijtgeraakt omdat we in het kabinet-Balkenende IV (2006-2010) zijn gaan zitten. Door samenwerking loop je altijd het risico dat je eigen profiel wat minder scherp wordt, zeker als je de kleinste regeringspartner bent. Dat profiel houd je scherp door je een beetje tegen anderen af te zetten. Maar toen in 2009 de crisis uitbrak, vonden wij dat niet verantwoord. Dat heeft ons profiel kleiner gemaakt.'


Is het voor u lastig kiezers aan te spreken buiten uw trouwe achterban?

'Ik begrijp dat als je niet christelijk bent, dat daar een drempel ligt. Ik reken me dan ook niet rijk.'


Maar is het potentieel niet groter?

'André Krouwel van Kieskompas zegt: jullie zitten op een goudmijn. Maar dan moet je alles loslaten wat vanuit het verleden bij je hoort. Dan zouden we veel meer zetels kunnen hebben. We zitten op inhoud net als D66 op een bijzondere middenpositie.'


Maar jullie oorsprong schrikt mensen af?

'Dat zou kunnen. Maar als je heel strategisch gaat kijken wat je moet vinden om de meeste kiezers te winnen, dan doe je afbreuk aan die oorsprong.


'Er zijn grote partijen die onderzoeken hoe kiezers op bepaalde onderwerpen reageren. Valt het slecht, dan spreken ze er niet over, ook al is het hun overtuiging. Dat kunnen wij niet. We zijn gewoon eerlijk over wie we zijn.'


DE MAN

Na Slob de politicus, nu Slob de man. Vindt u persoonlijke vragen vervelend?

'Haha, nee vervelend niet. Maar ik moet erom lachen hoe jullie dat zeggen... alsof er verschil zit tussen de mens en de politicus. Ik ben gewoon Arie Slob en ik ben wie ik ben. Ik sta met een open houding in het leven, ik hou van mensen en ik vind het fantastisch met ze om te gaan. Daarom is politiek ook zo'n lekkere plek; je doet niets anders.


'Maar ik heb moeten leren opener te worden over mezelf. Ik dacht steeds: het gaat hier toch om de inhoud? Dat moet wel centraal blijven staan, maar ik besef nu dat mensen er ook wel recht op hebben om even wat meer te weten over wie ik ben. Zeker in de positie waarin ik nu zit, als nummer één van de partij. Dan kun je wel bescheiden willen zijn, maar als niemand weet wie ik ben, heb ik als gezicht van de ChristenUnie natuurlijk wel een probleem.'


Waar liggen de grenzen?

'Waar het het leven van anderen raakt. Ik open mijn boekje Altijd in beweging met een verhaal over mijn dochter (de 24-jarige Esther, die zich met een stichting ontfermt over Nigeriaanse weeskinderen - red.), maar daarvoor heb ik wel eerst keurig toestemming gevraagd.


'Ik noem mijn zoon weleens. Die is in de twintig, bijna afgestudeerd, en moet nu zijn plekje in de samenleving vinden. Die wordt dus geconfronteerd met flexcontracten, die het weer lastig maken een woning aan te schaffen. Zoals zo veel jongeren. In mijn eigen gezin zie ik dus wat er breed aan de hand is. Ik verbind mijn gezinssituatie aan de actuele politieke thema's. Maar niet als kunstje ofzo. Het is voor mij heel intrinsiek, ik maak die dingen intensief mee in mijn rol als vader.'


Zet u uw privéleven in uit strategische overwegingen?

'Ik ben er een beetje allergisch voor. Natuurlijk moet je altijd nadenken over wat je doet, dus in die zin zit er iets berekenends in. Maar ik wil mezelf niet anders voordoen dan ik ben. Ik zou dat niet kunnen, kunstjes doen die niet bij je horen.


'En ik zet een duidelijke streep. Als ik naar buiten treed met een sport bijvoorbeeld, dan kies ik ook echt een sport die bij me hoort. Hardlopen in mijn geval, dat doe ik al sinds mijn jeugd, dat is echt mijn ding. Ik ga dan niet opeens skateboarden ofzo, omdat dat dan wel goed zou overkomen. Dat iemand zoiets bedenkt, omdat je dan losser overkomt of meer mens wordt ofzo. Aaah, daar gruw ik van, dat soort dingen.'


Een beetje ijdelheid wordt in de politiek best beloond. Dingen wat groter maken, een beetje pathos...

'Ik wil daar best iets over zeggen, namelijk dat je daarin ook wel een stukje verlegenheid bij mij ziet. Ik hoef niet altijd op de voorgrond.


'Ik ben opgegroeid in een gezin van tien kinderen. Mijn vader was middenstander, allemaal knetterhard werken, mouwen opstropen en jezelf niet groter maken dan je bent. Maar ook niet kleiner.


'Nu zit ik op een plek die veel mensen bijzonder vinden. Is-ie ook, natuurlijk. Maar als mensen dan twee minuutjes hebben geklapt dan denk ik van: ho maar weer, 't is wel genoeg.'


LASTIGE VRAGEN

U legt nadruk op bescheidenheid en authenticiteit. Maar een mens kan zichzelf in de maling nemen. Vraagt u zich weleens af: ben ik nu geen kunstje aan het doen?

'Jaja, ik vraag mijn omgeving om me scherp te houden.'


Maar bent u authentiek bescheiden of speelt u dat?

'Nou, ik ben eh... ik ben daar heel scherp in. Ik doe dat gewoon niet.'


Want bescheidenheid kan ook verworden tot een pose.

'Ja, weet ik, weet ik, ach het is allemaal ingewikkeld en daarom denk ik er maar niet te veel over na en doe ik maar gewoon wat ik denk dat goed is.'


Het aantal christelijke zetels is drastisch afgenomen. Is God verdwenen uit Den Haag, zoals onlangs de titel van een boek luidde?

'Nee, God laat zich niet zomaar wegjagen. En zo slecht gaat het volgens mij helemaal niet. Zelfs onze laatste uitslag, waar we een zetel verloren, was de tweede beste uitslag ooit voor de ChristenUnie en haar voorgangers. Dus onze relevantie is misschien wel groter dan ooit.'


Waarom profiteert de ChristenUnie niet van het grote zetelverlies van het CDA?

'Dat is een ander soort kiezer. Dat zijn mensen die kiezen tussen liberaal-puur van de VVD en liberaal-light van het CDA. Waarom zou je voor light gaan als je ook puur kunt kiezen? Voor CDA'ers die zijn gebleven, ook al delen ze onze standpunten, is een politieke partij hetzelfde als huwelijk en kerk: daar ben je bij wijze van spreken voor het leven aan verbonden.


'Er zijn ook CDA'ers die in plaats van op ons te stemmen, helemaal niet meer stemmen. Daar hebben wij in 2010 trouwens ook last van gehad, van thuisblijvers. Als het gepolariseer in de campagne weer groot wordt, blijven ze weer weg. Die mensen zijn het zat. Ik snap dat. Ik ben het zelf ook zat.'


Vandaar de estafettevraag van Kees van der Staaij van de SGP: kunnen die thuisblijvers niet beter SGP stemmen?

'Is dat een retorische vraag? Weet je: laat mensen lekker over hun eigen stem gaan.'


Uw nummer vier op de kandidatenlijst, Gert-Jan Segers, betoogt dat het onder de vrijheid van onderwijs valt als een leraar zegt dat homo's in de hel belanden. Segers kreeg de vraag of er eigenlijk wel verschil zat tussen die, naar verluidt, orthodox-christelijke opvatting en de oproep in orthodox-islamitische kring om homo's te stenigen. Wat vindt u van zo'n vergelijking?

'Bij een oproep tot geweld ga je een grens over. Tot die grens mag er heel veel gezegd worden, maar ik haal mijn kinderen meteen van een school waar ze leren dat homo's in de hel branden.


'De discussie over de islam heeft gevolgen voor de manier waarop de samenleving naar christenen kijkt. Het wordt als volkomen logisch gezien dat iemand vanuit liberale of sociaal-democratische beginselen bijvoorbeeld natuur of duurzaamheid centraal stelt. Maar als ik dat vanuit een christelijke levensovertuiging doe, wordt er opeens gezegd: oh, scheiding van kerk en staat, dat mag niet. Maar ik vraag toch niet van mensen om een bijbeltekst te onderschrijven ofzo?


'Ik ben voor scheiding van kerk en staat. Dat wil echter niet zeggen dat iemand met een levensovertuiging zich niet meer mag bewegen op het publieke terrein. Daar maak ik me zorgen over: hier in Den Haag mag vrijwel niet meer worden gestemd in kerken, omdat dat zogenaamd geen neutrale plek is.'


De nummer 18 op uw lijst, Hugo Scherff, heeft in februari 2010 gezegd dat hij gelooft dat God iemand kan genezen van hiv. Is dat zo?

'Ik ken die uitspraak niet. Daar gaat de politiek niet over.'


Maar gelooft u het zelf?

'Ik ken geen situaties op dat punt. Ik geloof, en dat is een heel persoonlijk iets, in de kracht van gebed. Ik begin de dag ermee. Ik geloof dat Hij naar me luistert en het is een diepe overtuiging dat ik geloof dat Hij weet wat goed voor mij is. Maar ik zie God niet als een Sinterklaas bij wie je maar eindeloos lijstjes kan inleveren. Zo werkt God ook niet.'


'Ik heb situaties gezien waar dokters versteld van stonden. Daarbij geloofden mensen dat God op een of andere manier in hun leven had ingegrepen. Daar ga ik geen gram van af doen. Maar je kunt het nooit in algemene zin stellen.


'Mijn vader werd ziek toen ik 19 was, ik heb echt gebeden dat hij beter zou worden. Toen dat niet gebeurde, was God niet opeens voor mij verdwenen. Ik heb daar wel mee geworsteld en ik vond het ook heel zwaar. Maar ik heb uiteindelijk geaccepteerd: in Zijn wijsheid heeft Hij dat dus toegelaten en zullen wij onze weg ook weer moeten vervolgen.'


ESTAFETTEVRAAG

En wat vraagt u aan Sybrand van Haersma Buma, de volgende kandidaat in deze serie?


Beste Sybrand, waar staat het CDA nu als het om de problematiek van de in Nederland 'verwortelde' asielkinderen gaat? Als de overheid na acht jaar nog geen duidelijkheid kan geven, is vanuit christelijk-sociaal perspectief blijven toch rechtvaardig?


-------------------------------------


CV

Geboren:Nieuwerkerk aan den IJssel, 16 november 1961


Burgerlijke staat:Gehuwd, vier kinderen


Favoriete film:Into the Wild (2007, regie Sean Penn) vind ik onder andere een indrukwekkende film, gaat over iemand die afstand wil nemen van een materialistische wereld


Lievelingsboek:Deze zomer Tonio van A.F.Th. van der Heijden gelezen. Dit zeer persoonlijke boek over dood van zijn zoon ontroerde mij zeer


Mooiste liedje:Ik vind veel liedjes mooi. Zoals van Nick Cave, God is in the house, en dan vooral de live-versie


Beste plek om te wonen:Zwolle, prachtige binnenstad, veel natuurschoon (waaronder de wonderschone IJssel), centraal in het land gelegen, onderwijsstad, PEC Zwolle, gemoedelijke sfeer


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden