'God heeft me daar gehouden tot de laatste zucht'

Hij had altijd gehoopt dat God het zelf zou regelen. Dat zijn ingrijpen niet nodig zou zijn. Maar toen Bart van U. op 8 februari 2014 in de garage van oud-minister Els Borst stond, wist hij het zeker: zij is verantwoordelijk voor het euthanasiebeleid, haar moet ik doden. 'Het liefst ren je hard weg. Maar God heeft me daar gehouden tot de laatste zucht eruit ging.'

Van U. begint zijn eerste zittingsdag met het condoleren van de nabestaanden van zijn slachtoffers, Els Borst en zijn zus Lois. Van U., gekleed in pak, ziet er bleek uit. Zijn benen wippen onophoudelijk op en neer, hij klinkt regelmatig verward en onsamenhangend en praat vlak. Alleen wanneer zijn jongste zus een slachtofferverklaring aflegt namens de familie, huilt hij even hevig.

Ja, hij handelde in opdracht van God, herhaalt hij zijn eerdere verklaring uit februari. Een opdracht die hij op zijn zevende kreeg tijdens een heftige koortsaanval, en waar hij zich continu bewust van was.

Ongepland

Toch was de moord volgens Van U. niet gepland. Hij ging op de betreffende zaterdag voor de vierde of vijfde keer naar Borsts huis om het adres van Wim Kok te vragen. Toen ze dat wederom niet wilde geven, besefte hij naar eigen zeggen dat zij verantwoordelijk was voor het euthanasiebeleid. Hij heeft haar daarna met tientallen messteken om het leven gebracht. Het mes had hij standaard op zak.

'Ik heb aan de opdracht voldaan, maar ik vind het niet goed dat het gebeurd is.', zegt Van U. Dat realiseerde hij zich toen hij terugfietste, nadat hij zijn fietssleutel onder het lichaam van Borst had weggehaald. 'Jezus Christus was er niet, en de duivel vond het prachtig.' Van U. geeft aan jaren in tweestrijd te hebben gezeten. Hij nam het gebod 'Gij zult niet doden' heel serieus, maar hij zag het euthanasiebeleid ook als doden. De moord voelde volgens Van U. als een 'opluchting, maar ook een zorg. Is dat wat ik had moeten doen?' Liever had hij haar 'bekeerd', zegt hij. 'Ik wilde niemand ombrengen. Als ik ergens tegen ben, is dat het wel.'

Eierkoeken

Hetzelfde dilemma speelde Van U. parten voordat hij ruim een jaar later een einde maakte aan het leven van zijn zus Lois, die een verdieping onder hem woonde. Toen zij op 10 januari 2015 thuis kwam van het boodschappen doen, kwam hij naar beneden. Hij vroeg waarom ze hem eierkoeken had gegeven, 'terwijl ze wist dat ik die niet lustte. Ze schrok van mij. Toen werd ik zo woest dat ik haar heb neergestoken. Ik weet niet meer hoe dat is gegaan. Wild. Ik heb haar in de hals geraakt. Here, Here, help, riep ze.'

Volgens Van U. verdroeg hij al jaren pesterijen van zijn zus. Ze zou hem tot psychiatrische opname hebben willen dwingen, en wellicht tot zelfdoding of euthanasie. 'Gij zult niet doden, maar het was zij of ik.'

Opgepakt

Van U. was naderhand 'niet gelukkig met de situatie', en nadat hij schone kleren had aangetrokken en zijn handen had gewassen, vertrok hij naar Amsterdam. Daar heeft hij mensen gewaarschuwd. Twee dagen later werd hij opgepakt. 'Ik wilde vast zitten. Er moest een balans opgemaakt worden. Wat doe jij allemaal, waar ben je mee bezig?'

De Commissie Hoekstra die zijn zaak onderzocht, concludeerde vorig jaar dat Van U. al eerder meermaals tevergeefs de aandacht op zich probeerde te vestigen, door bijvoorbeeld vuurwerk af te steken bij een politiebureau, en dat justitie hierin ernstige steken heeft laten vallen.

Paranoïde psychose

De getuigendeskundigen die Van U. hebben geobserveerd en met familieleden hebben gesproken, concluderen dat hij leidt aan een chronische paranoïde psychose en sterk verminderd toerekeningsvatbaar is. Ze noemen het risico op herhaling groot indien hij onbehandeld blijft, en adviseren tbs met dwangverpleging. Van U.'s advocaat bepleit volledige ontoerekeningsvatbaarheid.

Woensdag spreekt het Openbaar Ministerie de strafeis uit. Vindt u dat u een straf verdient, vraagt de rechter aan Van U, als u in opdracht van God iemand heeft doodgemaakt? Hij denkt lang na. 'Ik vind het niet normaal. Het is triest. Maar ik moest het doen, en jullie moeten maar doen wat jullie moeten doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden