Nieuws Smeltende gletsjer

Gletsjer Alaska smelt tot honderd keer zo snel als gedacht, maar dat is (nog) geen reden tot paniek

Een gletsjer in Alaska blijkt tien tot wel honderd keer zo snel te smelten als kenners altijd dachten. Toch zijn schreeuwerige nieuwskoppen als ‘het is erger dan we dachten’ of ‘het gaat sneller dan gevreesd’ voorbarig. 

De LeConte gletsjer is een geval apart. Beeld Getty Images

De zogeheten LeConte-gletsjer in Alaska ligt in relatief warm water en is sowieso een geval apart. Het is dus nog maar de vraag of andere gletsjers ook zoveel sneller smelten. Toch is de Amerikaanse ontdekking van de hogere smeltsnelheid wel degelijk belangrijk nieuws, vindt glacioloog Michiel van den Broeke (Universiteit Utrecht), niet betrokken bij de nieuwe studie. ‘Dit is zeer verrassend en nieuw. Een belangrijk puzzelstukje voor mensen die willen uitrekenen hoe snel soortgelijke gletsjers in Groenland, Alaska en Patagonië precies smelten.’

De LeConte-gletsjer is een zogeheten getijdengletsjer; een gletsjer die als een grote bevroren rivier uitkomt in zee en dan afbrokkelt, bekend van de vaak spectaculaire filmbeelden. In onderstaand beeld is de LeConte in actie te zie (vanaf 23 sec.).

Om te bepalen hoe snel dergelijke gletsjers smelten, gebruikten wetenschappers tot nu toe schattingen en modellen. ‘Een groot gedeelte van deze gletsjers liggen onder de zeespiegel. En het is heel lastig om onder het ijs te kijken’, legt Van den Broeke uit. Maar onderzoeker Dave Sutherland en zijn collega’s van de Universiteit van Oregon slaagden er met veel gedoe in een schip af te meren vóór de gletsjer. Die ligt immers aan het uiteinde van een nauwe, bochtige baai. 

De locatie van de LeConte-gletsjer Beeld Science

Speculeren

‘Niemand heeft de rekenmodellen ooit bevestigd met waarnemingen’, mailt Sutherland desgevraagd vanuit de VS. ‘Terwijl er sterke aanwijzingen zijn dat de theorie de smeltsnelheid onderschat.’

Voor zijn onderzoek volgde Sutherland de gletsjer onder water met een sonar, terwijl zijn collega's bovenop de gletsjerpunt bivakkeerden met apparatuur om de positie van het gevaarte nauwkeurig te bepalen. Hun conclusie, deze week gepubliceerd in vaktijdschrift Science: onder water smelt de gletsjer in de vroege lente met wel 1,5 meter per dag en in augustus met wel 5 meter per dag. Dat is veel sneller dan verwacht.

Dat kan betekenen dat er een sterke zeestroming langs de voorkant van de gletsjer staat die het ijs wegslijpt. Ook het oppervlak van de gletsjerwand of de steilheid ervan kunnen uitmaken, mailt Sutherland. Maar dat is speculatie, erkent hij. ‘Onze bijdrage is dat we laten zien dat je het smelten van een verticale getijdengletsjer direct onder water kunt waarnemen. Dat opent de mogelijkheid om deze waarneming ook op andere plekken te doen.’

Of het onderzoek veel zal veranderen aan de inschatting van de zeespiegelstijging, valt te bezien. Momenteel draagt de smelt van gletsjers zo’n 0,7 millimeter per jaar bij aan die stijging. Maar de LeConte-gletsjer is niet alleen een bijzonder geval omdat hij in zee hangt, hij mondt ook nog eens uit in relatief warm water, van tegen de 6 graden Celsius. Groenland heeft zo’n tweehonderd zeegletsjers, maar daar is het water veel kouder.

Waanzinnig complex 

Ook over de, voor het klimaatonderzoek zo belangrijke, gletsjers van West-Antarctica zeggen de nieuwe uitkomsten niets: dat zijn gletsjers die horizontaler stromen en bovendien vaak uitkomen op ijsvlaktes in plaats van in open zee.

Toch hebben de nieuwe inzichten wel degelijk directe gevolgen, mailt Sutherland. ‘Ze zijn bijvoorbeeld ook toepasbaar op het afsmelten van ijsbergen, omdat daar een deel van dezelfde natuurkunde geldt. Dat is weer belangrijk voor de scheepvaart, de offshore-industrie, de watervoorziening etcetera.’

‘Ik houd enorm van dit soort studies’, reageert Van den Broeke, die er zelfs vanaf zijn vakantieadres in het buitenland enthousiasme voor kan opbrengen. ‘Dit geeft weer aan hoe waanzinnig complex het smelten van ijs is. En het voorspellen van dat proces, daar zit hem de uitdaging.’

Meer over ijs en gletsjers

IJskap Groenland smelt ‘uitzonderlijk’ snel

De ijskap op Groenland is de laatste decennia meer gesmolten dan ooit in de afgelopen eeuwen - en niet door natuurlijke schommelingen.

Wat Groenlands ijs ons kan vertellen over het Romeinse Rijk

In het ijs van Groenland blijken wetenschappers tot op een paar jaar nauwkeurig te kunnen zien hoe het ging in het Romeinse Rijk

Zo willen wetenschappers het smelten van gletsjers tegengaan

Als skipistes onvoldoende besneeuwd zijn, bieden sneeuwkanonnen tijdelijk uitkomst. Nu hopen wetenschappers met een soortgelijke methode complete gletsjers in de Alpen te redden.

Zit er een limiet aan het aantal mensen dat je kunt kennen? Wat bewijst de uitslag van een schriftelijke test eigenlijk? In onze Grote Vragen Podcast beantwoorden we ‘vragen waar je nooit over na hebt gedacht maar plotseling dolgraag een antwoord op wilt hebben’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden