Glasheldere Ligeti door De Leeuw

'Ik eis veel, maar niet het onmogelijke', zei componist György Ligeti toen hij vijf jaar geleden in Nederland was. In principe is het ook niet onmogelijk om het complete oeuvre van een componist op cd uit te brengen....

Het ambitieuze cd-project dat platenmaatschappij Sony in 1995 lanceerde, voorzag in een serie van dertien cd's met het gehele oeuvre van de componist, uitgevoerd en opgenomen onder diens eigen artistieke supervisie. Vaste dirigent was de door Ligeti uitverkoren Fin Esa-Pekka Salonen. Verdere medewerking werd verleend door het Arditti Kwartet en pianist Pierre-Laurent Aimard, geliefd om het betere polymetrische, ritmisch onregelmatige tel- en vingerwerk.

'Waarom geen Nederlandse musici?', werd al een beetje zuur gevraagd, want Ligeti was toch zeer te spreken over Nederlandse ensembles als het Asko en het Schönberg onder leiding van Reinbert de Leeuw. Maar het project werd gefinancierd door Vincent Meyer, voorzitter van The Philharmonia Orchestra en die bepaalde wie er mee mochten doen.

Het leverde hoe dan ook een indrukwekkende reeks van zes cd's op, die even indrukwekkend eindigde met een knallende ruzie rond de uitvoering van Ligeti's opera Le Grand Macabre, te verschijnen als dubbelcd nummer acht. De cd kwam er nog wel, maar de onderneming 'Ligeti by György Ligeti' leek ten grave gedragen.

Uiteindelijk zijn, via de helpende hand van het Duitse platenlabel Teldec, de Asko- en Schönbergtroepen met De Leeuw er toch nog aan te pas gekomen. Eind vorig jaar werd bekend dat Teldec de vijf resterende cd's uitbrengt, en inderdaad is nu (met subtiel gevoel voor discontinuïteit) The Ligeti Project I verschenen met Melodien, het Chamber Concerto en het Piano Concerto en drie aria's uit Le Grand Macabre bewerkt voor trompet en kamerorkest. Solisten zijn trompettist Peter Masseurs en pianist Pierre-Laurent Aimard, de opname is gemaakt in het Hilversumse Muziekcentrum van de Omroep.

Ligeti's hoop is natuurlijk dat hij met deze ultieme serie opnames zijn muzikale nalatenschap veilig heeft gesteld: zo stelt de componist zich zijn muziek voor, dus zo dient deze tot het einde der tijden te worden uitgevoerd. Alleen al daarom is de wissel van uitvoerenden in de editie een artistieke zegen. Want hoezeer de oude baas ook elke noot persoonlijk proeft en keurt, de Ligeti van De Leeuw klinkt toch anders dan die van Esa-Pekka Salonen. Niet per se beter of slechter, maar anders.

Wat de Leeuw met deze uitvoeringen bereikt, is een sublieme combinatie van uiterste helderheid (alsof je bij het luisteren de partituur kunt uittekenen) en een eigenwijze weerbarstigheid die zich met name in het Piano Concerto uit in zaken als articulatie en timing. Natuurlijk blijft de muziek ontegenzeggelijk die van Ligeti, maar het uitvoeren van een werk bestaat uit het nemen van talloze beslissingen en daarin is het DNA van de musici ook onuitwisbaar aanwezig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden