Gisolf waarschuwt tegen aanvallen op rechterlijke macht

President R. Gisolf van de Amsterdamse rechtbank maakt zich zorgen over het verharde klimaat waarin rechters moeten opereren. Rijke en invloedrijke verdachten gaan de juridische strijd met alle mogelijke middelen aan....

Van onze verslaggeefster Janny Groen

In het volgens Gisolf verharde proces worden steeds vaker pogingen ondernomen om de geloofwaardigheid en de onafhankelijkheid van de rechtbank en het Openbaar Ministerie te ondermijnen. Hij verwees onder meer naar de suggestie van twee advocaten dat de Amsterdamse rechtbank zijn onafhankelijkheid op het spel had gezet door aparte financiering te accepteren voor de behandeling van beursfraudezaken. Gisolf doelde op een bijdrage begin november van de advocaten Böhler en Franken op de Forumpagina van de Volkskrant.

Zij plaatsten daarin vraagtekens bij de rechterlijke onafhankelijkheid, omdat een speciale strafkamer is vrijgemaakt om de strafzaken uit het Clickfondsonderzoek te behandelen. 'Drie rechters, in de wandelgangen de ''Zalmkamer'' genoemd, worden betaald uit een apart potje van Financiën', schrijven zij. 'Hoe zit het met de rechterlijke onpartijdigheid in deze zaken, zeker wanneer wordt bedacht dat de rechters zich ook moeten uitspreken over het optreden van de fiscale opsporingsdienst die onder de verantwoordelijkheid van Financiën valt?'

Gisolf noemde dit artikel 'een wrakingsachtig incident'. Hij wees op het onvermijdelijke spanningsveld tussen de minister van Justitie, die budgetverantwoordelijk is, en de rechter, die 'onafhankelijk moet zijn in zijn besluitvorming en in de wijze waarop hij een procedure leidt'.

De onverhoedse aanval op de onafhankelijkheid van de Amsterdamse rechtbank legt in zijn ogen een verontrustende tendens bloot. Gisolf: 'Al enige tijd zien we het verschijnsel dat bij het onderzoek naar het strafbare handelen van de verdachte het OM in de beklaagdenbank wordt gezet. Het OM is onrechtmatig opgetreden, heeft oneigenlijke opsporingsmethoden gebruikt, probeert de rechter te misleiden. Zo worden officieren getackeld in de hoop het proces beentje te lichten.'

Ook rechters moeten op dergelijke dolksteken zijn voorbereid, meent hij. 'Men zal afbreuk willen doen aan het optreden van rechters om zo het strafproces in het honderd te laten lopen. En het is niet ondenkbaar dat men zijn toevlucht zal nemen tot persoonlijke intimidatie of bedreigingen.'

In een toelichting op deze waarschuwing zei Gisolf dat rechters in het verleden bij grote drugszaken zijn bedreigd, waarna veiligheidsmaatregelen zijn genomen in de privé-sfeer. Persoonlijke intimidatie komt voor, aldus Gisolf. 'Het is niet voor niets dat in een recente wetswijziging is geregeld dat een rechter nimmer persoonlijk verantwoordelijk kan worden gesteld voor zijn uitspraken.'

De rechtbankpresident greep de feestelijke mega-installatie aan om zijn nieuwe rechters te waarschuwen voor een grimmiger toekomst. Rechters kunnen zich amper verdedigen tegen zulke aantijgingen. 'In onze samenleving staan ons - gelukkig - geen andere middelen ten dienste dan het bewaren van onze eigen integriteit en persoonlijke moed', sprak Gisolf. 'Meer dan vroeger zal in dit ambt persoonlijkheid worden gevraagd. Wees zuiver in uw oordeel en uw handelen binnen en buiten de rechtbank. Men zal geen vlekje aan ons moeten kunnen vinden en wij zullen sterk in de schoenen moeten staan.'

Zelfs de schijn van belangenverstrengeling zal moeten worden vermeden. Dat is volgens de rechtbankpresident een van de voornaamste uitdagingen voor een moderne, transparante rechtbank . Volgens het WODC, het onderzoekscentrum van het ministerie van Justitie, zijn nevenfuncties bij rechtbanken buitengewoon gebrekkig geregistreerd. Minister Korthals van Justitie sprak daarover in oktober zijn verontrusting uit. Hij kondigde een wetswijziging aan en zei daarover in onderhandeling te zijn met de rechtbankpresidenten. Amsterdam heeft alle nevenfuncties van rechters en rechter-plaatsvervangers op internet gezet. Bijbanen worden op vrijwillige basis aangemeld.

'Honderd procent waterdicht is dit niet', geeft Gisolf toe. 'Maar dat kan alleen als je de sociale politie inzet. Daar hebben we het geld niet voor over en bovendien is dat onwenselijk.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden