Vijf vragen RUG in China

Ging er toch belastinggeld via de Rijksuniversiteit Groningen naar China?

De Rijksuniversiteit Groningen gebruikte toch publieke middelen om de campus in China – die er niet kwam – op te zetten. Dat stelt de studentenbeweging Democratische Academie Groningen (DAG) op basis van eigen onderzoek. De universiteit ontkent, maar de minister en de Onderwijsinspectie willen het naadje van de kous weten.

De campus van China Agricultural University in Yantai. Beeld Ruben Lundgren

Een campus in China?

Ja, die wilde de Rijksuniversiteit Groningen graag opzetten. In Yantai, een kustplaats met 1,8 miljoen inwoners. In 2015 tekende collegevoorzitter Sibrand Poppema met zijn Chinese collega een intentieverklaring, onder toeziend oog van koning Willem-Alexander en president Xi Jinping.

Het voornemen stuitte in Groningen echter op veel kritiek. De universiteitsraad zag de meerwaarde voor de thuisstad niet, had zorgen over de academische vrijheid in China en vreesde de financiële risico’s. Na jaren van voorbereiding trok het universiteitsbestuur in januari noodgedwongen de stekker uit het plan. Binnen de universiteit was er onvoldoende draagvlak voor het buitenlandse avontuur.

Hoeveel geld hebben de voorbereidingen gekost?

2,8 miljoen euro — drie keer zo veel als aanvankelijk begroot. Het ging op aan onder meer personeelskosten en reizen.

En hoe is dat betaald?

Dat is nu de kwestie. De universiteit heeft altijd ontkend publieke onderwijsgelden te hebben aangewend. Volgens de RUG betrof het private middelen – inkomsten uit commerciële deelnemingen van de universiteit. ‘Wij willen niets betalen, wij mogen niets betalen. Dat is de wet’, zei collegevoorzitter Sibrand Poppema eerder in een interview met de Volkskrant.

Maar volgens DAG, een studentenfractie in de Universiteitsraad die uitgesproken kritisch stond tegenover Yantai en documenten opvroeg met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB), deed de universiteit aan creatief boekhouden. Het Financieele Dagblad berichtte vrijdag over hun onderzoek.

Private inkomsten werden kunstmatig verhoogd door 450 duizend euro die in eerdere jaren nog als ‘publiek’ op de jaarrekening stonden plotseling te labelen als ‘privaat’, concludeert DAG-fractievoorzitter Jasper Been. Ook verkocht de universiteit een dochteronderneming via een vestzak-broekzaktransactie aan zichzelf voor 1 miljoen euro. Tegelijkertijd verkleinde de RUG op papier de kosten voor de Chinese onderneming, door de urenverantwoording van medewerkers die met het project bezig waren kunstmatig laag te houden.

Waarom is dat erg?

Toen de RUG bezig was met het opzetten van de campus in China, was de toenmalige minister van Onderwijs Jet Bussemaker duidelijk: de onderneming moest volledig met privaat geld worden betaald. ‘De instelling moet de opleiding in het buitenland financieren uit private middelen. Dat geldt evenzeer voor investeringen in de voorbereidende fase.’

Uit interne communicatie blijkt nu dat de onderwijsinspectie kritisch was over de gang van zaken. ‘Dit is laveren tussen de klippen door.’ Gelden die als publiek zijn aangemerkt, oordeelde de Inspectie, mogen niet ‘van kleur verschieten’.

De RUG beroept zich er echter op dat de Inspectie de verantwoording voor de gemaakte kosten heeft goedgekeurd. ‘Op grond van de informatie die de RUG ons heeft gegeven en het overleg dat we daarover met de RUG hebben gevoerd, vinden we het aannemelijk dat de aanloopkosten tot en met 2017 zijn, respectievelijk zullen worden gefinancierd uit private middelen van de RUG’, aldus een ambtsbericht uit 2017. 

Een woordvoerder van de Inspectie voor het Onderwijs bevestigt die lezing, maar de Inspectie heeft niet onderzocht 'welke route het geld heeft afgelegd'. Het jaarverslag van 2017 moet nog geanalyseerd worden.

En nu?

De SP stelt in ieder geval Kamervragen. De Inspectie voor het Onderwijs laat weten het onderzoek te bestuderen. ‘Het is complexe, boekhoudkundige materie’, laat een woordvoerder weten. De instantie kijkt ook nog eens kritisch naar de urenverantwoording. ‘Er zijn signalen die daar aanleiding voor geven.’

Het ministerie van Onderwijs kan nog niet beoordelen of er sprake is van nieuwe informatie, zegt een woordvoerder van minister Van Engelshoven. ‘Dat zoekt de Inspectie nu uit. Maar de afspraken zijn altijd heel helder geweest: geen publieke middelen voor het opzetten van de campus in China. Mocht de Inspectie concluderen dat dat wel is gebeurd, dan moet dat geld terugkomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.