AnalyseHitterecord

Gilze-Rijen pakt hitterecord, maar het zal niet lang overeind blijven

Het wordt heet vandaag, erg heet. Heter dan ooit zelfs, want het hitterecord, dat al sinds 1944 standhield, is vandaag verbroken in Gilze-Rijen. Waarom worden de laatste tijd zoveel weerrecords gebroken? En hoelang blijft dit record in de boeken?

Het meetveld van het KNMI in De Bilt. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Het meetveld van het KNMI in De Bilt.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Het was eerder al de warmste Tweede Paasdag, de heetste 29 juni en met -1,6 graden de koudste juli nacht ooit. De afgelopen jaren sneuvelde het ene na het andere weerrecord. Mooie cijfers, leuk voor de lijstjes, maar niks haalt het bij hét record van Warnsveld: 38,6 graden Celsius. Meer dan 74 jaar voerde het de lijst aan, maar het jubileum haalt het Gelderse dorp niet. De hitte van woensdag betekent een nieuwe recordhouder.

Klimaatverandering

In de ‘weerwereld’, zoals Michiel Severin – meteoroloog van Weerplaza – zijn vakgebied noemt, wordt er al lang toegeleefd naar dit toch wel ‘historische moment’. ‘Het was de afgelopen jaren niet de vraag of het record zou worden verbroken, maar wanneer’, zegt Severin. Woensdag en donderdag blijken de omstandigheden perfect om dit ‘koningsrecord’ te verbreken. Er komt warme lucht uit Spanje en Frankrijk, er staat niet te veel wind en voorlopig is er weinig tot geen bewolking.

Hoe leuk zo’n record ook is voor de lijstjes, de oorzaak van de warmte baart Severin zorgen. ‘Vroeger waren er zomers zonder dat we 30 graden haalden. Nu halen we in juni al de 35 graden.’ Volgens de meteoroloog zijn daarmee inmiddels de gevolgen van de klimaatverandering zichtbaar. ‘De trend gaat duidelijk omhoog.’

Ondanks die deprimerende conclusie hadden ze in Warnsveld graag het 75-jarig jubileum gevierd. Op 23 augustus, de dag dat huisarts Jan Thate onder een afdakje in zijn tuin de 38,6 noteerde, pakt het dorp groot uit met een jubileumfeest. Op de valreep heeft toch een andere plek het Gelderse dorp in de top van de lijsten vervangen.

Luchttemperatuur

De meting van Jan Thate lijkt op bijna geen enkele manier op hoe het KNMI – de meteorologische dienst van Nederland – de temperatuur tegenwoordig meet. In plaats van een afdakje worden nu witte schotelhutjes gebruikt, waar de lucht goed doorheen kan stromen. De meetstations meten zowel op tien centimeter boven de grond als anderhalve meter, zegt een woordvoerder van het KNMI. Zo kunnen ze er bij de meteorologische dienst zeker van zijn dat niet de temperatuur van de grond, maar van de lucht wordt gemeten.

‘Als meteoroloog zou ik blij zijn als we een nieuw record hebben waarvan we honderd procent zeker weten dat het klopt’, zegt Severin. Want bij de vorige meting kan ook een zogenoemd ‘tuineffect’ hebben meegespeeld. Een huis dat dichtbij staat, straalt warmte af als het is verhit door de zon en hetzelfde geldt dus voor stoeptegels. Het gaat om tienden, maar dat kan een record maken of breken.

De weerkamer van het KNMI in De Bilt.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
De weerkamer van het KNMI in De Bilt.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Legendarisch record

Het heetste meetstation is overigens niet de heetste plek van Nederland. In de binnensteden landinwaarts kan het kwik nog hoger oplopen. Door het gebrek aan groen, het overschot aan opwarmend beton en stenen en wat minder wind, kan het ‘stadseffect’ goed zijn voor 3 tot 4 graden. De kans is dus groot dat fietsers in Utrecht in de middag door een tot 40 graden opgewarmde stadslucht fietsen.

Het Gilze-Rijense record zal niet zo ‘legendarisch’ worden als het Warnsveldse hitterecord. Bij het KNMI kijken ze er dan ook nuchter naar. ‘Het nieuwe record wordt gewoon de gevestigde waarde’, zegt een woordvoerder van de dienst, ‘maar ik ben bang dat we niet weer bijna 75 jaar op een nieuw record hoeven te wachten.’ En ook meteoroloog Severin denkt dat het record sneller zal worden bijgesteld. ‘Zolang we niet genoeg doen tegen klimaatverandering, wordt het de komende jaren alleen maar warmer.’

Hitteblog

Nederland maakt zich op voor de tweede hittegolf van het jaar. Woensdag stijgen de temperaturen vermoedelijk in het hele land tot boven de dertig graden. Al het nieuws, tips en onze verhalen rond de hitte verzamelen we voor u in dit blog.

Hoe functioneert het lichaam bij extreme hitte?

De warmte vergt nogal wat van ons inwendige koelsysteem, dat ons lichaam op 37 graden probeert te houden. Hoe functioneert ons lijf bij oplopende buitentemperaturen? Een anatomische les door Maria Hopman, hoogleraar fysiologie aan het Radboudumc.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden