Nieuws Verbouwing museum Boijmans

Gift van miljoenen euro’s voor verbouwing Museum Boijmans is onzeker

Een grote gift voor de aanstaande verbouwing van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam is onzeker geworden. Stichting Droom en Daad wil tientallen miljoenen euro’s schenken voor aanpassingen aan het museum die het bezoekersaantal flink op moeten stuwen. Maar het overleg hierover is stil komen te liggen.

Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam is in conflict geraakt met zijn grootste particuliere begunstiger, waardoor een deel van de aanstaande verbouwing van het museum niet door dreigt te gaan. Beeld Freek van den Bergh

Dat laatste bevestigt Wim Pijbes, de oud-directeur van het Rijksmuseum die sinds 2017 Droom en Daad leidt. Deze filantropische organisatie van de steenrijke Rotterdamse familie Van der Vorm (grootaandeelhouder van investeringsmaatschappij HAL) stopt jaarlijks vele miljoenen in de verbetering van het culturele klimaat in Rotterdam.

De familie Van der Vorm is ook een van de belangrijkste particuliere begunstigers van Museum Boijmans. Zij draagt 27,6 miljoen euro bij aan het nieuwe depotgebouw van het museum, dat nu in aanbouw is. In het verleden heeft de familie  ook belangrijke kunstwerken aan Boijmans in langdurige bruikleen gegeven.

Het museum sluit eind deze maand voor zeven jaar zijn deuren vanwege een grondige asbestsanering en het wegwerken van achterstallig onderhoud. De gemeente, eigenaar van het gebouw en een groot deel van de collectie, trekt daar 168,9 miljoen euro voor uit. Daarnaast is 55 miljoen euro begroot voor extra aanpassingen om het bezoekersaantal van het museum te laten stijgen. Zo moet de entree aantrekkelijker worden en het tentoonstellingsoppervlakte vergroot. Dat extra budget moet uit externe fondsen komen, zo is met de gemeenteraad afgesproken.

Cultuurwethouder Said Kasmi (D66) zei in december al tegen de gemeenteraad dat Droom en Daad een bijdrage overweegt. Volgens Pijbes heeft zijn stichting in juli 2018 op eigen initiatief een aanbod gedaan. ‘De gesprekken hebben niks opgeleverd. Het is nu mei 2019, tien maanden later. Daar mag iedereen zijn conclusies uit trekken.’

Droom en Daad was volgens hem bereid een ‘substantieel deel’ te schenken van de 55 miljoen euro die nodig is. Volgens bronnen zou de stichting rond de 50 miljoen bijdragen en de BankGiro Loterij 5 miljoen. Pijbes wil daarop geen commentaar geven.

Droom en Daad heeft vorig jaar wel voorwaarden gesteld aan de schenking, zegt Pijbes. De stichting wil inzicht in de verbouwingsplannen en de begroting. Daarnaast wordt een ‘stoel aan tafel’ verlangd om toezicht te houden op de kosten en om tijdens de lange renovatie ‘de continuïteit te waarborgen’; tijdens de zeven jaar durende verbouwing zullen museumleiding en gemeentebestuur van samenstelling wisselen.

De voorwaarden zijn volgens Pijbes ook ingegeven door de ervaringen met de bouw van het nieuwe depotgebouw van Boijmans. Dit collectiegebouw, sinds 2017 in aanbouw naast het museum, moet in 2021 opengaan. De familie Van der Vorm steunt die bouw financieel via een andere filantropische stichting, De Verre Bergen.

Zorgvuldig omgaan met giften

Boijmans-directeur Sjarel Ex herkent zich niet in de situatie die Pijbes beschrijft. Hij beaamt dat er met Droom en Daad contact is geweest over een bijdrage aan zijn museum. ‘Dat heeft tot nu toe niks opgeleverd, maar het zou altijd nog kunnen. Een goede vriend met geld die helpt, is te prijzen. Er is ons alles aan gelegen om een goede vriend dicht bij ons te houden. Maar niet alles heeft een prijs.’

Hij doelt daarmee op de plek aan tafel die Droom en Daad verlangt. Geopperd is dat een vertegenwoordiger van de stichting deel gaat uitmaken van de raad van toezicht van Boijmans. Zo’n benoeming is evenwel volgens de gemeente en het museum in strijd met de regels voor goed bestuur en toezicht in de culturele sector, de Governance Code Cultuur: een donateur dient door een grote schenking niet een plek te kunnen ‘kopen’ in het orgaan dat het museumbeleid mede bepaalt.

De gemeenteraad bepaalde afgelopen december in een motie dat externe financiers geen invloed op het artistieke beleid van het museum mogen hebben en dat de Governance Code Cultuur moet worden nageleefd. Pijbes stelt dat er ook andere oplossingen denkbaar zijn.

Cultuurwethouder Kasmi stuurde dinsdag na vragen van de Volkskrant over deze kwestie een ‘voortgangsbericht’ aan de gemeenteraad. Daarin haalt hij nog eens de wens van de raad aan om zorgvuldig om te gaan met giften van filantropische instellingen. ‘Het gesprek met één filantropische instelling, waarvan een substantiële bijdrage werd verwacht, is hierdoor onzeker geworden’, schrijft de D66-wethouder. Hij onthult dat er een ‘substantiële bijdrage van de rijksoverheid’ wordt verwacht, zonder een bedrag te noemen.

Zowel de wethouder als de museumdirecteur benadrukt dat zij tot maart 2020 de tijd hebben om partijen te vinden die de extra aanpassingen aan het museum willen financieren. Ex zegt nog volop bezig te zijn met de plannen. ‘Het ei moet nog worden gelegd, laat staan dat het broeden al is begonnen.’

Boijmans moet zich kunnen meten met het Prado in Madrid en het MoMA in New York, aldus cultuurwethouder Said Kasmi in december 2018. Maar het museum moet wel zeven jaar dicht.

In Rotterdam wordt het ene na het andere prestigieuze culturele project aangekondigd. Oud-Rijksmuseumdirecteur Wim Pijbes strooit met de miljoenen van een mecenas om wie een waas van mysterie hangt. ‘We kunnen doen wat we willen.’

Ingrijpende verbouwing

Eind deze maand gaat Boijmans Van Beuningen zeven jaar dicht. Dan wordt een begin gemaakt met een ingrijpende renovatie van het verouderde en met asbest gevulde gebouw, een renovatie die door de gemeente Rotterdam wordt betaald. Circa 500 topstukken uit de vaste collectie zullen tijdelijk in acht naburige musea te zien zijn. ‘Boijmans bij de Buren’, zoals deze uitleenoperatie heet, wordt betaald door de stichting Droom en Daad.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden