Gif in afvalwater is stof voor debat en actie

Lichtbeelden van Greenpeace, donderdag in Johannesburg. Terwijl de VN-top afspraken maakte over chemisch afval, toonden buiten activisten aan dat Dow Chemical nog altijd gif loost....

Van onze verslaggever Jeroen Trommelen

Op het moment dat de Duitse afvaardiging op de VN-top in Johannesburg een akkoord bekendmaakt over de verwerking van chemisch afval, knoopt Greenpeace donderdag een spandoek aan het hek van het chemisch concern Dow Chemical op een industrieterrein grenzend aan de stad. 'No more Bophals', staat er op. 'Clean Africa now'.

Een onderzoek van de lozingspijp van Dow Chemical, zegt Greenpeace-woordvoerder Eco Matser in Zuid-Afrika, bewijst dat die oproep geen loze kreet is. Afgelopen juli werden heimelijk monsters genomen van het afvalwater van de fabriek, dat veel resten bleek te bevatten van pesticiden en schadelijke chloorverbindingen.

Gezuiverd wordt dit water niet, bleek toen de actievoerders de afvalpijp volgden. Het water wordt simpelweg verdampt in bassins die niet verwijderd liggen van de townships van Johannesburg. De half-open afvalpijp met het agressieve, uiterst basisch afvalwater (met een zuurgraad van 12) loopt rechtstreeks door bewoond gebied.

Het spot volgens Greenpeace met alle regels van veiligheid en gezondheid. 'Maar het bizarre is dat het bedrijf het allemaal toegeeft, ook de directeur die ons eerder vandaag te woord stond', zegt Matser.

De vestigingsdirecteur beroept zich op een gebrek aan geld en aan de lokale wetgeving, die de activiteiten van Dow Chemical zou toestaan. 'Het betekent eigenlijk dat elk willekeurig bezoek aan een chemiefabriek op dit continent grote misstanden aan het licht brengt.'

Dow Chemical staat in Zuid-Afrika niet bekend als een notoire overtreder van milieuwetten, zegt Greenpeace. De organisatie bezocht het bedrijf in feite uit toeval. Het Amerikaanse moederconcern is namelijk de huidige eigenaar van chemiefabriek Union Carbide in Bophal in India en vormt als zodanig een dossier dat nog steeds hoog op de actieagenda van Greenpeace staat.

Een ontploffing van de Indiase fabriek waarbij veertig ton giftig gas vrijkwam, kostte in 1984 ongeveer drieduizend mensen het leven en beïnvloedt nog steeds de gezondheid van twintigduizend omwonenden. Net als vakbonden en andere milieugroepen vindt Greenpeace dat Dow de verantwoordelijkheid voor de erfenis van Bophal moet accepteren. Regels voor zo'n verplichting, staan in Johannesburg ter discussie, maar worden afgehouden door de VS en Europa.

Over het donderdag in Johannesburg bereikte resultaat van de besprekingen over chemisch afval is Greenpeace niet tevreden. Volgens het compromis, dat door de Europese Unie is voorbereid, vinden de delegaties dat de negatieve gevolgen van het gebruik van chemicaliën in 2020 'minimaal' moeten zijn.

Maar Matser vraagt zich af wat minimaal is. 'Is dat technisch zo min mogelijk of financieel?' Bovendien is het compromis een achteruitgang vergeleken met eerdere internationale afspraken over milieuvervuiling, waaronder de Ospar-conventie, die door vrijwel alle Noord-Europese landen is getekend. Volgens die afspraak moet de lozing van chemische stoffen worden gereduceerd tot nagenoeg nul, ongeacht technische of financiële bezwaren.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden