Een extra gekoelde ruimte is in aanbouw bij KLM Cargo waar vaccins tijdelijk kunnen worden opgeslagen.

INTERVIEWAndré Rouvoet

GGD-baas: ‘Vaccinatie had niet sneller gekund, wie zegt van wel begrijpt niet hoe het werkt’

Een extra gekoelde ruimte is in aanbouw bij KLM Cargo waar vaccins tijdelijk kunnen worden opgeslagen.Beeld ANP

De GGD’s hebben, met anderen, zo snel als mogelijk de Nederlandse vaccinatiecampagne voorbereid. Dat zegt André Rouvoet, voorzitter van de GGD-koepel GHOR Nederland. Wie zegt dat het sneller had gemoeten, begrijpt volgens hem ‘niet hoe het werkt’. ‘Onze procedures zijn zorgvuldig. Ik verzet me tegen het woord vertraging.’

Wat vond u van het debat over de vaccinaties in de Tweede Kamer donderdagavond?

(Diepe zucht): ‘Tja. Kamerleden moeten kritische vragen stellen. Wij willen met het RIVM en het ministerie een start maken met een zorgvuldige en veilige vaccinatiecampagne. En dat doen we.’

De Kamer vindt dat Nederland achteraan loopt, omdat Nederland veel later begint dan bijvoorbeeld Duitsland.

‘Ik vind het gemakkelijk om bij elke terugblik te zeggen: we waren weer te laat, het ging niet goed. Er zijn heus dingen niet goed gegaan, maar de GGD’s hebben bijvoorbeeld ook razendsnel opgeschaald met testen en met bron- en contactonderzoek. We zijn onverstoorbaar geworden voor gemakkelijke kritiek, laten ons niet opjagen.

‘Ik kan niet overzien hoe ze het in landen als Duitsland doen. Gisteren waren er signalen uit het Verenigd Koninkrijk dat huisartsen daar niet konden zien welke patiënt welke prik had gehad. Ik moet daar niet aan denken.

‘De teneur van het debat was: het moet sneller, kunnen we niet al in december beginnen? Het antwoord is: nee. Tenzij iemand durft te zeggen dat de veiligheid minder belangrijk is. Maar kom dan niet over twee maanden bij mij aan als iemand met een allergie een prik krijgt die hij niet had mogen krijgen.’

De GGD's kregen pas 1 december te horen dat ze in januari moesten beginnen met prikken?

‘Dat klopt. Toen pas kwam het bericht dat het vaccin van Pfizer in zodanig grote partijen wordt geleverd, dat het niet geschikt is voor verpleeghuizen. Toen is besloten dat de zorgmedewerkers als eerste geprikt zouden worden, op grootschalige locaties. Ons werd gevraagd om ondersteuning. Op 10 december kwam het verzoek of we ook de regie wilden voeren. Toen hebben we razendsnel een registratiesysteem opgezet. In een tempo waarvoor de meest ict-consultants zouden hebben bedankt.’

Waarom is dat systeem nog niet af? Lagen er geen draaiboeken klaar?

‘Natuurlijk lagen de scenario’s klaar. We hebben al vanaf juli gesprekken gevoerd met het RIVM en het ministerie, maar dan weet je nog bijna niks over het specifieke vaccin. Ook wisten we nog niet dat we al zo snel een vaccin zouden hebben.’

‘Alle informatie moet terechtkomen in de landelijke database van het RIVM. Zij moeten de vaccinatiegraad bijhouden, weten wie welk vaccin heeft gekregen. Wij gaan onze vaccinatie-aanmeldingen registreren in een verbouwde vorm van ons aanmeldsysteem Coron-IT.

‘Maar nu moeten we daarin nog de resultaten van het Europees Medicijnagentschap (EMA) invoeren, die komen naar verwachting komende week. En daarna nog de gegevens van de Gezondheidsraad over bijvoorbeeld bijwerkingen, en of het vaccin ongeschikt is voor bepaalde groepen. Pas dan kunnen de medewerkers bij de aanmeldingen de goede vragen stellen.

‘Wie zegt dat dit allang klaar had moeten zijn, begrijpt niet hoe dit werkt. Onze procedures zijn zorgvuldig, maar niet vertragend. Ik verzet me tegen het woord vertraging.Dit is het snelst mogelijk.’

Als dat zo is, waarom dan toch per se op 8 januari beginnen? Dat lijkt een geste naar minister Hugo de Jonge zodat hij kan zeggen dat al in de week van 4 januari begonnen wordt met vaccineren, precies zoals hij in december aankondigde.

‘Als iemand er op heeft aangedrongen het snel te doen, is het deze minister. Keer op keer zette hij druk op de ketel. Maar hij laat zich op inhoud overtuigen als hij van het RIVM, de huisartsen of ons hoort: dit kan wel en dit is niet verantwoord. En dan kom je tot een planning.

‘Als alle aanpassingen zijn gedaan, hebben we een week nodig voor een droogoefening. Vanaf 4 januari kunnen zorgmedewerkers zich aanmelden. Op 11 januari beginnen we op drie locaties met de vaccinaties, een week later op alle 25.

Het is logisch dat de minister vraagt: Kunnen we dan, als symbolische stap, op 8 januari de eerste prik zetten? Dit is de grootste vaccinatieoperatie in de geschiedenis. En uiteindelijk gaat het om een goede uitvoering.’

Dus 8 januari is wel deels symbolisch? Een fotomoment?

‘Het is meer dan een fotomoment, we gaan die dag die andere 970 doses vaccin in het pak niet weggooien. Op 4 januari weten we hoe soepel het loopt. Dan weten we hoeveel prikken we al gaan zetten op 8 januari. Het is ongelooflijk belangrijk een moment te creëren om aan Nederland te laten zien: we zijn nu daadwerkelijk begonnen met vaccineren. Dat is ook belangrijk voor de vaccinatiebereidheid.

Ik ben wel een beetje beducht dat ook zo’n Kamerdebat daar geen goed aan doet. Er wordt voortdurend benadrukt dat het allemaal zo’n rommeltje is, wat het niet is. Dus zou ik een beroep op de Kamer willen doen om aan die vaccinatiebereidheid bij te dragen. Door niet om politieke redenen twijfel te zaaien, of Nederland wel klaar is om dit te gaan doen. Want dat zijn we wel. Maar niet al op 29 december.’

Lees ook:

Op zijn laatste benen debatteerde minister De Jonge donderdag in de Tweede Kamer. En ook al geeft hij zijn zwakten niet graag bloot, hij moest toch toegeven dat het zorgstelsel kwetsbaar is. Maar de Kamer dwong hem niet het anders te doen of eerder met vaccineren te beginnen. Voorlopig moet het land het doen met wat er ligt.

De eerste vaccinaties tegen het coronavirus vinden in Nederland plaats op 8 januari. Dat heeft minister De Jonge de Kamer laten weten. Daarmee begint de vaccinatiecampagne een kleine twee weken later dan in andere Europese landen.

Eerder dan op 8 januari beginnen met vaccineren is niet zinnig en verantwoord en daarom zal het in Nederland niet gebeuren. Met die boodschap van minister De Jonge van Volksgezondheid moet de Tweede Kamer het doen: ‘Het gaat er niet om wanneer je begint, het gaat erom wanneer je klaar bent.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden