Gezondheidszorg laat buitenlands talent onbenut

Nederland wil verpleeg kundigen aantrekken uit onder andere Zuid-Afrika en de Filipijnen. Intussen lopen er in Nederland honderden buiten de EU opgeleide artsen en verpleegkundigen rond die er, zo stelt Frans de Mast, vanwege onze strakke regels niet tussen komen....

WEKELIJKS ontvang ik bij mij thuis een op non-actief staande oncoloog. Mijn gast is afkomstig uit Roemenië. Hij is een zestal jaren geleden door toevallige omstandigheden in Nederland terechtgekomen en heeft intussen de Nederlandse nationaliteit.

Behalve Nederlander, ex-huisarts en ex-oncoloog (opgeleid in Roemenië en daarna in Frankrijk op uitnodiging van een westerse hulporganisatie) is mijn gast de schrijver van een reeks wetenschappelijke artikelen en van een - met steun van westerse fondsen - onder de Roemeense medici verspreid Vademecum in Cancerologie. Dat werk werd met veel tamtam op de tv uitgebracht. Tenslotte is deze arts arbeider in een Limburgse champignonkwekerij geworden, zijn huidige status.

Nederlandse ziekenhuizen, met hun tekorten aan allerlei arbeidskrachten, zijn van plan om medisch personeel te gaan werven in landen als Zuid-Afrika en de Filipijnen. En het schijnt dat de minister van Volksgezondheid bereid is om onder voorwaarden die recrutering toe te staan.

Brain drain zou je geneigd zijn te denken. Het is nogal beschamend dat wij dáár opgeleide en in die contreien broodnodige hulpverleners naar ons land toe willen halen. Ondanks het vrome voornemen om ze - aanvullend opgeleid en mét ervaring, zeggen de verantwoordelijken - na twee jaar terug te sturen naar waar zij vandaan komen.

En nog een vroom excuus: het gaat om medisch personeel dat in hun eigen land toch buiten de gezondheidszorg staat, want die landen hebben geen geld voor hun inzet. Ontwikkelingshulp op niveau, derhalve: eerst twee jaar verblijf Nederland en daarna, beter opgeleid en met ervaringen die wíj voor elders nuttig achten, gaan ze terug naar huis in de stilzwijgende veronderstelling dat er dan wél geld is voor hun inzet daar.

Intussen lopen er in Nederland honderden buiten de EU opgeleide artsen en verpleegkundigen rond die vanwege hardnekkig bureaucratisch gedoe en organisatorisch onvermogen buiten de gezondheidszorg staan en die noodgedwongen hun tijd verdoen als chauffeur, schoonmaker, bouwvakker of . . .champignonkweker.

Voor mijn gesprekspartner/oncoloog geldt dat hij het laatste deel van het diploma Nederlands diverse keren nét niet gehaald heeft. En wie dat getuigschrift niet heeft wordt door toelatings- en beoordelingscommissies niet ontvangen. Hij of zij wordt zelfs niet alvast op de agenda geplaatst, om straks meteen op enigerlei manier aan het werk gezet te kunnen worden.

Mijn gast spreekt vloeiend Frans, kan zich behoorlijk in het Engels uitdrukken en onderhoudt zich met mij en iedereen in het Nederlands. Maar dat telt niet: wat alleen telt zijn de examenpunten. Wachten moet hij dus, verpieteren en champigons verzorgen. De artsen die straks via de recruteringscommissie uit Zuid-Afrika of de Filipijnen worden binnengehaald, zullen het ongetwijfeld beter doen. Of ze krijgen meer coulantie.

Een andere reden waarom mijn arts-oncoloog nergens aan de bak komt is het ontbreken van stageplaatsen, dat wil zeggen, er is nergens een plaats te vinden waar hij geparkeerd kan worden om te bekijken of er iets met hem te beginnen valt. Of liever: er is geen geld om dergelijke stageplaatsen te betalen.

Een gekke reden, want wat kost het niet om medisch personeel uit Zuid-Afrika en de Filipijnen hier naar toe te halen? De voorbereidende expedities naar die landen, de werving, de beoordeling, de overkomst van geworvenen, de bijscholing, de verzekering, de terugkeer na 24 maanden.

Je zou zo denken: voor heel wat minder per persoon moet het mogelijk zijn om twee of drie van de naar Afrika en de Filipijnen afreizende deskundigen híer voor een halve middag bij elkaar aan tafel te zetten. Ze zouden dan de diploma's, werkervaring, publicaties, referenties en de blijkbaar als sacrosanct geldende Nuffic-beoordeling van mijn gast nog eens goed tegen het licht kunnen houden. En vervolgens - stel dat er iets bruikbaars te ontdekken valt - een plekje kunnen bedenken waar hij (héél veilig, héél ver weg van alle eigenstandigheid, héél grondig in de gaten gehouden en zonder de normen van Nuffic en andere ambtelijke instanties te schenden) gedurende enkele weken kan laten zien wat hij waard is. In een laboratorium bijvoorbeeld, of in een diëetkeuken, of als bijloper op een operatie-afdeling, of voor clinical trials in de verre rand van het medisch handelen.

Blijken de Nederlandse normen dan te hoog: onmiddellijk ontslag. Zijn die normen slechts in sommige opzichten te hoog: inzet op laag niveau en uitzicht op bijscholing. Maar wie weet: misschien zit er koren onder het kaf. En zelfs: misschien kan de Nederlandse gezondheidszorg soms (héél soms, let wel) van anderen iets leren.

Wellicht is het voor iedereen profijtelijk dat de dure commissiereizen naar Afrika en Azië worden afgelast. Voor de in nood verkerende Nederlandse gezondheidszorg, voor de elders opgeleide artsen en verpleegkundigen die in Nederland zitten te verpieteren én voor de morele gemoedsrust van wie écht begaan is met de minder rijke en minder goed geoutilleerde landen.

Het daarmee bespaarde geldbedrag kan beter worden uitgegeven in eigen huis. Wie het een kan organiseren, moet toch zeker ook in staat zijn de vereiste re-allocatie van energie en geldmiddelen voor elkaar te krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden