INTERVIEWXander Koolman

Gezondheidseconoom Xander Koolman: ‘De ervaring in maart heeft geleerd dat het kabinet achter de feiten aanliep’

Een gesloten filiaal van Febo in maart, vlak nadat het kabinet besloot de horeca te sluiten om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan.Beeld ANP

Er moet nu worden gehandeld, vinden vier experts die door het kabinet zijn gevraagd het coronabeleid tussentijds te evalueren. Mondkapjes moeten worden verplicht in winkels. 

‘Er is een gebrek aan urgentiegevoel dat niet past bij de huidige signalen’, zegt Xander Koolman, gezondheidseconoom aan de VU in Amsterdam. ‘Het verhoogde aantal besmettingen duidt op een potentieel exponentiële curve. Als je vroeg erbij bent, kun je zo’n curve platleggen en veel ellende besparen. De vraag is: wanneer zit je in die curve? Het Outbreak Management Team en het kabinet zeggen: laten we het aankijken. Wij zeggen: die curve lijkt verdacht veel op die van begin maart. Daarom moeten we nu handelen.’

Ze waren begin deze week door het kabinet gevraagd om de komende maanden een tussentijdse evaluatie van het coronabeleid te maken, maar ze besloten het kabinet op te roepen nieuwe maatregelen in te voeren. En wel binnen drie dagen. De epidemiologen Arnold Bosman en Amrish Baidjoe, voormalig hoofd van de Gezondheidsinspectie Wim Schellekens en Koolman stuurden woensdag concrete aanbevelingen naar het kabinet. Donderdag lichtten Bosman en Schellekens hun plannen toe bij Nieuwsuur.

Testen moeten volgens het viertal laagdrempeliger, zodat ook mensen die slecht ter been zijn of geen auto hebben zich laten testen, bijvoorbeeld door bezoek aan huis. Er moet meer geïnvesteerd worden in het bron- en contactonderzoek, een proces dat nu niet grondig en snel genoeg zou worden uitgevoerd. Reizigers die uit risicogebieden komen moeten verplicht in quarantaine, die kan worden ingekort na twee negatieve testuitslagen. De experts roepen ook op tot een mondkapjesplicht in winkels en eventueel horeca.

Waarom trad uw groep uit haar rol en zocht u de media een dag nadat u de brief had verstuurd en er nog geen antwoord was?

‘De evaluatie die van ons gevraagd werd kost erg veel tijd, terwijl wij nu een andere urgentie zien. Natuurlijk kun je dan alsnog een brief naar de minister sturen en het daarbij laten, maar wij constateren dat er snel actie moet worden ondernomen en daarom moeten burgers snel worden geïnformeerd. Zo effenen we de weg voor de minister om die maatregelen te nemen. Ik begrijp best dat de minister niet voor de troepen wil uitlopen, maar de ervaring in maart heeft geleerd dat het kabinet achter de feiten aanliep.’

Is het realistisch om te verwachten dat de GGD in een paar dagen veel meer mankracht heeft voor testen en bron- en contactonderzoek?

‘Ja. Er zijn plannen gemaakt voor dit scenario. Zo zijn er afspraken met callcenters gemaakt om uitbreiding mogelijk te maken. Maar er moet ook simpelweg meer geld naartoe. De druk op de medewerkers is al enorm. We moeten ze vooral niet nog meer opjagen.’

Het kabinet wil geen mondkapjesplicht. Als ik u goed begrijp zegt u: het bewijs is niet waterdicht, maar we kunnen beter het zekere voor het onzekere nemen.

‘Dat is een lastig punt. Het bewijs dat medische mondkapjes werken in de zorg is waterdicht. Stel dat je die medische mondkapjes ook verplicht zou stellen in de supermarkt, dan zou dat waarschijnlijk ook goed werken. Die medische mondkapjes worden inmiddels op zo’n schaal geproduceerd dat we daar klaar voor zijn. 

‘De niet-medische mondkapjes werken mogelijk ook tegen de grote druppels. Alleen zegt het OMT: die druppels hebben we al opgelost door de anderhalve meter afstand. Ja, zeggen wij, maar we zien dat lang niet iedereen die afstand nog in acht neemt. Het OMT is bang dat mensen zich nog minder aan de anderhalve meter gaan houden als een mondkapje verplicht is, terwijl uit recent RIVM-onderzoek blijkt dat mensen juist voorzichtiger zijn met een mondkapje. 

‘Uiteindelijk zeggen wij: better done than perfect, het zekere voor het onzekere inderdaad. Mondkapjes maken mensen bovendien constant bewust van het risico van het virus. Je zou dat angst zaaien kunnen noemen, maar wij denken dat het vooral bijdraagt aan de nodige hogere alertheid.’

Met die maatregelen wilt u een nieuwe lockdown koste wat kost voorkomen?

‘Precies. Dit is wat mij betreft meer een economische dan een gezondheidscrisis. Maar dat wil niet zeggen dat je alle maatregelen maar moet loslaten. Integendeel. De economie is juist gebaat bij het bestrijden van het virus.’

Xander Koolman.Beeld VU Amsterdam
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden