Gezag van Wilders brokkelt af

Na vier chaotische dagen waarin een substantieel deel van het partijkader de PVV de rug toekeerde, trok Geert Wilders zaterdag tijdens een geïmproviseerde persconferentie in het Kamergebouw een belangrijke conclusie: 'Jazeker, ik heb de kwaliteiten om partijleider te zijn.'

DEN HAAG - Onder de commotie die zijn uitspraken over Marokkanen veroorzaakte, gaat een ander debat schuil. Alle PVV'ers die zich van Wilders afkeerden, of dat nu de afgelopen week was of langer geleden, delen dezelfde kritiek: de situatie binnen de PVV is chaotisch, de partijlijn is onduidelijk, inspraak is onmogelijk en Wilders weet niet wat overleggen is.


Die onduidelijkheid bestaat aan beide kanten. Wilders kon zaterdag niet zeggen of er nog meer fractieleden zouden opstappen en wist zelfs niet zeker of alle resterende fractieleden al met die vraag waren benaderd. Het leek hem weinig uit te maken: 'Ik weet niet waar dit eindigt. Maar niemand kan me klein krijgen, of we nu met dertien Kamerleden, met tien of met vijf zijn.' Van sorry zeggen of op zijn woorden terugkomen was geen sprake.


'Wilders communiceert gewoon niet', zegt Koen Vossen, auteur van de studie Rondom Wilders. 'Ik geloof er niks van dat die partijleden opstappen om wat hij over Marokkanen zei. Als je zo principieel bent, had je eerder je conclusies kunnen trekken. Dit draait om de persoon Wilders, die de mensen niet bij de partijbesluiten betrekt. Hij is een pure Einzelgänger.'


'Empathisch vermogen ontbreekt bij hem volledig', zegt een voormalig PVV-Kamerlid. 'Hij lijdt aan antisociale stoornissen, het is een borderliner.' Ook Louis Bontes, de eerste PVV'er die de fractie verliet, beklaagt zich over de stijl van leidinggeven van Wilders en het gebrek aan inspraak.


Hetzelfde geldt voor Lilian Helder, die overigens nog wel deel uitmaakt van de fractie, net als voor veel voormalige leden van de Haagse raadsfractie.


Een andere klacht over Wilders is dat hij de PVV sociaal-economisch een enorme draai naar links liet maken, de SP achterna. De vraag is of er door de crisis in de PVV ruimte op rechts ontstaat. Bontes voelt wel voor 'een fatsoenlijke rechtse partij'. Hij heeft Johan Driessen, voormalig PVV-Kamerlid, als assistent aangetrokken. Mocht de vrijdag uit de fractie gestapte Joram van Klaveren zich bij hen aansluiten, dan is in de Kamer de kiem voor groepsvorming gelegd. Bontes roept de PVV-fractie alvast op dinsdagochtend bij de fractievergadering Wilders af te zetten als voorzitter. 'Zeven stemmen tegen zijn genoeg.'


Als gezicht van een nieuwrechtse partij wordt Joost Eerdmans genoemd, die met Leefbaar Rotterdam de grootste partij werd. De koers van Leefbaar Rotterdam is duidelijk anders dan die van de PVV. Eerdmans heeft ervaring in de landelijke politiek.


Een eerdere poging om, samen met Marco Pastors, een alternatief voor de LPF te beginnen, mislukte. EénNL kwam in 2006 niet in de Tweede Kamer. Ook Rita Verdonk, Peter R. de Vries en Hero Brinkman zagen pogingen om een rechtse partij te beginnen stranden. In Vlaanderen lukte het de N-VA van Bart de Wever wel met een wat gematigder geluid veel stemmen van het Vlaams Belang van Filip Dewinter weg te halen.


Ondertussen moeten we Geert Wilders niet afschrijven, waarschuwt Vossen. Zijn persoon, met zijn standpunten, dat werkt op de kiezer als een magneet.' Ongeacht de heibel in zijn partij en de mensen die hem omringen.


Vooralsnog geen cordon sanitaire rond PVV

Het PvdA-voornemen om een cordon sanitaire rond de PVV op te trekken, krijgt weinig bijval. De PvdA-Kamerleden Duco Hoogland en Roelof van Laar lieten zaterdag weten dat hun partij voortaan tegen elk voorstel van de PVV zal stemmen, ongeacht de inhoud. Voorlopig sluit alleen 50Plus zich bij die oproep aan. Wel willen alle partijen op landelijk niveau samenwerking met de PVV uitsluiten. Volgens een peiling van Maurice de Hond zondag zou de PVV 22 zetels halen, vijf minder dan een week eerder. Twintig procent van de gepeilde PVV-kiezers veroordeelde de uitspraken over Marokkanen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden