Gewoon een ambtenaar die 'geef hierrr' zei, en Translink sprong in de houding

Jaren geleden - de ov-chipkaart was nog nieuw - vroegen reizigers met abonnementen indringend: waarom zouden we bij elke reis moeten in- en uitchecken? Voor de betaling was het niet nodig, die was immers al geschied, en zo moeilijk was het nou ook weer niet voor een conducteur om bij controle vast te stellen of de reiziger in kwestie illegaal in een verkeerde trein of bus zat. Studenten met een week- of weekendkaart vielen ook in de categorie van klanten die zich afvroegen waarom ze de autoriteiten aan een database vol gevoelige privéreisgegevens over hun handel en wandel zouden moeten helpen, terwijl ze allang vooruitbetaald hadden.

Studenten moeten inchecken, luidde het antwoord. Het is handig, voor jezelf, omdat, nou ja gewoon. En het is reuze goed voor de dienstverlening. Dankzij heel veel data van heel veel reizigers kan de NS nóg leuker worden, nóg klantvriendelijker, nóg beter weten op welke trajecten langere, kortere of minder treinen nodig waren.

Resultaat: de data hebben ze vermoedelijk achterstevoren uitgelezen, want meetbaar leuker is het er niet op geworden in het openbaar vervoer. En de gegevens van studenten-ov-jaarkaarten zijn pardoes meegegeven aan de eerste de beste ambtenaar op studiebeursfraudejacht, zo viel te lezen in de Volkskrant.

Op de site van Translink, het bedrijf achter de ov-chipkaart, staat een ontroerende privacyverklaring: 'Gegevens zijn bij ons in goede handen. Wij koppelen alleen persoonsgegevens aan kaartgegevens om service te verlenen aan reizigers.' Alleen 'bij een stafvordering van Justitie' breekt Translink met de afspraak: 'Wij leveren dan alleen informatie in geval van een formele vordering en alleen als die vordering voldoet aan de regels van de wet.'

Toen Duo, de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Onderwijs, aanklopte met het verzoek de reisgegevens door te spelen van studenten van wie het vermoeden bestaat dat ze nog thuis wonen terwijl ze een studiebeurs voor uitwonenden ontvangen (een rap uitstervende soort overigens), vergat Translink glad het eigen privacy-handvest na te lezen. Niks 'strafvordering van Justitie'. Gewoon een ambtenaar die 'geef hierrr' zei, en Translink sprong in de houding. 377 studenten zijn in de afgelopen twee jaar op deze wijze nader onderzocht.

Translink verdedigt zich met een tekst die neerkomt op: het moest van Duo, ze dreigden met allerlei wetsartikelen en onze juristen dachten dat het wel zou kloppen.

Toen een op fraude betrapte student naar de rechter stapte, zette deze evenwel een streep door de opsporingsmethode, onder verwijzing naar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer staat voorop, óók bij vermoedelijke fraudeurs.

Het wachten is op pretcommentatoren en een Kamerlid van de VVD die gaan jammeren dat het godgeklaagd is dat je tegenwoordig niet eens meer fraudeurs kunt opsporen door die vermaledijde mensenrechten, maar ik ben blij met een rechter die ons beschermt tegen een overijverig snuffelende overheid. Je hoort tegenwoordig veel over allerhande gevaren die ons zouden bedreigen - cultuurmarxisten die langs ingewikkelde weg de mensen lopen te indoctrineren waardoor de vrouwtjes en de allochtoontjes veel te veel praatjes hebben gekregen - maar ik denk dat er andere risico's zijn. Zoals een databeheerder die vroom heeft beloofd dat onze privacy op de eerste plek komt, en die vervolgens acuut slappe knieën krijgt wanneer de overheid op discutabele gronden een berg privégegevens vordert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.