Gewoon dóen

De financiering van hun film Rabat was nog lang niet rond toen ze al aan het draaien waren. 'Filmmakers denken steeds vaker: Fuck it, ik doe het gewoon.'

'Kijk om je heen. Ons land is niet meer aan het veranderen, het ís al veranderd. Er is een nieuwe maatschappij ontstaan. Al heeft die volgens ons zijn weergave in de Nederlandse film nog niet gevonden.'


Op het kantoor van Habbekrats, aan de Amstel in Amsterdam, zet Jim Taihuttu (29) nog een kop koffie. Zijn ogen houdt hij verborgen achter een zonnebril. Tot diep in de nacht draaide hij gisteren als 'Jim Aasgier' platen op een feestje.


Samen met Victor Ponten (30) is Taihuttu oprichter van Habbekrats; in 2004 begonnen als een houtje-touwtjereclamebureau, maar inmiddels uitgegroeid tot een multimediaal bedrijf. Als je de creatieve sector als web voorstelt, dan maakt Habbekrats talloze verbindingen.


Zojuist las Ponten een tweet voorover de Utrechtse PVV. De partij stelt vragen over de sponsoring van een openluchtfestival waar de film Rabat aankomende vrijdag is te zien. Waarom Fitna niet?, vraagt de PVV zich af.


Ja, dat schudt de boel wel even wakker. Rabat is het speelfilmdebuut van Taihuttu en Ponten, over twee Marokkanen en een Tunesiër die een oude taxi van Amsterdam naar Rabat moeten brengen. Maar eigenlijk gaat de film 'gewoon' over de vriendschap tussen drie jongens met drie Nederlandse paspoorten. In tegenstelling tot de zogenaamde multicultikomedies van de laatste jaren, speelt Rabat niet met (Marokkaanse) stereotypen.


En dat werd tijd, zegt Taihuttu. 'Shouf Shouf Habibi! was een doorbraak, maar sindsdien zat er geen ontwikkeling in die films. Je keek naar onrealistische karakters in onrealistische situaties. Als kijker voelde je nooit de noodzaak om erover na te denken.'


Anderhalf jaar beheerste Rabat het dagelijks leven bij Habbekrats. Een 'heel in zichzelf gekeerd proces', volgens Victor Ponten. 'Maar iedereen die eraan heeft meegedaan, heeft een volgende stap in zijn carrière gezet.'


Zijn broer Julius (32) wierp zich de afgelopen drie jaar op als Habbekrats' belangrijkste producent, en is inmiddels mede-eigenaar.


'Het idee was niet: we maken wel even een filmpje', zegt hij. 'Als we een film zouden maken moest ie ook de bioscoop in. Met veel publiek. Die ambitie hadden we al toen we elkaar een jaar of acht geleden leerden kennen. Samen maakten we filmpjes, los van welke opleiding dan ook. Het was oefenen, oefenen, oefenen. Dat werd steeds toffer, en op een gegeven moment zet je de volgende stap.'


Dat moment kwam vorig jaar februari. In augustus maken we die film, zeiden ze tegen elkaar. Julius: 'Er was toen sowieso te weinig tijd om die hele financieringsroute af te gaan - Filmfonds dit, omroepen dat. We hebben het wel geprobeerd, maar we gingen te snel. Op zo'n moment kun je zeggen: we zoeken eerst het geld, dan gaan we draaien. Maar wij zeiden: we gaan dán draaien, het geld komt later wel.'


Habbekrats zit op een plaats 'waar iedereen oprecht bezig is met datgene wat hij doet', zegt Taihuttu. 'Als je dat gevoel hebt, naar die code leeft, dan is er altijd plek.'


'We maakten ooit een groepsfoto waarop Jerry en Ruben van rapgroep The Partysquad naast filmmaker David Lammers staan', zegt Victor. 'En op het wrapfeestje van onze kortfilm Caresse waren Extince én Pierre Bokma aanwezig. Dat is een beetje de wereld waarin wij ons begeven; een toffe mix.'


De ene keer maken ze een boek, de volgende keer een trailer voor een toneelstuk. Rebels zijn ze daarbij niet, ook al werden ze ooit 'onwerkbaar' genoemd. Liever zien ze zichzelf als jongens die duidelijk weten wat ze willen. Taihuttu: 'Als je denkt dat wij als een soort marionetten je ding gaan uitvoeren, zit je bij ons verkeerd. Maar als je iets samen met ons wilt doen, kan het alles zijn.'


Victor: 'Maar dan ook écht alles. Voor een kunstproject van woningcorporatie Ymere wilden wij grote neonletters op een gebouw in een woonwijk zetten. Dat geeft wel aan hoe breed het gaat.'


Taihuttu herinnert zich hoeveel indruk het Amsterdamse reclamebureau KesselsKramer destijds maakte. 'Ook zij waren toen bezig met veel dingen. Een korte film, documentaires, boeken, commerciële opdrachten, maar ze waren vooral bezig met zichzelf zijn. Dat pasten ze toe op de betreffende opdracht.' Hij wijst om zich heen. Rabat-poster voor het raam. Afbeeldingen van Habbekrats' Parool-campagne aan de muur. 'Dat gebeurt hier nu eigenlijk ook.'


Het heeft de filmmakers binnen Habbekrats vindingrijk gemaakt. Julius: 'Als je binnen het Filmfonds of via andere subsidies een film wilt financieren, duurt het gewoon te lang.' Bao Xia Fei, co-producer en jeugdvriend van Marwan en Achmend, investeerde uit blind vertrouwen een eerste bedrag. Platenlabel Top Notch, uitgeverij Lebowski en distributeur BFD haakten op tijd aan als investeerders. 'Ze zijn in de filmwereld geen traditionele producenten', zegt Taihuttu. 'Hun ervaring ligt meer bij originele marketing - dat heeft de film in deze tijd hard nodig.'


Zelf maakten ze ook gretig gebruik van hun marketingachtergrond. Victor: 'Ik ben dan niet letterlijk opgegroeid met Jurassic Park, maar ik denk wel na over hoe een film groter moet zijn dan wat je op het doek ziet.' Dat betekent niet dat er straks Rabat-broodtrommels in de schappen liggen. Wel verschijnt er een Rabat-roman, -fotoboek, -expositie, -videoclip en -muziekproject.


Vodafone, waarmee Habbekrats werkt aan 'een groot marketingproject', sponsorde daarnaast het belverkeer op de filmset. 'Dat was al bijna 10 procent van het budget', zegt Victor. En daar bleef het niet bij. De telecomaanbieder was zo enthousiast over het eindresultaat dat in veel telefoonwinkels inmiddels Rabat-prepaidpaketten liggen. Ook is er een onlinegame waarin je per taxi naar Rabat moet racen. Victor: 'Supervet om te doen - je bent op een heel andere manier met je film bezig.'


Van het totale budget, drie ton, was op het moment van draaien slechts de helft binnen. Geen probleem voor de crew, overigens. Een maand werkten 25 man aan één stuk door. 'De hele trip was van zelf al heel bijzonder - midden in de zomer op reis naar Marokko. Iedereen wilde het graag doen.'


Alles voor het ultieme visitekaartje van Habbekrats. Dat maakt de komende dagen extra spannend. 'We hebben voor de korte termijn een aantal leningen afgesloten, maar daar hangt ons voortbestaan niet van af. Het gaat om de lange termijn; we willen laten zien dat we op onze eigen manier films maken, en dat die een publiek bereiken. Dat is hopelijk de echte winst van Rabat.'


Taihuttu: 'Ik hoop dat we aan de frontlinie staan van een nieuwe generatie. Niet dat iedereen films als Rabat moet maken, maar het zou tof zijn, sterker nog, het gebeurt al, dat andere filmmakers denken: ja, fuck it, ik doe het gewoon. Dit is mijn tijd.'


Niet voor niets roemen ze hun vrienden 'Steffen en Flip', Steffen Haars en Flip van der Kuil, die met New Kids het heft ook volledig in eigen hand hielden. Taihuttu: 'Het is tof om te zien hoe zij vijf, zes jaar met een project bezig zijn dat door iedereen wordt uitgekotst, en dan zo te...'


Victor: '...zegevieren. Verníetigend.'


Taihuttu: 'Ze laten zien: iedereen die hier de afgelopen vijf jaar íets over gezegd heeft, weet níets. Er zijn een miljoen mensen naar die film gegaan. Dat is het moment waarop je denkt: Reinout Oerlemans is een waar genie. Je kunt van hem vinden wat je vindt, maar hij legde wel zijn ballen op tafel. En dan ook nog tegen die jongens zeggen: doe wat je wilt. Dat is in de Nederlandse filmwereld ongekend. Iedereen wil altijd iets vinden, iets denken, er iets mee te maken hebben.' Spottend: 'Het wordt er niet beter van, denk ik.'


'Geef dat miljoen maar aan ons, wij maken wel een film. Maar verwacht niet dat we dan ineens wel naar je gaan luisteren. Of is dat stom gezegd?' Victor: 'Nee, helemaal niet. Dat is precies zoals het is.'


Inspiratie

Bij Habbekrats strooien ze niet met de minste namen als het om inspiratie gaat. Y Tu Mamá También, La Haine, Amores Perros. 'Maar ook grotere Hollywoodfilms', zegt oprichter Victor Ponten. 'Ik herkende heel veel in de 'making of' van Lost in Translation. Met Scarlett Johansson en een 60mm camera door Tokio rennen om sfeershots te maken. Toen dacht ik: wow, op dat niveau werken mensen ook op zo'n soort manier. Dat was een soort openbaring.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.