Gewonden door inslag meteoriet

Vlak bij de Russische stad Tsjeljabinsk, 1.500 kilometer ten oosten van Moskou, is vrijdag een meteoriet ingeslagen. Honderden mensen raakten gewond door rondvliegend glas, toen het gevaarte met een daverende knal in de lucht explodeerde.

AMSTERDAM - Op weg naar hun werk zagen inwoners van de stad een extreem heldere vuurbal die een indrukwekkend rookspoor achterliet en halverwege de tocht door de dampkring leek te exploderen. Een oorverdovende knal, vergelijkbaar met de dreun van een straaljager die door de geluidsbarrière gaat, sloeg talloze ruiten aan diggelen. Ook stortte volgens berichten een deel van een plaatselijke zinkfabriek in. Bijna duizend mensen liepen snijwonden op.


De meteorietinslag vond plaats zestien uur voordat een 50 meter grote ruimtekei 'rakelings' langs de aarde zou scheren. Een verband tussen beide voorvallen is uitgesloten, zeggen experts.


Het Russische leger meldde in de loop van de dag drie brokstukken te hebben geborgen. In een meer in de omgeving werd een gat van 6 meter in het ijs gevonden. Op internet boden particulieren al snel brokken steen aan die van de inslag afkomstig zouden zijn.


Ruim honderd jaar geleden, in juni 1908, explodeerde boven Siberië ook een kosmisch brokstuk. Een stuk naaldwoud ter grootte van de Randstad werd toen met de grond gelijkgemaakt. De meteoriet van vrijdagochtend (09.20 uur plaatselijke tijd) was echter veel kleiner: naar schatting hooguit een paar meter in middellijn en ergens tussen de 10 en 50 ton zwaar. Mogelijk was hij vrij poreus en is hij tijdens de val in stukken uiteengevallen. Vermoedelijk zijn honderden relatief kleine meteorieten op aarde neergeregend.


Volgens meteoor- en satellietexpert Marco Langbroek ging het boven Tsjeljabinsk zeker niet om een neerstortende satelliet of een ander stuk ruimteschroot. Daarvoor was de vuurbal te snel en te helder.


Het projectiel vloog ruwweg van noordoost naar zuidwest, aldus de Russische komeetdeskundige Leonid Elenin. Daaruit blijkt dat de meteoriet niets te maken heeft met de kleine planetoïde 2012 DA14 die vrijdagavond om 20.25 uur Nederlandse tijd op een kleine 28.000 kilometer afstand langs de aarde scheerde: die bewoog van zuid naar noord.


De grote vraag is natuurlijk waarom sterrenkundigen 2012 DA14 wel hebben zien aankomen en de Russische ruimtekei niet. Deels komt dat natuurlijk doordat de Tsjeljabinsk-meteoriet veel kleiner was. Toch is dat niet het hele verhaal, want in het najaar van 2008 werd een brokstuk van hooguit 5 meter groot (2008 TC3 geheten) wel ontdekt vlak voordat het boven Soedan de dampkring binnendrong.


Veel belangrijker is dan ook dat sterrenkundigen gewoon niet continu de hele hemel in de gaten kunnen houden. Er zijn maar een paar observatoria die actief jacht maken op kleine planetoïden, dus er glipt heel wat door de mazen van het net. De allerkleinste objecten kun je bovendien pas zien als ze zich in de directe omgeving van de aarde bevinden. 2012 DA14 werd een jaar geleden ontdekt toen hij ook min of meer in de buurt was.


Rond 2020 moet daar allemaal verandering in komen. Dan wordt in Chili de Amerikaanse Large Synoptic Survey Telescope (LSST) in gebruik genomen. Die scant drie keer per week de hele zichtbare hemel af en is gevoelig genoeg om de meeste brokstukken in de omgeving van de aarde op tijd op te sporen.


Wat overigens niet wil zeggen dat inslagen zoals vrijdagochtend in Tsjeljabinsk dan te voorkomen zijn. Als je zo'n projectiel twee of drie dagen voor de inslag ontdekt, kun je er niets meer tegen beginnen - net zo min als je een aardbeving, een vulkaanuitbarsting of een andere grote natuurramp kunt voorkomen of afwenden.


Rondvliegend glas van ruiten die door de daverende knal sprongen, verwondde vrijdag honderden inwoners van de Russische stad Tsjeljabinsk.


Eerdere inslagen

30 juni 1908: een brokstuk van een komeet met een middellijn van van ongeveer 30 meter explodeert boven de rivier de Toengoeska in Siberië; 2.000 vierkante kilometer naaldwoud wordt verwoest.


12 februari 1947: inslag van een grote ijzermeteoriet in het Sichote-Alingebergte, Rusland; veel meteorieten gevonden.


18 januari 2000: inslag van een circa 4 meter groot object in Tagish Lake, Canada; veel meteorieten gevonden.


25 september 2002: explosie van een komeetachtig object in de dampkring boven de rivier de Vitim, Rusland; verwoesting op de grond (geen krater).


15 september 2007: een inslag nabij hetTiticacameer, Peru; vormt een krater van 13 meter.


7 oktober 2008 de kleine planetoïde 2008 TC3 (ca 3 tot 5 meter) komt boven Soedan in de dampkring terecht; veel meteorieten gevonden.


tot 50 ton was naar schatting het gewicht van de meteoriet die vrijdag insloeg. De middellijn was hooguit een paar meter.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden