Gewonde patiënten willen terug naar het front: 'soldaten zijn heel romantisch'

Het front in Oost-Oekraïne is vastgelopen. Maar nog altijd vechten Oekraïense burgers tegen de pro-Russische separatisten.

Alexey Kuprienko, 37. Commandant van de anti-sluipschuttersgroep. Zijn ammunitie werd geraakt en vier patronen ontploften. Beschadigde heup, bekken en buikholte. Mechnikova ziekenhuis. Dnipro, Oekraïne Beeld Oleksandr Techynskyi
Alexey Kuprienko, 37. Commandant van de anti-sluipschuttersgroep. Zijn ammunitie werd geraakt en vier patronen ontploften. Beschadigde heup, bekken en buikholte. Mechnikova ziekenhuis. Dnipro, OekraïneBeeld Oleksandr Techynskyi

Daar liggen ze dan op de afdeling traumatologie, een oud-volksdanser, een oud-bouwvakker en een oud-politieagent. De volksdanser met granaatscherven in het hoofd, de bouwvakker met een kogel in de buik, de agent met een ontploft dijbeen. In de afgelopen dagen zijn ze als soldaten neergeknald in Oost-Oekraïne, maar wat dachten ze daar te bereiken?

De vraag geldt voor de tientallen dode en gewonde militairen die nog iedere week uit het oosten worden weggesleept: opgeofferd voor wat?

De oorlog om grondgebied is voorbij. Er zit al twee jaar nauwelijks beweging in de frontlijn tussen de pro-Russische separatisten en het Oekraïense leger. Het buitenland roept beide legers in de akkoorden van Minsk op om de wapens neer te leggen. En toch blijven die elkaar beschieten met mortieren, kalasjnikovs en, zo nu en dan, met raketsystemen en tanks.

De gewonden met een Oekraïens vlaggetje op het uniform belanden op de operatietafel van Aleksej Goregljad, 35 jaar. Hij is chirurg op de afdeling traumatologie van het Metsjnikov Ziekenhuis in Dnipro, op 200 kilometer het dichtstbijzijnde ziekenhuis voor mensen met oorlogslood in hun lijf. Zo'n 2.500 soldaten zijn hier binnengetild sinds 2014, en ze blijven maar komen.

'Telkens als ik op het nieuws hoor over gewonden, worden er even later een paar binnengedragen', zegt Goregljad. De jonge chirurg hangt met wat verpleegkundigen op de bank van zijn knusse kantoortje. De koffiekan gaat rond, het gaat over de schoonheid van Georgische vrouwen. 'Ze worden pas echt mooi als ze in Oekraïne gaan wonen.'

De sfeer achter de deur is anders. Onder de bedden van de patiënten staan legerlaarzen, aan de kapstokken hangen camouflage-uniformen. Op nachtkastjes zijn vlaggetjes geplant van Oekraïne en van extreem-rechtse vrijwilligersbataljons. Via oude smartphones staan de gewonden in contact met het front. 'Ze willen bijna allemaal terug naar de oorlog', zegt Goregljad. 'Ze denken dat ze de slag binnenkort gaan winnen. Soldaten zijn heel romantisch.'

Vladimir Shevrin, 44. Verwond door een 120mm mortiergranaat. Verwondingen in de rechterarm, buik en gezicht. Zijn tatoeage betekent 'van de luchtmacht'. Mechnikova ziekenhuis. Dnipro, Oekraïne Beeld Oleksandr Techynskyi
Vladimir Shevrin, 44. Verwond door een 120mm mortiergranaat. Verwondingen in de rechterarm, buik en gezicht. Zijn tatoeage betekent 'van de luchtmacht'. Mechnikova ziekenhuis. Dnipro, OekraïneBeeld Oleksandr Techynskyi

Vechtlust

Tijd voor zijn rondje over de afdeling. Aan het eind van de gang slaan de deuren open: het bruine ambulancebusje - gebouwd in het vijandige Rusland - weer. Bij de reanimatiekamer voelt Goregljad zich altijd vreemd. 'Zo veel mensen zijn hier overleden. Hun zielen hebben hier nog even rondgezweefd.' Het dodental van 'Oost-Oekraïne' is de 10 duizend gepasseerd.

In aanstaande victorie gelooft Goregljad niet. 'Deze oorlog gaat jaren duren, decennia.' Kijk maar naar andere separatistenregio's in de voormalige Sovjet-Unie, zegt hij. Allemaal worden ze overeind gehouden door militaire steun uit Moskou. Dus ja, die versla je niet. En de vechtlust van de soldaten op zijn afdeling dan? 'Oorlog is een drug voor ze', zucht Goregljad. 'De meesten hebben hun draai in het leven nooit gevonden. Ze willen nog steeds helden worden.'

Het is de onderklasse die zich in het oosten ingegraven heeft. Nu zijn zij de strijders die het moederland heroveren op de Russen. Althans, zo klinkt het onder de soldaten zelf.

Alexey Goreglyad, traumatoloog. Mechnikova ziekenhuis. Dnipro, Oekraïne Beeld Oleksandr Techynskyi
Alexey Goreglyad, traumatoloog. Mechnikova ziekenhuis. Dnipro, OekraïneBeeld Oleksandr Techynskyi

Buiten het front ligt het soms anders. Vraag het aan de soldaten die terugkeerden naar huis. 'Alcohol, drugs. Ik ken jongens die helemaal kapotgingen toen ze thuiskwamen', zegt Goregljad. Want ja, wie begrijpt daar nou wat er in de Donbass gebeurt? En wie wil het nog begrijpen? Goregljad: 'We hebben in dit land te weinig psychische hulp voor soldaten.'

Wie kan, keert dus terug, soms ook voor het geld. Een maandsalaris aan het front is snel 12,5 duizend grivna (440 euro). Ter vergelijking: chirurgen verdienen in Oekraïne zo'n 200 euro. Zij komen rond van fooien die patiënten achterlaten. Zo zeg je 'dank u wel' tegen een dokter in Oekraïne.

Het heeft Goregljad gekrast, al dat soldatenvlees. Hij pakt zijn mobieltje met de foto's van de afgelopen drie jaar: geamputeerde soldatenbenen, selfie met verpleegkundige in de nachtdienst, soldatengezicht zonder ogen, dochter Polina vlak na de geboorte, opengebarste rechterarm van de volkszanger, en dan, ja, het park waar hij 's ochtends doorwandelt op weg naar de operatietafel. 'Ik wil deze oorlog niet, ik ben deze oorlog beu. Bomen in bloei, het begin van leven, dat wil ik zien.'

Maxim Chernyshev, 27. Buikwond door een sluipschutter terwijl hij de vijand bespiedde. Mechnikova ziekenhuis. Dnipro, Oekraïne Beeld Oleksandr Techynskyi
Maxim Chernyshev, 27. Buikwond door een sluipschutter terwijl hij de vijand bespiedde. Mechnikova ziekenhuis. Dnipro, OekraïneBeeld Oleksandr Techynskyi

'Wij moeten Poetin tegenhouden'

Oleksej Koepriënko, 37 jaar, neergeschoten in Novotroitske

'Ik heb geen gezin. Alleen een moeder, vader en een broer. Zij zien mij als een held. Ik sta al twee jaar aan het front van de geciviliseerde wereld.

Als wij Poetin niet tegenhouden, rukt hij op naar Kiev, naar Polen en dan verder en verder.

Wij gaan het grote Rusland verslaan met onze geest. Er is geen eeuw geweest dat Oekraïne vrij was van oorlog. Wij geven nooit op.

Ik weet zeker dat mijn jongens nu al wraak nemen voor mij.

Ik was hun bevelhebber. Kapitein van een groep scherpschutters bij de veiligheidsdienst.

We lagen op de helling van een mijn terug te vuren. Ik werd twee keer geraakt. Een van de kogels blies het kogelmagazijn aan mijn dij op. Maar ik kom er bovenop, mijn gezondheid is uitstekend.

Zodra ik hersteld ben, ga ik terug naar het front. Ik blijf tot het eind. Tot de Krim en de Donbass weer terug zijn.

Ik hoop op steun van andere landen. Nu zijn het vrijwilligers die de scherpschuttergeweren en kogels betalen voor mijn groep.

Onze staat is nog jong, die kan dat niet betalen. We moeten met zijn allen de geciviliseerde wereld verdedigen.'

'Er staat een prijs op mijn hoofd'

Volodimir Sjevrin, 43 jaar, Neergeschoten in Marjinka

'Ik ben een danser. Voor de oorlog trad ik op bij volksdansfestivals, we gingen heel Europa door. Ik was goed in Oekraïense krijgsdansen.

Sinds 2014 heb ik maar drie keer gedanst. Aan het front is weinig tijd. We moeten de Donbass reinigen van binnenlandse en buitenlandse vijanden.

Bij de inlichtingendiensten zeggen ze dat er 50 duizend dollar op mijn hoofd staat. Ik gaf de coördinaten door voor zware artillerie, tot aan het Oeragan-systeem met raketten van 220 millimeter. Ja, verboden. Maar de akkoorden van Minsk doen er binnenkort toch niet meer toe. Rusland implodeert. Dat weet ik, want ik lees alles over Rusland. Binnen een jaar klaren we de klus.

Hoe ze mij te pakken kregen? Ik had me goed verstopt, zoals altijd. Maar hun mortieren stonden gericht op mijn omgeving. Het bot in mijn arm is verbrijzeld, ik ben geopereerd aan buik, oog, arm. De granaatscherven in mijn hoofd blijven voorgoed. Vechten en dansen kan ik niet meer. Ik ga psychische hulp geven aan soldaten. En ik word taxichauffeur in Krementsjoek, bij mijn gezin. Mijn zoon is helaas geen strijder, zoals ik, hij heeft maar één nier. Gelukkig is hij goed met ict, ik hoop dat hij bij de inlichtingentroepen gaat.'

'De Donbass zullen we heroveren'

Maxim Tsjernisov, 26 jaar, neergeschoten in Avdiivka

'We keken hoe de separatisten zich verplaatsten. Ik droeg een verrekijker. Toen kwam de zon op. Het zonlicht weerkaatste in de glazen van de kijker. Een vijandige scherpschutter zag het. Hij raakte me in mijn buik.

Vijf jongens wilden me evacueren uit het industriegebied aan het front. Maar toen ze me optilden, kwamen de mortiergranaten omlaag. Iedereen liep wonden op door granaatscherven. Uiteindelijk hebben ze me in het veldhospitaal gekregen. Daar hebben ze me verdoofd en hierheen gebracht voor de operatie. Ik heb geluk gehad.

Ik ga zo snel mogelijk terug naar het front. Waarom? Wat is dat voor vraag? We moeten het moederland verdedigen tegen de Russen. Zij hebben ons aangevallen. Alle mortieren en kogels van de vijand zijn nog steeds Russisch.

We zullen de Donbass heroveren. Iedereen is klaar om ten aanval te trekken. En de burgers in de Donbass willen terug naar Oekraïne. Ze zijn bang voor al die gemilitariseerde rebellen op straat.

Mijn familie steunt me. Ik heb alleen een vader en een moeder in Tsjernivtsi, in West-Oekraïne, waar ik bouwvakker was. Mijn vader vocht ook mee, nu is hij 62. Zijn oorlog is voorbij, de beurt is aan mij.'

Dnipropetrovsk is te Russisch

De derde stad van Oekraïne heeft weer eens een nieuwe naam. Na vijf eerdere naamswijzigingen is 'Dnipropetrovsk' ingewisseld voor 'Dnipro'. 909 andere Oekraïense plaatsen heten plots ook anders. De regering vindt dat de oude namen de Sovjet-Unie verheerlijken. En de communistische geschiedenis, met bestuur in Moskou, staat voor verderf sinds de onmin met Rusland. Het probleem met 'Dnipropetrovsk' was de verwijzing naar bolsjewiek Grigory Petrovski. 'Dnipro' verwijst enkel nog naar de gelijknamige rivier die door de stad stroomt. Maar wie door de straten loopt, ziet overal Sovjetsporen: de reusachtige raketfabriek die Jozef Stalin liet bouwen, de pompeuze architectuur in de Werkersstraat, het stalinistische Gorki Theater. Russisch is nog altijd de voertaal in Dnipro - ook de nationalistische spandoeken ('Wij zijn Oekraïeners!') in de hoofdstraat zijn in het Russisch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden