Gewiekste zakenman gaat voor Trump waarschijnlijk deals sluiten met Poetin

Een minder reislustige kandidaat voor de post van Buitenlandse Zaken bestaat niet. Geen diplomaat, maar een gewiekste zakenman. Met de benoeming van een minister van Buitenlandse Zaken, is de kern van het kabinet-Trump rond. Zijn drie belangrijkste adviseurs had hij al.

Rex Tillerson samen met Vladimir Poetin in 2011. Beeld reuters

Rex Tillerson is Texas eigenlijk nooit echt uit geweest. Hij werd geboren op de noordelijke vlakte tussen de boortorens, studeerde in hoofdstad Austin, ging voor Exxon werken in Houston en Irving, en woont nog steeds in de buurt van zijn geboorteplaats, op een ranch waar hij met zijn vrouw, een voormalig rodeorijdster en bestuurslid van het National Cowgirl Museum, als hobby paarden fokt en een van de leidende figuren is in de barrel-racing gemeenschap, paardenrennen rond tonnen in een zandbak.

Nu is hij Trumps minister van Buitenlandse Zaken, de belangrijkste diplomatieke post in het kabinet.

Ervaring

Trump heeft vaak geroepen dat hij 'het moeras van Washington' zou leegpompen en voegt met deze keuze opnieuw de daad bij het woord. Tillerson heeft geen enkele politieke of diplomatieke ervaring, maar is in de ogen van Trump een betere keuze dan eerdere kanshebbers als Mitt Romney of Rudy Giuliani. Giuliani deed vrijdag een poging de eer aan zichzelf te houden door zich terug te trekken. 'Dit gaat niet om mij, dit gaat om wat goed is voor het land.'

Is Tillerson goed voor het land? Hij is de baas van oliemaatschappij ExxonMobil, een van de grootste bedrijven ter wereld uit de oude economie, waar hij al veertig jaar werkt. Hij is een Eagle Scout, een gewaardeerd padvinder (zoals ook twee andere leden uit Trumps kabinet), en beloont zijn werknemers zoals ook padvinders worden beloond, met onderscheidingen die ze kunnen verzamelen. Vaak werken werknemers van oliemaatschappijen als expats op posten in het buitenland - maar Tillerson, die onder meer verantwoordelijk was voor operaties in Jemen en Rusland, deed dat gewoon vanuit zijn Texaanse thuisbasis. Een minder kosmopolitische topdiplomaat is lastig te vinden.

Toch betekent zijn honkvaste loopbaan bij een bedrijf uit de private sector niet dat hij ongeschikt hoeft te zijn voor een functie als publieke globetrotter. Hij heeft ervaring als oliemannetje en dealmaker. Tillerson (lievelingsboek: de libertarische bijbel Atlas Shrugged van Ayn Rand) heeft een wereldomspannend netwerk van contacten met leiders uit grote en kleine landen - overal waar ExxonMobil zit, legt Tillerson een lijntje naar de lokale leider.

Trumps kabinet: mannen, miljonairs en militairen

Donald Trump is voortvarend begonnen. Geen aankomende Amerikaanse president heeft zijn kandidaat-kabinet zo snel gevuld als de man die voor het oog van de tv-kijkende natie al jaren functioneringsgesprekken voert. Met de waarschijnlijke benoeming van ExxonMobil-topman Rex Tillerson als minister van Buitenlandse Zaken zijn de keuzes voor de belangrijkste posten gemaakt. Het toont aan dat Trump, geholpen door zijn entourage, beter weet wat hij wil dan vaak wordt onderkend. (+)

Poetin

Het meest in het oog springt zijn relatie met Vladimir Poetin. 'Tillerson heeft enorme deals gedaan in Rusland', zei Trump zondag tegen Fox News. 'Hij kent veel van de spelers, en hij kent ze goed.'

Tillerson zat in 2011 in Sotsji met Poetin aan tafel om een deal te bezegelen met het Russische staatsoliebedrijf Rosneft. De bedrijven zouden gaan boren in de Karazee, een stuk van de Noordelijke IJszee ten oosten van Nova Zembla, waar nog grote hoeveelheden olie en gas te halen zouden zijn. De totale investeringen zouden 500 miljard dollar gaan bedragen. Met de overeenkomst leek ExxonMobil, de grootste afstammeling van Rockefellers machtige Standard Oil, weer decennia vooruit te kunnen.

Maar dat was buiten de waard gerekend. Rusland bezette de Krim en viel Oekraïne binnen. De sancties die daarna door Europa en de Verenigde Staten werden uitgevaardigd troffen ook de samenwerking tussen ExxonMobil en Rosneft. Het Amerikaanse bedrijf meldde dat dat een miljard dollar had gekost.

Nu wil Tillerson de sancties graag opheffen, zo zei hij, en in de positie van minister van Buitenlandse Zaken zou hij dat kunnen doen.

Vernederende onteigening

Tillerson kreeg in 2013 een hoge onderscheiding van Poetin. Ze kennen elkaar al sinds 1999, toen de Texaan een groot project leidde op het Siberische eiland Sakhalin, waar ook Shell actief is. Shell moest daar een vernederende onteigening ondergaan, terwijl Exxon niet werd getroffen door de wraak van Poetin. Toch kent Tillerson ook de harde kant van Poetin: toen hij in 2003 bijna rond was met het Joekos van Mikhail Chodorkovski, werd die in de cel gegooid en kreeg Exxon het lid op de neus.

De Republikeinse senatoren als John McCain, Lindsay Graham en Marco Rubio kondigden alvast felle hoorzittingen aan. 'Dat je een vriend van Vladimir bent, is geen kwaliteit die ik waardeer in een minister van Buitenlandse Zaken', twitterde Rubio zondag.


Ben Carson

Huisvesting

De 65-jarige Ben Carson is een zwarte neurochirurg die nationale bekendheid verwierf door een boek en een film over zijn leven - mooi verhaal, hij begon straatarm. Hij is ook bekend om bizarre uitspraken en is fel tegen abortus en het homohuwelijk. In de race om de Republikeinse nominatie legde hij het af tegen Trump. Die geeft hem expres huisvestingsbeleid. Want Carson vindt dat de federale overheid op dat vlak geen rol heeft.

Ben Carson Beeld reuters

Tom Price

Gezondheidszorg

Tom Price is een 62-jarige ex-orthopeed en afgevaardigde voor de staat Georgia die bekend staat om zijn snoeiharde kritiek op de voornaamste binnenlandse hervorming van Obama, Obamacare. Hij gaat daar op het ministerie van Gezondheidszorg het mes in zetten. Wel moet hij rekening houden met de wensen van Trump, die enkele elementen van Obama's omstreden wetgeving wil behouden.

Tom Price Beeld epa

Betsy DeVos

Onderwijs

Betsy DeVos (58), afkomstig uit een rijke familie van Nederlandse afkomst, noemde Trump dit voorjaar nog een 'indringer' in de Republikeinse partij - haar familie behoort tot de grotere donoren. Niettemin accepteerde zij de post van minister van Onderwijs. Om meer ruimte te kunnen geven aan initiatieven buiten het openbare onderwijs om.

Betsy DeVos. Beeld epa

James Mattis

Defensie

Op 66-jarige leeftijd krijgt 'Mad Dog' James Mattis een herkansing. Drie jaar geleden werd hij door Obama aan de kant geschoven als hoogste militair van U.S. Central Command. Nu dringt hij tot de regering door. Hij gelooft in de NAVO en staat bekend als kritischer dan Trump tegenover de Russische president Poetin.

James Mattis. Beeld getty

Jeff Sessions

Justitie

Een reeks incidenten waarin de 69-jarige Sessions van racisme werd beschuldigd, weerhield Trump er niet van hem tot zijn minister van Justitie te benoemen. Ook zijn begrip voor de Ku Klux Klan vormde geen probleem. Harder in de strijd tegen drugs en criminaliteit, dat is zijn missie - Obama was te slap.

Jeff Sessions. Beeld ap

Steve Mnuchin

Financiën


Financieel onafhankelijk werd de 53-jarige Mnuchin in zeventien jaar bij Goldman Sachs. Geldt als een Wall Street-insider. Na de kredietcrisis kocht hij een bank, OneWest, die berucht werd, want keihard tegenover huizenbezitters met te grote schulden. Achter de schermen betrokken bij de opstelling van Trumps economisch beleid.

Andy Puzder

Werkgelegenheid


Werkgelegenheid komt in handen van een man die multimiljonair werd dankzij de verkoop van hamburgers. De 66-jarige Andy Puzder, een vriend van Trump, staat bekend om zijn afkeer van regelgeving. Is ook tegenstander van een hoger minimumloon. Vakbonden en Democraten vrezen een ramp voor laag betaalde werknemers.

Andy Puzder. Beeld epa

Wilbur Ross

Handel


Handel komt in handen van een miljardair: Wilbur Ross, toch alweer 79 jaar. Ooit behoedde hij Trump, in de problemen met zijn casino's, voor een faillissement. Nu wordt hij beloond met een ministerschap. Veel heronderhandelingen liggen voor Ross in het verschiet. Zijn president is erg ontevreden over bestaande handelsverdragen.

Wilbur Ross. Beeld afp

John Kelly

Binnenlandse Veiligheid

De Binnenlandse Veiligheid, waaronder het tegengaan van illegale immigratie, komt in de handen van deze 66-jarige generaal. Met smokkel van mensen en drugs naar de VS was hij al druk, want commandant van Southcom, het legeronderdeel dat over Midden-en Zuid-Amerika gaat. Hij botste met Obama, een pre in de ogen van Trump.

John Kelly. Beeld epa

Stephen Bannon

Chefstrateeg


De 62-jarige oud-hoofdredacteur van de conservatieve site Breitbart staat bekend als een oproerkraaier. Krijgt dezelfde status als Priebus en wordt een voornaam adviseur van Trump. In augustus trok hij diens campagne vlot. Was eerder marinier en werkte voor Goldman Sachs. Wist Breitbart op te stuwen tot belangrijkste spreekbuis van de uiterst rechtse 'alt-right'-beweging.

Stephen Bannon. Beeld reuters

Michael Flynn

Nationale veiligheidsadviseur


De 57-jarige gepensioneerde generaal Mike Flynn geldt als een van de eerste vertrouwelingen van Trump. Hij heeft de reputatie keihard te zijn. Ruime ervaring als militair strateeg. Van 2012 tot 2014 was hij directeur van de militaire inlichtingendienst. Flynn zou Trump standpunten over IS en Iran hebben ingefluisterd. Was ooit Democraat.

Michael Flynn. Beeld ap

Reince Priebus

Stafchef

De 44-jarige stafchef van het Witte Huis vormde dit jaar het bruggenhoofd tussen Trump en de Republikeinse Partij. Die rol zal hij blijven vervullen. Staat bekend als geestverwant van Paul Ryan, de fractievoorzitter in het Huis van Afgevaardigden. Die stond heel lang kritisch tegenover Trump. Zal ook de strijd moeten aangaan met Stephen Bannon om invloed.

Reince Priebus. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.