Gewichtloosheid

Op 4 oktober 1957 werd Spoetnik 1 gelanceerd; tot zondag is het nog World Space Week. Twursus, de wetenschappelijke bijspijkercursus in maximaal 15 tweets, gaat deze week over gewichtloosheid. Volg @govertschilling

1 gewicht is iets anders dan massa. massa is maat voor hoeveelheid materie. op de maan of in de ruimte heb je dezelfde massa als op aarde.


2 elk voorwerp met massa heeft (en voelt) zwaartekracht: massa's, hoe klein ook, trekken elkaar aan. hoe meer massa hoe meer zwaartekracht.


3 zwaartekracht van aarde trekt aan voorwerp, dat daardoor kracht uitoefent op aardoppervlak. die kracht is het gewicht van het voorwerp.


4 de maan heeft minder zwaartekracht dan de aarde (want minder massa). daardoor is je gewicht op de maan lager, ook al is je massa gelijk.


5 gewichtloosheid ervaar je als je géén kracht uitoefent op ondergrond, bv in vrije val. is dus iets anders dan afwezigheid zwaartekracht!


6 ruimteschip in baan om aarde is constant in vrije val (door hoge horizontale baansnelheid valt het 'over de horizon van de aarde heen').


7 astronaut aan boord 'valt mee'; oefent geen kracht uit op ondergrond, en is dus gewichtloos. voelt als zweven: geen idee van onder/boven.


8 gevolg: evenwichtsorgaan werkt niet goed. leidt tot (vaak tijdelijke) ruimteziekte: duizelig, misselijk. treft 50% van alle astronauten.


9 lichaam wordt veel minder belast, waardoor spieren verslappen en botten brozer worden. remedie: aan boord vaak en lang op de hometrainer.


10 rode, opgeblazen hoofd van astronaut komt doordat het lichaam gewend is om bloed (tegen zwaartekracht in) krachtig naar hoofd te pompen.


11 100% gewichtloosheid is er in de praktijk nooit. er blijven allerlei minieme krachten in het spel. vandaar de term 'microzwaartekracht'.


12 vb: 'bovenzijde' van een ruimteschip voelt íets geringere zwaartekracht van aarde en íets grotere centrifugaalkracht dan 'onderzijde'.


13 andere krachten: wrijving met bovenlagen atmosfeer, trillingen van apparatuur, bewegingen van astronauten, zwaartekracht melkwegstelsel.


14 ivm gezondheid van astronauten is het verstandig om op langere ruimtevluchten, bv naar mars, 'kunstmatige zwaartekracht' op te wekken.


15 mogelijk idee: in roterend ruimteschip wordt astronaut tegen buitenwand geduwd, zodat hij toch kracht uitoefent en dus gewicht ervaart.


Twursus is elke vrijdag om 17.00 uur live op twitter en vk.nl


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden