Geweldsketen in vliegende vaart

Vertrouwd verhaal wordt verteld met knallende piano-aanslagen en angstaanjagende belichting.

Theater


Van Shakespeare door Toneelhuis, muziek Dominique Pauwels, regie Guy Cassiers. Bourlaschouwburg, Antwerpen, 26/9.


Nog: 23/24/10 in Amsterdam, 13/11 in Rotterdam en elders: toneelhuis.be


Macbeth heeft last van lawaai. Van het lawaai om hem heen: de stervenskreten van zijn slachtoffers. Maar vooral van het lawaai in zijn hoofd: de giftige stemmen van de heksen die hem een gouden toekomst voorspellen. Dat is de originele gedachte achter MCBTH, een bewerking van Shakespeares Macbeth, maar dan als muziektheater, door het Antwerpse Toneelhuis en het Gentse LOD.


Vanuit de orkestbak komen harde klanken, zodra de heksen op het toneel beginnen te brallen over Macbeths toekomstige koningschap. 'Goed is kwaad en kwaad is goed', zingen ze. De teksten (een vertaling van Hugo Claus) worden geprojecteerd op een grote houten achterwand.


Dit is nodig, omdat de knallende piano-aanslagen ze zo goed als onverstaanbaar maken. Het gaat er niet om wat de woorden precies betekenen, maar om hoe ze doordreunen in de kop van Macbeth. Die na dit duister-muzikale intro met een geprikkelde verbeelding achterblijft.


Vervolgens voltrekt het bekende verhaal zich in vliegende vaart. Zoals de klinkerloze titel al suggereert, heeft regisseur Guy Cassiers net zolang scènes weggesneden, totdat nog net te begrijpen is waarover het hier gaat. Zo zien we binnen de kortste keren al het cruciale moment waarop Lady Macbeth haar man overhaalt om de regerende koning te vermoorden, om zo de profetie te bespoedigen. De keten van geweld is in gang gezet.


Tom Dewispelaere speelt Macbeth en Katelijne Damen zijn medeplichtige vrouw. Het is Breaking Bad in anderhalf uur. Dewispelaere verandert gestaag van een strijdlustige, maar dienstbare generaal in een bezeten monster. Damen speelt het intrigantenwerk van haar Lady wat minder subtiel, maar ook dat past binnen de felle tonen van deze productie.


In feite spelen alle acteurs in deze productie bijrollen. Er blijft weinig speelruimte over tussen de aanzwellende compositie van Dominique Pauwels en de beeldprojecties in wit, zwart en rood van Cassiers op de houten achterwand. Zelfs de kostuums bestaan uit projecties op witte pakken. Nóg krapper wordt het, als de achterwand bij elke gepleegde moord een stuk naar voren schuift en zo het houten toneel steeds meer in puin legt.


Als dan uiteindelijk de heksen, gespeeld door drie mezzosopranen, opnieuw ten tonele verschijnen, werkt ook het zinsbechoochelende lawaai in het hoofd van Macbeth naar een hoogtepunt. MCBTH geeft een kijkje in de troebele kop van een despoot.


De kakofonie waarin deze Macbeth en zijn vrouw ten onder gaan is oorverdovend en indrukwekkend. De antiheld krijgt geen sterfscène. Hij verandert langzaam maar zeker in een spook. Dewispelaere zit ten slotte op zijn knieën, en wordt overmand door boze stemmen en krachten. Maar zijn gebrul blijft onverstaanbaar. Het kwaad is geschied. Voordat het licht uitgaat, krijgen we nog een laatste blik op zijn angst, uitvergroot door de angstaanjagende muziek en de belichting. Precies dat beeld blijft nog lang in de hoofden hangen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden