Opinie

'Geweld tegen homo's is niks nieuws in Oeganda'

De afkeer van homoseksuele seks in bepaalde landen is niet nieuw. En belangrijker, deze kwam niet opzetten toen het Westen onderscheid ging maken tussen hetero en homo, schrijft Maartje Buise. 'Er worden nu slechts wetten gemaakt voor verschijnselen die al honderden jaren plaatsvinden.'

Protest in Kenia tegen de antihomowet Oeganda. Beeld anp

Harm Menger betoogde in de Volkskrant (Twistgesprek, 27 februari) dat homoseksualiteit een westerse uitvinding is. Inclusief een vrij plausibele uitleg. Menger heeft geen hekel aan homo's, werkt met mannen-die-seks-hebben-met-mannen en vindt niet dat zij thuishoren in de gevangenis. Toch heeft hij begrip voor de Oegandese president Museveni, die deze week een wet ondertekende waarin is vastgelegd dat Oegandezen opgesloten kunnen worden op basis van hun seksuele voorkeur.

De arts baseert zijn stelling op onze notie van romantische liefde. Honderden jaren geleden, toen partnerkeuze op basis van gevoelens schijnbaar niet aan de orde was, waren er ook mannen met een seksvoorkeur voor andere mannen. Daar werd niet over gesproken. Er was geen term voor. In het Westen werden etiketten bedacht, zoals homofiel en homoseksueel. Maar romantische gevoelens en seksuele gevoelens hoeven niet overeen te komen. Zoals Menger zelf zegt: er zijn nog steeds mannen met een traditioneel gezin, die seks hebben met mannen. Zij noemen zichzelf geen homo. Dus zijn ze het niet. Dat er ook mensen zijn die zowel romantisch als seksueel op hetzelfde geslacht vallen - daar wordt aan voorbij gegaan.

So far, so good. Misschien overstempelen we onze benamingen. Maar ongeacht de term, is de afkeer van homoseksuele seks in bepaalde landen niet nieuw. En belangrijker, deze kwam niet opzetten toen het Westen onderscheid ging maken tussen hetero en homo. Er worden nu slechts wetten gemaakt voor verschijnselen die al honderden jaren plaatsvinden.

 
Er wordt aan voorbij gegaan dat er ook mensen zijn die zowel romantisch als seksueel op hetzelfde geslacht vallen

Homoseksualiteit is een westerse uitvinding
Het merendeel van Afrika kent een minder lange, zelfstandige geschiedenis dan veel West-Europese landen. Ze zijn uit elkaar getrokken, opnieuw ingedeeld, bestookt met religie en op meerdere manieren leeggeroofd. Als gevolg daarvan zijn verschillende naties wankel en leven miljoenen mensen in relatieve armoede. Oeganda zelf maakte zich in 1962 los van Engeland. Het is onrealistisch om van hen eenzelfde organisatie te verwachten als we doen van onze westerse vrienden. Natuurlijk is homoseksualiteit een westerse uitvinding. We zijn een verdiende zondenbok voor alles waar Oeganda zelf al honderden jaren mee zit.

Want de gedachte dat deze wet helemaal nieuw is, is een illusie. Enkele jaren geleden was het voorstel nog om alle homoseksuele mensen op te hangen. In het gedeelte van Oeganda dat zich minder bezighoudt met de hoofdstedelijke politiek, de binnenlanden, bestaat homoseksualiteit nog steeds niet. Tenminste, als etiketje. In de praktijk worden mensen die niet voldoen aan bepaalde gendernormen mishandeld, verkracht of vermoord. Rituele verbranding is aan de orde. Verkrachting, om zeker te weten wat het geslacht van iemand is, wordt gepraktiseerd. Het is simpelweg gebruikelijk. Een gevolg van de vermenging van het westerse christendom en pre-koloniale religie. Met de huidige wetgeving komt Museveni tegemoet aan een wens van zijn volk: wettelijk goedkeuren van die gebruikelijke uitroeiing.

Vergeet niet dat het ook in onze cultuur nog steeds noemenswaardig is als iemand afwijkt van de heteroseksuele norm. Of deze persoon het nu zelf uit wil dragen of niet. Daar mogen we best nog wat verder vandaan bewegen, hoe cynisch Menger ook is over onze vrijheid. In Oeganda is de Nederlandse situatie ver weg. We kunnen er boos om worden. Als we maar niet boos op hen worden.

Maartje Buise is oud-hoofdredacteur van Expreszo.

 
Met de huidige wetgeving komt Museveni tegemoet aan een wens van zijn volk: wettelijk goedkeuren van die gebruikelijke uitroeiing
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden