Gevoelige nederlaag voor Republikeinse partijtop in Alabama: Trumps favoriet redt het niet

Bij de Republikeinse verkiezingsstrijd in Alabama om de vrijgevallen Senaatszetel van Jeff Sessions, heeft Donald Trump dinsdag verloren, maar heeft het populisme gewonnen. De kandidaat die door Trump en de partijtop werd gesteund, Luther Strange, leed in de voorverkiezingen een gevoelige nederlaag. Het is de opmaat voor de Congresverkiezingen van volgend jaar: het Republikeinse establishment kan zijn borst nat maken.

Michael Persson
Roy Moore viert zijn overwinning. Beeld AFP
Roy Moore viert zijn overwinning.Beeld AFP

Trumps instinct liet hem even in de steek, afgelopen week. De president sprak tijdens een rally in Alabama vrijdag zijn steun uit voor Luther Strange, een van de twee Republikeinse kandidaten om de Senaatszetel van Jeff Sessions (die minister van Justitie is geworden) definitief te vullen.

Strange, die al als interim-senator op die plek zat, was de favoriet van het Republikeinse establishment. En verloor. Zij moeten nu toezien hoe Strange het in december bij de tussentijdse senaatsverkiezing niet zal opnemen tegen de Democratische kandidaat.

Zo werd dompteur Trump gebeten door zijn eigen wilde dieren. Want de winnaar is Roy Moore, een twee keer wegens extreme (fundamentalistisch-christelijke) ideeën weggestuurde opperrechter in Alabama. Moore is een zuidelijke conservatief die met zijn pistool zwaaide tijdens een verkiezingsrally, die het over 'rode' en 'gelen' had om bepaalde etnische groepen aan te duiden, en die vooral voortdurend het Republikeinse establishment hekelde.

Daardoor was hij de gedroomde kandidaat van onder meer Steve Bannon, de Breitbartbaas en voormalige hoofdstrateeg van Trump, die maandag met hem op het toneel verscheen om Mitch McConnell (leider van de Republikeinse Senaatsfractie en het gezicht van de gevestigde orde) te hekelen. 'McConnell en de permanente politieke klasse zijn de meest corrupte en incompetente individuen in dit land', zei hij. Niet de Democraten waren de grootste zondebok, maar de leden van de elite in de eigen partij.

Senator Luther Strange, die door Trump en de partijtop werd gesteund, na zijn nederlaag. Beeld AFP
Senator Luther Strange, die door Trump en de partijtop werd gesteund, na zijn nederlaag.Beeld AFP

Volgzaam

Trump had op aandringen van onder meer zijn vicepresident Mike Pence toch Strange gesteund, omdat het makkelijker regeren is met Republikeinse volksvertegenwoordigers die zich volgzaam opstellen. Moore is een potentiële lastpak: hij heeft zich bijvoorbeeld tegen het wetsvoorstel gekeerd waarmee de Republikeinen Obamacare wilden afschaffen. Niet conservatief genoeg, vond hij.

Moore heeft zich niet afgezet tegen Trump, maar zei dat hij 'de ware (Trumpiaanse) religie' vertegenwoordigde - en zei dus eigenlijk dat hij het beter wist dan Trump zelf. Dat werkte: Trumps steun heeft Strange nauwelijks voordeel opgeleverd.

In een tweet dinsdagavond koos Trump eieren voor zijn geld, en feliciteerde hij toch Moore met zijn tussentijdse overwinning: 'Roy, WIN in Dec!', schreef hij. In december neemt de Republikein het op tegen Democratische kandidaat, Doug Jones. Normaal gesproken is dat een gelopen race - dit is Alabama, een conservatieve zuidelijke staat - maar Moore is zo buitenissig, dat Jones nu wel een kansje zou kunnen maken.

De grote winnaar lijkt vooralsnog Bannon, die op het juiste paard gokte en nu met Breitbart nog veel meer populisten in stelling lijkt te willen brengen tegen mainstream-Republikeinen.

Kandidaat Roy Moore, die het in december tegen een Democraat moet opnemen, kwam te paard naar de stembus. Beeld AFP
Kandidaat Roy Moore, die het in december tegen een Democraat moet opnemen, kwam te paard naar de stembus.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden