Gevoelige dossiers weg uit Kohls kanselarij

Helmut Kohl wil vandaag voor de enquêtecommissie zijn goede naam zuiveren. Maar nieuwe onthullingen over de vernietiging van dossiers in zijn kanselarij belasten hem nog meer....

Al een half jaar wacht Helmut Kohl op deze dag. Vandaag wordt hij verhoord door de parlementaire enquêtecommissie, die moet vaststellen of zijn regering omkoopbaar was.

De ex-kanselier was ongeduldig, omdat hij zijn naam wil zuiveren. Onder begeleiding van een klein legertje advocaten verschijnt hij vandaag voor de commissie, waar hij een verklaring zal voorlezen. Het verhoor zal weinig nieuwe bekentenissen opleveren, afgaande op Kohls pogingen tot zelfrechtvaardiging van de afgelopen maanden.

Maar de verdenking dat Kohls regering omkoopbaar was, is daarmee niet weg. Die werd juist deze week aangewakkerd. Een onafhankelijke onderzoeker heeft vastgesteld dat in Kohls kanselarij vlak na de verkiezingsoverwinning van Gerhard Schröder in september 1998 op grote schaal dossiers zijn vernietigd.

Hoe grondig deze 'Nacht und Nebel'-actie was, komt pas nu aan het licht. 'Ze hebben zich gedragen alsof de Russen kwamen', zei een ingewijde in het onderzoek. 'Het moet in de laatste weken van Kohls ambtsperiode op de kanselarij zijn toegegaan als voor de opheffing van de Stasi-centrale', schreef Der Spiegel.

Niet alleen werd tweederde van alle computergegevens van de harde schijven gewist: drie gigabyte, omgerekend 1,2 miljoen kantjes papier. Ook verdwenen omvangrijke papieren documenten over uitgerekend die zaken die de meeste argwaan hebben gewekt en door de enquêtecommissie worden onderzocht: de privatisering van de olieraffinaderij Leuna, de levering van pantservoertuigen aan Saudi-Arabië en de verkoop van 112 duizend woningen van de spoorwegen aan een grote CDU-donateur in Hamburg.

Bijna alle dossiers over de verkoop van staatsbezit en de toekenning van subsidies in de nieuwe Oost-Duitse deelstaten zijn weg. Der Spiegel noemde de kanselarij onder Kohl een 'Bermudadriehoek'. Duidelijk kwam bij het onderzoek bovendien naar voren dat de kanselarij een vorige enquêtecommissie in 1993 heeft bedrogen. Dossiers werden gemanipuleerd, voor ze ter beschikking werden gesteld aan de commissie.

Gisteren presenteerde de onderzoeker, FDP'er Burkhard Hirsch, de resultaten aan de huidige enquêtecommissie. Hij kon een klein deel van de computerbestanden reconstrueren. Ook vond hij belangrijke verwijzingen naar twijfelachtige beslissingen van de regering-Kohl 'verstopt' in totaal andere dossiers, bijvoorbeeld over de vestiging van een Asbach-destilleerderij.

De politicoloog Wilhelm Hennis uit Freiburg is verontwaardigd. 'Zoiets komt eigenlijk alleen voor als in Zuid-Amerika een staatshoofd de plaat poetst.' Hij heeft inmiddels een klacht ingediend bij justitie in Bonn.

De openbaar aanklager krijgt de onderzoeksresultaten van Hirsch vandaag in handen. Op het illegaal vernietigen van dossiers staat tot vijf jaar gevangenisstraf.

Maar het probleem is, dat de verantwoordelijken voor de grote schoonmaakoperatie niet te vinden zijn. De politieke leiders, Kohl en diens kanselarijminister Friedrich Bohl, ontkennen bij hoog en bij laag opdracht te hebben gegeven. Een bewijs is nergens te vinden, de regeerstijl van Kohl was nu eenmaal informeel en berustte op vertrouwen.

Het frustrerende idee dat allerlei ongehoords is gebeurd dat niet meer te achterhalen valt, werpt een schaduw over het werk van de enquêtecommissie. Getuigen uit Kohls regering doen in de regel of hun neus bloedt. Of ze maken gebruik van hun zwijgrecht, dat ze hebben omdat er ook een strafrechtelijk onderzoek tegen hen is ingesteld.

Kohl zou dat vandaag ook kunnen doen, want in Bonn loopt nog steeds een onderzoek tegen hem. De laatste maanden heeft Kohl zich onverzoenlijk getoond tegenover zijn vele critici. Vorige week zorgde hij voor opschudding door in een interview een oude oproep van een SPD-politica tot het boycotten van de firma Nestlé, die Kohl met een donatie had gesteund, te vergelijken met de boycot van joodse winkels onder de nazi's.

Volgens de Süddeutsche Zeitung is Kohl niet meer toegankelijk voor feiten en bewijzen die tegen hem spreken: 'Je zou hem op dit moment zelfs de tien geboden kunnen voorleggen, hij zou ze tot een achterbaks verzinsel van de media bestempelen, die er slechts op uit zijn zijn eer te ruïneren.'

Toch kan Kohl rekenen op veel respect uit het buitenland. In de afgelopen weken heeft hij achtereenvolgens bezoek gekregen van Clinton, Poetin en Chirac, die een 'privé-ontmoeting' in hun programma inlasten. De Chinese premier Zhu Rongji wil hem zaterdag ook opzoeken. Chirac gaf als reden voor zijn bezoek Kohls grote verdiensten voor Europa.

In Duitsland gaan ze minder eerbiedig met Kohl om. Een Beiers software-bedrijf liet gisteren weten zijn data-vernietigingsprogramma naar de oud-kanselier te hebben vernoemd. helmut~kohl-datenloescher.exe is gratis op internet verkrijgbaar en 'niet alleen in regeringskringen een nuttig instrument', aldus het bedrijf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden