Gevoelig deel Indonesische democratie de nek omgedraaid

Het parlement in Jakarta heeft nog gauw de gekozen burgemeester afgeschaft, tegen de zin van de komende president Widodo.

Ophef in het Indonesisch parlement na de stemming over aanpassing van de kieswet Beeld afp

In de papieren Volkskrant is bij de eindredactie van onderstaand stuk iets misgegaan, hieronder de juiste versie.

Nog voordat Joko Widodo wordt beëdigd als president van Indonesië volgende maand heeft zijn tegenspeler Prabowo Subianto hem al een gevoelige klap in het gezicht gegeven. De door Prabowo geleide oppositie heeft, terwijl heel Indonesië lag te slapen, een nieuwe kieswet door het parlement gejast die een gevoelig deel van de democratie van Indonesië de nek omdraait. De wet schaft de rechtstreekse verkiezingen van burgemeesters, regenten en gouverneurs af.

Voortaan zullen die lokale leiders weer, net als vroeger, worden gekozen door de lokale parlementen. De reacties in de Indonesische media, en op het internet, zijn furieus. De afschaffing van verkiezingen wordt een enorme stap achteruit genoemd voor de prille Indonesische democratie. Zij geeft de macht terug aan de grote partijen en het oude politieke establishment.

Vooral de zittende president Susilo Bambang Yudhoyono ('SBY') moet het bij de critici ontgelden. SBY heeft het allemaal laten gebeuren, ook al was hij niet thuis toen het parlement over de wet stemde. De president is in de Verenigde Staten, waar hij dezer dagen de Verenigde Naties heeft toegesproken. In een eerste reactie zei hij 'teleurgesteld' te zijn over het besluit van het parlement, en beloofde hij het Constitutionele Hof te vragen de wet weer ongedaan te maken.

Veel indruk heeft dat op zijn critici niet gemaakt, want het was uiteindelijk Yuko's eigen Democratische Partij die donderdagochtend de doorslag heeft gegeven. De democraten, met 148 zetels nog even de grootste partij in het parlement, waren eigenlijk tegen invoering van de wet, maar voordat het tot stemming kwam liepen zij boos weg. Zij vonden dat er te weinig naar ze was geluisterd.

De oppositie greep haar kans en drukte de wet erdoor. Volgens Democratisch parlementariër Ruhut Sitompul gebeurde de 'walnoot' van de Democraten op bevel van de president zelf.

Oppositieleider Prabowo, een ex-generaal, heeft nooit kunnen verkroppen dat hij de presidentsverkiezingen in juni heeft verloren. Hij heeft de uitslag aangevochten tot de laatste seconde, en nu haalt hij volgens zijn critici via het parlement zijn gram. En daar heeft hij het nog steeds voor het zeggen. Hij staat namelijk aan het hoofd van een 'rood-witte' coalitie die nog een meerderheid heeft in het parlement.
De actie van donderdag maakt duidelijk dat Prabowo die meerderheid zal gebruiken om zijn concurrent het leven als president zo zuur mogelijk te maken.

Joko Widodo heeft zich van meet af aan fel tegen de nieuwe kieswet verzet, die hij een aantasting van de democratie noemt. Rechtstreekse verkiezingen waren juist ingesteld om de weg vrij te maken voor een nieuwe generatie van politici, die niet voortkwam uit het politieke establishment.

Joko Widodo zelf is het beste bewijs van het succes van de verkiezingen. Hij was geen politicus, maar een meubelhandelaar toen hij tot burgemeester van de stad Solo werd gekozen. Dank zij zijn populariteit bracht hij het vervolgens tot gouverneur van de hoofdstad Jakarta en nu tot president. Widodo wordt volgende maand beëdigd.

Door het afschaffen van de rechtstreekse plaatselijke verkiezingen neemt de politieke elite de touwtjes weer in handen.

De wet zal hoogstwaarschijnlijk worden aangevochten bij het Constitutionele Hof. Hij zou in strijd zijn met de grondwet, die na de val van dictator Suharto is aangepast en bepaalt dat de macht in het land 'in handen van het volk' is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.