Gevoelens van pubers en hun seksuele driften

amsterdam - Regisseur Paul Eenens (45) oogstte de afgelopen tien jaar volop lof en succes met grote theaterproducties. Ciske de Rat, Jesus Christ Superstar, The Sound of Music, stuk voor stuk titels waarin hij louter werkte met professionals. Acteurs waarvan hij vanaf dag één veel kan en moet verlangen. Eenens, een grondige voorbereider, raakte eraan gewend. Doelgericht werken naar de première was het devies.


Dat werd anders toen hij onder de vlag van het Amsterdamse theater M-Lab en opnieuw Joop van den Ende aan de slag ging met elf getalenteerde theaterstudenten (aangevuld met ervaren krachten Henriëtte Tol en Ad Knippels) voor Spring Awakening, een bewerking van de gelijknamige Broadway-musical uit 2006, gebaseerd op het toneelstuk Frühlings Erwachen (1891) van Frank Wedekind (zie inzet). 'De eerste dagen moesten we enorm aan elkaar wennen', zei hij eind februari tussen de repetities door. 'Ik moest mijzelf opnieuw uitvinden. Ga ik niet te hard? Ga ik niet te snel?'


Onbewust legde hij de lat op het niveau dat hij van professionele spelers verwacht. 'Dat zit gewoon in mijn systeem', zegt hij. 'Je weet vanaf het begin dat dit derde- en vierdejaars studenten zijn, maar theorie is iets anders dan praktijk. Ik moest erg op de rem trappen. Helemaal terug. Niet meteen drie lagen verlangen. Maar hoe moet ik dat doen?' Niet zo lang geleden raakte hij 'behoorlijk in de war' wanneer hij er niet direct in slaagde om zijn bedoelingen aan zijn acteurs duidelijk te maken. 'Dat voelde als falen, daar werd ik behoorlijk onzeker van. Je werkwijze ligt op z'n gat.'


Hij wijst naar het eind van de ochtendrepetitie waarin hij om '15 procent Norma Desmond' vroeg bij de actrice die in Spring Awakening de jonge Ilse speelt, verwijzend naar het hoofdpersonage in de film en het toneelstuk Sunset Boulevard. Ilseis een meisje dat misbruikt wordt door haar vader en vluchtte naar een losbandige kunstenaarskolonie, maar in een 'vacuüm' leeft omdat ze een deel van haar emotionele en seksuele ontluiking heeft overgeslagen. Ze laat alles over zich heenkomen, zonder te beseffen wat er daadwerkelijk met haar gebeurt.


Eenens: 'Een professioneel acteur weet meteen wat ik bedoel, maar ik mag er niet vanuit gaan dat zij dat direct snapt, of dat ze mijn versie van Sunset Boulevard heeft gezien. Dus moet ik haar op een andere manier duidelijk maken wat ik zoek. Ik noemde Norma Desmond omdat zij zich vrijwel continu verschuilde achter een façade. Ze heeft een bepaalde verkniptheid die ik niet alleen als verknipt moet beschouwen, maar ook als hartverscheurend, omdat ik voel wat daarónder plaatsvindt. Het is een heel proces om daar naartoe te komen.'


Te snel probeerde hij om op dit hoge niveau met zijn jonge acteurs te communiceren over de inhoud van de dialogen. 'Ik merkte dat ik ze daarmee soms overviel en niet altijd tot het gewenste resultaat kwam. We hadden een week nodig om elkaars taal te leren spreken.' Maar, geeft hij toe: 'Ik moet niet zeuren. Als ik aan hen vraag om hun ballast overboord te gooien, moet ik dat zelf ook doen.'


Hij leerde om meer op zijn intuïtie te vertrouwen. 'Voor de volgende dag heb ik de laatste tijd pas lastminute een repetitieschema gemaakt, dat is niets voor mij.'


Er ontstond een bijzondere wisselwerking met zijn jonge acteurs. Het werd, in zijn eigen woorden, een 'ontdekkingstocht' om samen naar oplossingen te zoeken. 'Nu kom ik er steeds meer achter dat dat juist de kern van het stuk is - voorjaarsontwaking - en ook de kern van ons proces. Die onzekerheid heeft mij veel geleerd. Ik geloof de laatste weken zóveel meer in genadeloos op je bek gaan. Het werd een waanzinnige ervaring die ik voor geen goud had willen missen.'


Zelfverzekerd: 'Natuurlijk komen we er gewoon. Ik heb megaproducties als Ciske de Rat en Petticoat er binnen vier weken uit gepompt, met zes trailers decor, dus dan moet ik dit zeker aankunnen. Spring Awakening is kleinschalig, maar daardoor niet minder zwaar. Dat realiseer ik mij eigenlijk nu pas.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden