Gevluchte vrouwen in Afghaanse cel

Honderden Afghaanse vrouwen hebben celstraf gekregen voor het plegen van 'morele delicten', zoals het weglopen van huis. Ook al doet de vrouw dit om te vluchten voor huiselijk geweld of gedwongen prostitutie.

KABUL - Dat staat in het rapport 'I had to Run Away' van mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch, dat woensdag in de Afghaanse hoofdstad Kabul is gepresenteerd.


Weglopen van huis zonder toestemming van de vader of echtgenoot is ook tien jaar na de val van het Talibanregime nog steeds een morele overtreding in Afghanistan. Ook verkrachtingsslachtoffers krijgen regelmatig celstraf omdat buitenechtelijke seks - zelfs al is het gedwongen van aard - wordt beschouwd als overspel. Gevangenisstraffen kunnen oplopen tot tien jaar of langer.


President Hamid Karzai heeft volgens Human Rights Watch gefaald de internationale mensenrechten ook voor Afghaanse vrouwen te waarborgen. 'Het is schokkend dat tien jaar na de val van het Talibanbewind nog altijd vrouwen en kinderen gevangenisstraf krijgen voor het ontvluchten van huiselijk geweld of een gedwongen huwelijk', zegt HRW-directeur Kenneth Roth in een toelichting op het rapport.


De mensenrechtenorganisatie roept de Afghaanse regering op de circa vierhonderd vrouwen en meisjes vrij te laten die voor morele overtredingen zitten opgesloten in detentiecentra. Zij zouden te weinig steun krijgen van autoriteiten om vrij te komen via het officiële rechtsysteem.


Rechters veroordelen een verdachte vrouw vaak uitsluitend op basis van 'bekentenissen' die zijn afgelegd zonder aanwezigheid van een advocaat of die zijn ondertekend door analfabete vrouwen zonder dat de bekentenis aan haar is voorgelezen, zo staat in het rapport.


Het verhaal van Nilofar M. illustreert het probleem van het rechtsysteem, stelt HRW. Zij werd herhaaldelijk met een schroevendraaier in het hoofd gestoken door haar echtgenoot, die haar beschuldigde van overspel. Na afloop kreeg de vrouw celstraf, niet haar echtgenoot. 'De wijze waarop hij haar had mishandeld was niet erg genoeg om hem in de gevangenis te houden. Ze was niet bijna dood', vertelde de aanklager in deze zaak aan HRW.


Verkrachtingsslachtoffer Gulnaz werd in november 2011 wereldnieuws, toen bleek dat zij twaalf jaar celstraf had gekregen nadat ze was verkracht. Na internationale ophef gaf president Karzai haar gratie, maar Gulnaz bleef in het nieuws omdat zij aangaf te willen trouwen met haar verkrachter zodat haar dochter niet het stigma van bastaardkind zou krijgen.


De behandeling van vrouwen zou zijn verergerd doordat president Karzai vaak zijn standpunt over vrouwenrechten heeft gewijzigd, stellen de opstellers van het HRW-rapport. 'De onwil of het onvermogen (van Karzai) om zich consistent hard af te zetten tegen conservatieve krachten in het land heeft erin geresulteerd dat hij vaak compromissen heeft gesloten die negatieve gevolgen hebben op vrouwenrechten.'


Deze maand heeft president Karzai een 'gedragscode' van een invloedrijke raad van islamitische geestelijken goedgekeurd, die toestaat dat echtgenoten hun vrouwen onder bepaalde omstandigheden slaan.


Het gebrek aan vrouwenrechten onder de Taliban was een van de kwesties die de militaire interventie in Afghanistan in 2001 hielp rechtvaardigen voor het westerse en Afghaanse publiek. Sindsdien hebben meer meisjes toegang gekregen tot onderwijs en het publieke leven. Zo mogen vrouwen inmiddels officieel alleen winkelen, zonder dat ze vergezeld worden door een mannelijk familielied.


Maar activisten vrezen dat de moeizaam herwonnen vrouwenrechten weer worden ondermijnd nu de regering-Karzai vrede probeert te sluiten met conservatieve religieuze partijen, zoals de Taliban.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden