'Gevluchte kinderen krijgen te weinig onderwijs en zorg'

Duizenden vluchtelingenkinderen hebben in Nederland nauwelijks toegang tot onderwijs en zorg. Hun positie verslechtert; de manier waarop ze momenteel in de opvangcentra worden behandeld, is schadelijk voor hun ontwikkeling.

Vluchtelingen zoeken kleding uit die buurtbewoner hebben gebracht naast de Sportcentrum Schuttersveld, dat is ingericht als noodopvang.Beeld anp

Dit stelt een verbond van 158 organisaties, waaronder Unicef, Vluchtelingenwerk Nederland, Kerk in Actie en de Algemene Onderwijsbond. Ze hebben zich verenigd omdat ze menen dat de kinderen de dupe zijn van het huidige Nederlandse asielbeleid. Naast een gebrek aan onderwijs en zorg moeten ze ook te vaak verhuizen en worden hun sociale contacten te snel onderbroken.

Het COA zegt in een reactie dat de grote toestroom adequate voorzieningen vaak onmogelijk maakt.

'Ik wil lessen volgen'

Alaa (15) uit Aleppo en John (14) uit Damascus proberen met boeken en met hulp van vrienden toch wat Nederlands te leren. 'Ik heb dit boekje sinds twee dagen en ik ben al heel ver.' (+)

Lange onzekerheid

Volgens de organisaties biedt het asielbeleid vluchtelingenkinderen te weinig stabiliteit en zien ze de laatste maanden een duidelijke verslechtering in hun situatie. 'Lange onzekerheid en kind-onvriendelijke opvang zijn schadelijk voor kinderen', zegt kinderrechtendeskundige Karin Kloosterboer van Unicef, die namens het collectief het woord voert.

Ze zien dat de kinderrechten verder onder druk komen. 'De Nederlandse overheid moet zich houden aan het Kinderrechtenverdrag van de Verenigde Naties', zegt Kloosterboer. Dat meldt in artikel 2 dat asielzoekerskinderen dezelfde rechten hebben als ieder ander kind in een land. En dat de staat alle passende maatregelen moet nemen om die te waarborgen. Dit gebeurt volgens het collectief nu niet. 'Als het om Nederlandse kinderen ging, zouden we er schande van spreken.'

Er wonen ruim 10 duizend kinderen uit landen als Syrië, Eritrea, Irak en Afghanistan in de asielcentra. Een deel van hen verblijft in nood- en crisisopvang. Het kabinet moet vooral de belangen van de kinderen beter beschermen, vindt het collectief van bedrijven, hulpverleningsintanties, kinderrechtenorganisaties, gemeenten en zorginstellingen. 'We kennen gevallen waarin kinderen wekelijks moeten verhuizen. Dat geeft ze een onveilig gevoel. Kinderen in kwetsbare posities hebben juist rust nodig', aldus Kloosterboer.

Crisisopvang

Leerplichtige asielzoekerskinderen hebben in Nederland recht op onderwijs. In de praktijk zijn kinderen in de nood- en crisiscentra afhankelijk van lokale iniatieven. 'Noodopvang betekent: onderdak en maaltijden', reageert een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). 'Toen die opvang vol raakte, is er voorzien in crisisopvang.' Crisisopvang duurt in beginsel 72 uur. 'Maar in sommige gemeenten is dat verlengd.'

In een aantal reguliere azc's is er onderwijs voor basisschoolkinderen. Anderen gaan naar school in dorp of stad. Scholen en gemeenten moeten daar zelf voor zorgen. Maar het lukt niet altijd om op tijd genoeg locaties, leraren en geschikt lesmateriaal te regelen.

Ook de taalachterstand geeft problemen. Er is een groot tekort aan tolken en taalklassen, constateerde de Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) eerder al. Ook krijgen de kinderen nauwelijks psychische hulp. Uit een peiling van de AVS bleek dat scholen vaak geen idee hadden hoe ze kinderen met trauma's moeten begeleiden.

Vluchtelingen zoeken kleding uit die buurtbewoner hebben gebracht naast de Sportcentrum Schuttersveld, dat is ingericht als noodopvang.Beeld anp

Speeltoestellen

Unicef wijst naar eigen zeggen sinds 2009 de overheid op de situatie van kinderen in asielzoekerscentra. Sindsdien is er wel wat veranderd, erkent Kloosterboer. 'Het COA heeft aanbevelingen overgenomen. Zo zijn er medewerkers aangesteld die speciaal gericht zijn op kinderen, en speeltoestellen geplaatst. Maar het is niet voldoende.'

Het COA zegt nu per locatie te bekijken in hoeverre het meer kan doen dan basisfaciliteiten bieden. 'Omdat de verblijfsduur in de noodopvang langer wordt dan voorzien, wordt nu per locatie bekeken wat mogelijk is. Te denken valt dan aan taalonderwijs en basisonderwijs voor kinderen. Dit vergt een lokale aanpak', zegt de woordvoerder.

De 158 organisaties zien meer in landelijk beleid. Ze pleiten onder meer voor meer kleinschalige opvanglocaties. 'Het is nu moeilijk zicht te houden op kinderen. Soms komen die niet eens in beeld bij artsen', zegt Kloosterboer. 'Als ze geen problematisch gedrag vertonen, wordt er verder niet naar ze gekeken. Maar soms kampen ze met zware trauma's. Het gaat hier niet om 'luxeproblemen', kinderen kunnen hier hun hele leven last van hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden