NieuwsAfghanistan

Gevechtspauze van een week in Afghanistan moet bodem leggen voor een vredesakkoord tussen VS en Taliban

De Verenigde Staten en de Taliban hebben afgesproken in elk geval voor zeven dagen af te zien van geweld. De gevechtspauze van een week gaat vannacht in. Als de Taliban zich aan de afspraak houden, willen de Amerikanen eind deze maand een vredesakkoord met de radicaal-islamitische beweging sluiten die de weg moet vrijmaken voor de terugtrekking van de Amerikaanse troepen.

President Trump spreekt Amerikaanse troepen toe.Beeld AFP

President Trump is erop gebrand de Amerikaanse troepen terug te halen uit Afghanistan, zoals hij al in zijn verkiezingscampagne had beloofd. Hij klaagt al jaren dat de geldverslindende operatie niets heeft opgeleverd, maar wel drieduizend Amerikaanse militairen het leven heeft gekost. De VS vielen Afghanistan na de aanslagen van 11 september 2001 binnen om een einde te maken aan het Talibanregime. Achttien jaar later beheersen de Taliban weer grote delen van het land, ook al zijn er nog steeds ruim twaalfduizend Amerikaanse militairen in Afghanistan.

De Amerikanen willen met de gevechtspauze van een week testen of de Taliban serieus op een vredesakkoord uit zijn en kijken in hoeverre hun leiders greep hebben op de strijders. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo liet weten dat er na de ondertekening van het akkoord op 29 februari in Qatar snel onderhandelingen zullen beginnen tussen de Taliban en de regering van president Ashraf Ghani.

Een zwak punt is dat de Amerikaanse gezant Zalmay Khalilzad het akkoord helemaal buiten de Afghaanse regering om heeft gesloten, al moet de gevechtspauze ook voor het Afghaanse leger gelden. De Taliban weigeren tot nog toe met de Afghaanse regering te onderhandelen, omdat zij die als een ‘marionettenbewind’ van de Amerikanen zien. De beweging wil hooguit met hen praten als ‘gewone Afghaanse burgers’. 

In het vredesakkoord hebben de VS ook afgesproken dat vijfduizend gevangen Talibanstrijders zullen worden vrijgelaten. De meesten van hen zitten echter vast in Afghaanse gevangenissen, en tot nog toe heeft de regering-Ghani geen enkele toezegging gedaan dat zij bereid is de Talibanstrijders te laten gaan. 

Tijdens de gevechtspauze moeten de Taliban zich onthouden van militaire aanvallen en aanslagen met bermbommen. Het is nog onduidelijk of ook het voetvolk van de Taliban zich daaraan zal houden. Daarnaast bestaat het gevaar dat de terreurgroep Islamitische Staat, die zich ook in het land roert, zal proberen roet in het eten te gooien.

Als het vredesakkoord het haalt, zullen de VS binnen 135 dagen alvast een deel van hun troepen terugtrekken. Volgens de minister van Defensie Mark Esper zal de Amerikaanse troepenmacht worden teruggebracht tot ongeveer 8.600 militairen. Het is de bedoeling dat alle Amerikaanse troepen dan binnen drie tot vijf jaar helemaal zijn vertrokken uit het land. Op het hoogtepunt van de oorlog hadden de VS ruim honderdduizend militairen in het land.

Aanhangers van de regering in Kabul zijn bang dat zij het slachtoffer zullen worden van een overhaaste deal waarmee Trump goede sier wil maken met het oog op de naderende presidentsverkiezingen in de VS. Zij vrezen dat de Taliban zullen wachten tot een groot deel van de buitenlandse troepen (naast de Amerikanen zijn er nog zo’n vijfduizend Navo-militairen in Afghanistan) is vertrokken om vervolgens te proberen de rest van het land in handen te krijgen.

Voorlopig is het nog twijfelachtig of de Taliban sterk genoeg zijn om de hoofdstad Kabul weer in te nemen, maar het risico bestaat dat lokale stammenleiders en leden van de veiligheidstroepen naar de Taliban zullen overlopen als zij het gevoel krijgen dat de wind uit een andere hoek gaat waaien zodra de Amerikanen hun hielen lichten. 

Militaire experts wijzen ook op de ervaring die de VS opdeden tussen 2014 en 2016. Toen reduceerden de Amerikanen hun luchtsteun voor de Afghaanse strijdkrachten tot een minimum zodat die konden laten zien dat zij op eigen benen konden staan. Het resultaat was dat de Taliban verscheidene provincies onder de voet liepen.

Sommigen trekken al parallellen met de Amerikaanse aftocht uit Vietnam. Ook toen sloten de VS buiten hun bondgenoten in Saigon om een vredesakkoord met de Noord-Vietnamezen, omdat ze de oorlog beu waren. Toen de Amerikaanse troepen vertrokken waren en het Congres ook nog eens de geldkraan voor Saigon dichtdraaide, stortte het Zuid-Vietnamese regime twee jaar later ineen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden