Gevechten in de Brusselse modder

Naarmate de eurocrisis vordert, stijgt de verbijstering van FD-verslaggever Martin Visser, die er met zijn neus bovenop stond.

Najaar 2010. Al maanden sleept het overleg tussen de ministers van Financiën uit de eurozone zich voort. Het debat over automatische boetes voor spilzieke landen verloopt keurig conform aloude patronen, met Duitsland en Frankrijk elk ingegraven aan de eigen zijde van de knoflookgrens. Dol vergaderd komen ze op 18 oktober samen, gereed om elkaar weer een paar uur in een deprimerende Luxemburgse bunker te beloeren.


Maar dan, heel gek, zijn de Duitser en de Française in het gezelschap het plots roerend met elkaar eens. Zomaar geeft de Duitse staatssecretaris van Financiën Jörg Asmussen de Duitse harde lijn (en die van Nederland, Finland, de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank) op.


Langzaam zal in Luxemburg doorsijpelen wat zich aan het voltrekken is, vele kilometers westelijker, in het Franse Deauville. Daar kuieren Angela Merkel en Nicolas Sarkozy langs het strand, 'het is dik aan' uitstralend, ondertussen klassieke koehandel bedrijvend. Merkel laat haar eisen voor automatische sancties vallen - waardoor begrotingstekorten de inzet van politieke deals blijven. Sarkozy geeft dingen terug, waaronder de eis dat banken meebetalen aan euroreddingsplannen - waardoor geen belegger nog geld zal willen steken in landen die noodlijdend kunnen worden.


'Het verraad van Deauville' zal leiden tot knallende ruzie, op hol geslagen financiële markten en chaos en onbegrip. Pas een jaar later wordt een aantal zaken gerepareerd. 'De zwartste dag' noemt Martin Visser die 18de oktober 2010 in zijn boek De Eurocrisis.


Visser, sinds 2008 correspondent in Brussel voor het Financieele Dagblad, heeft een minutieuze reconstructie van de eurocrisis-tot-dusver afgeleverd. Die begint met het aantreden in oktober 2009 van de kersverse minister van Financiën George Papaconstantinou in Athene, die, schrijft Visser, 'doet wat alle kersverse ministers van Financiën in Griekenland doen. Hij probeert eventuele lijken in de kast zoveel mogelijk op voorhand al aan zijn voorganger toe te schrijven.' De rest is geschiedenis: er rollen complete kerkhoven uit kasten, Griekenland blijkt een zinkend schip, de eurocrisis is geboren.


De uitstekend ingevoerde Visser beschrijft deze onvoltooide geschiedenis chronologisch en feitelijk. Zonder opsmuk. Die is niet nodig, want de feiten zijn verbijsterend genoeg.


Hij voert politici op die geen idee hebben wat te doen, die bekvechten, de boel traineren, gemene zaak maken met onverwachte partners. De blik vast gericht op grillige binnenlandse peilingen, kritische constitutionele hoven en weerspannige coalitie- en gedoogpartners. Naarmate de crisis vordert, stijgen de frustratie en verbazing van de auteur. 'Mag van een politiek leider in crisistijd niet meer worden gevraagd dan alleen de achterban behagen?'


Twee constructiefouten van de Economische en Monetaire Unie vormen de rode draad: door de intergouvernementele besluitvorming is de euro permanente inzet van politieke spelletjes, en de opstellers van het euroverdrag hebben zich nooit durven afvragen wat te doen als een land in betalingsproblemen komt. Tot welk oplossingsondermijnend modderworstelen dat kan leiden, valt bij Visser te lezen.


In zijn epiloog betoogt Visser dat sneller en harder ingrijpen had gemoeten, en gekund. Maar opportunisme won het van daadkracht. Alles wat ze deden, was te weinig en kwam te laat.


Zijn belangrijkste opmerking bewaart hij voor het laatst. Teneinde de achterban te apaiseren hebben politici de indruk gewekt dat de eurocrisis een onderhandelingsspel is van een beetje inleveren en een beetje winnen. 'Dat is een valse voorstelling van zaken. In een crisis van deze omvang is geen winst te behalen.' Vissers advies: kies, voor of tegen de euro. En draag alle consequenties als een man.


Wellicht is dat te veel gevraagd.


Martin Visser: De Eurocrisis.

Business Contact; 192 pagina's; € 19,95.


ISBN 978 90 470 0481 3.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden