Gevecht over komma lijkt in Duitsland een kruistocht

In Duitsland heerst anarchie. Anarchie? In Duitsland? Dat is eigenlijk onvoorstelbaar in een land waar voor bijna alles regels bestaan....

In 1880 heeft de leraar Konrad Duden regels opgesteld voor een correcte spelling van de Duitse taal. Het hele volk schikte zich naar het strenge oordeel van Duden. Generaties leerlingen hebben gepoogd de gecompliceerde Duitse taal te begrijpen. Wetenschappers trachtten niet zozeer begrijpelijk maar in de eerste plaats correct te schrijven. De overheid nam alleen schriftelijke verzoeken van burgers met een correcte interpunctie in behandeling, de urgentie van het verzoek deed er niet toe. Dudens regels doorstonden zowel pogingen van de nazi's de Duitse taal te germaniseren als revolutionaire verzoeken van linkse politici in de jaren zeventig, zoals de afschaffing van de geliefde ß.

Uitgerekend de overheid veroorzaakte de orthografische anarchie. In 1998 is de 'Zwischenstaatliche Kommission' begonnen met de officiële hervorming van Dudens regels. Zij heeft volledig schipbreuk geleden. De overheid heeft de hervorming tegen de zin van de bevolking doorgedrukt maar niemand neemt het serieus.

Neemt men de spellingshervorming als graadmeter voor de mogelijkheid van de Duitse maatschappij te veranderen, dan zou men meteen in een diepe depressie raken. Inmiddels bestaan er drie rapporten over het 'succes' van de hervorming - het ene nog geheimer dan het andere. Toch kwam het laatste rapport vorige week in de openbaarheid. De conclusie: De 'Kommission' maakt steeds meer veranderingen ongedaan. Bijna alle school- en woordenboeken die nu worden gebruikt, zijn verouderd en kunnen weggegooid worden. Wat ooit goed was, was daarna verkeerd en is nu weer juist.

Geen wonder dat de meeste mensen de spellingshervorming aan hun laars lappen. De Duitse persbureaus hebben een eigen, enigszins aangepaste spelling ingevoerd. De kranten hebben deze weer naar eigen inzicht veranderd. Enkele gebruiken zelfs weer de oude spelling. Het aantal schrijffouten ging in alle kranten met sprongen omhoog, constateerden taalwetenschappers.

Veel mensen die beroepsmatig veel moeten schrijven, hebben twee spellingssystemen: een die hun werkgever voorschrijft en een - privé - die ze leuk vinden.

Ook de scholieren beleven weinig plezier aan de spellingshervorming, omdat ze dat wat ze de afgelopen vier jaar hebben geleerd, weer kunnen vergeten. Gelukkig kennen de leraren de juiste spelling niet - en dus zouden de cijfers altijd goed moeten zijn.

Eigenlijk zou iedereen tevreden moeten zijn. De waarheid is dat zelfbenoemde en echte deskundigen, voorstanders en tegenstanders van de hervorming, verbitterd twisten over details als bijvoorbeeld de juiste afbreking. Om meer gaat het namelijk niet. De hervorming is goed bezien maar een hervorminkje.

En toch brengen de betrokkenen hun argumenten met religieuze ijver in stelling . Het gevecht over de komma lijkt een kruistocht. Voor- en tegenstanders zien over het hoofd dat regels niet een doel op zich zijn, maar slechts een middel om zich verstaanbaar te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden